Vàng rớt 1.000 USD rồi bật tăng: Đầu tư sao cho an toàn?

Bước sang đầu năm 2026, không ít nhà đầu tư đặt kỳ vọng lớn vào vàng khi kim loại quý này liên tiếp thiết lập các mốc kỷ lục. Đỉnh lịch sử 5.595,41 USD/ounce ghi nhận cuối tháng 1 đã củng cố tâm lý lạc quan, thúc đẩy dòng tiền đổ mạnh vào thị trường.

Tuy nhiên, ngay đầu tháng 2, giá vàng bất ngờ điều chỉnh sâu, có thời điểm lùi về 4.641 USD/ounce, giảm gần 1.000 USD/ounce so với mức đỉnh trước đó. Diễn biến này khiến tâm lý thị trường biến động mạnh, nhiều nhà đầu tư rơi vào trạng thái thận trọng.

Sau nhịp giảm sâu, lực cầu bắt đáy quay trở lại, hỗ trợ giá phục hồi. Đến 0h ngày 23/2 (giờ Việt Nam), vàng giao ngay được giao dịch quanh ngưỡng 5.100 USD/ounce.

Biến động mạnh trong thời gian ngắn một lần nữa cho thấy đặc tính rủi ro cao của thị trường hàng hóa, đồng thời đặt ra yêu cầu về chiến lược quản trị rủi ro. Với nhà đầu tư, vấn đề không chỉ nằm ở việc tìm kiếm lợi nhuận, mà còn ở cách sử dụng vàng như một công cụ phòng vệ tài sản hiệu quả, thay vì biến nó thành kênh đầu cơ ngắn hạn.

Ảo vọng tăng trưởng và bài học về sức mạnh của "lãi kép"

Trong những giai đoạn bất ổn, vàng thường được xem là kênh trú ẩn an toàn và thu hút dòng tiền mạnh. Tuy nhiên, khi thị trường tài chính, đặc biệt là Phố Wall, phát đi tín hiệu tích cực về triển vọng kinh tế năm 2026, xu hướng phân bổ tài sản có sự dịch chuyển. Một bộ phận nhà đầu tư giảm tỷ trọng nắm giữ kim loại quý để quay lại thị trường cổ phiếu - nơi dòng vốn được đưa trực tiếp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo ra giá trị gia tăng.

Phân tích của Moneywise cho rằng diễn biến điều chỉnh vừa qua phản ánh ba đặc tính cơ bản của thị trường. Thứ nhất, vàng phát huy rõ vai trò phòng vệ trong bối cảnh rủi ro gia tăng. Thứ hai, dòng tiền tìm đến vàng chủ yếu nhằm bảo toàn tài sản hơn là tìm kiếm mức sinh lời đột biến. Và thứ ba, những tài sản tăng nóng do yếu tố đầu cơ thường khó tránh khỏi các nhịp điều chỉnh mạnh.

Ông Pat Beaird, đồng sáng lập Beaird Harris Wealth Management, chia sẻ trên CNBC: "Vàng thì lấp lánh, nhưng lợi nhuận mới là thứ sinh sôi. Trong suốt 30 năm qua, sức mạnh của lãi kép luôn là người chiến thắng cuối cùng".

Dữ liệu lịch sử cho thấy từ thập niên 1980 đến nay, thị trường cổ phiếu ghi nhận xu hướng tăng trưởng dài hạn nhờ sự mở rộng quy mô và lợi nhuận doanh nghiệp, trong khi giá vàng có nhiều giai đoạn đi ngang. Khác với cổ phiếu hay trái phiếu, vàng không tạo ra dòng tiền định kỳ như cổ tức hay lãi suất.

Trong bối cảnh đó, việc mua đuổi theo tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) có thể khiến nhà đầu tư đối mặt rủi ro khi thị trường đảo chiều. Quan điểm của huyền thoại Warren Buffett về việc kiên định nắm giữ doanh nghiệp chất lượng trong dài hạn và tránh bán tháo khi thị trường biến động được xem là bài học tham chiếu quan trọng trong quản trị tâm lý đầu tư, kể cả với tài sản như vàng.

Không có "siêu chu kỳ", chỉ có sự dịch chuyển của dòng tiền

Việc giá vàng vượt mốc 5.500 USD/ounce trước đó khiến một bộ phận nhà đầu tư cho rằng thị trường đang bước vào “siêu chu kỳ” hàng hóa kéo dài nhiều năm. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tỏ ra thận trọng với nhận định này.

Trên podcast “The Markets” của Business Insider, bà Lina Thomas, chuyên gia phân tích hàng hóa cấp cao tại Goldman Sachs, cho rằng đà tăng của vàng không đồng nghĩa với một chu kỳ bùng nổ diện rộng của toàn bộ thị trường hàng hóa. Theo bà, thị trường không nên kỳ vọng vào kịch bản giá cả tăng kéo dài trong nhiều thập kỷ.

Theo phân tích của bà Thomas, diễn biến tăng mạnh của vàng thời gian qua là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố. Nhu cầu mua vào từ các ngân hàng Trung ương nhằm phòng ngừa rủi ro địa chính trị đóng vai trò nền tảng, trong khi việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất làm giảm chi phí cơ hội nắm giữ vàng, qua đó hỗ trợ giá.

Bà cũng nhấn mạnh yếu tố “debasement trade” - thuật ngữ chỉ tâm lý lo ngại về quy mô nợ công lớn và sự suy yếu kỷ luật tài khóa tại một số nền kinh tế phương Tây - như một động lực quan trọng thúc đẩy dòng tiền tìm đến vàng.

Ngoài ra, đà tăng còn được khuếch đại bởi hoạt động đầu cơ trên thị trường quyền chọn. Khi nhà đầu tư gia tăng mua quyền chọn mua (call option), các nhà tạo lập thị trường buộc phải mua vàng vật chất để phòng ngừa rủi ro, tạo hiệu ứng đẩy giá. Tuy nhiên, cơ chế này cũng có thể khuếch đại chiều ngược lại khi thị trường điều chỉnh, khiến giá giảm sâu hơn.

Khác với vàng - tài sản có nguồn cung hạn chế - nhiều kim loại công nghiệp chịu tác động lớn từ biến động cung cầu ngắn hạn. Ngay cả bạc cũng ghi nhận biến động mạnh, từ mức đỉnh trên 121 USD/ounce cuối tháng 1 xuống khoảng 75,4 USD/ounce.

Theo chuyên gia của Goldman Sachs, diễn biến này phản ánh tác động của một “cú siết thanh khoản” tại London, khi nguồn cung giao dịch suy giảm do dòng kim loại được chuyển sang Mỹ nhằm tránh các rủi ro liên quan đến thuế quan.

Nghệ thuật phòng vệ: Chia trứng nhiều rổ

Sau các nhịp biến động mạnh của thị trường, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để phân bổ kim loại quý trong danh mục một cách an toàn và hiệu quả. Trên CNBC, tỷ phú Ray Dalio cho rằng vàng thường phát huy vai trò trong giai đoạn kinh tế khó khăn và kém hấp dẫn hơn khi tăng trưởng thuận lợi, song về dài hạn vẫn là công cụ đa dạng hóa quan trọng.

Theo khuyến nghị phổ biến của các cố vấn tài chính, tỷ trọng kim loại quý nên giới hạn ở mức tối đa khoảng 5% tổng danh mục. Quyết định phân bổ cần được xây dựng trong điều kiện thị trường ổn định, dựa trên mục tiêu dài hạn, thay vì phản ứng theo các biến động ngắn hạn. Hiệu quả đầu tư nên được đánh giá trên tầm nhìn nhiều năm, thậm chí hàng thập kỷ.

Về chiến lược giải ngân, phương pháp bình quân giá - chia nhỏ vốn để đầu tư định kỳ - được xem là cách tiếp cận thận trọng, giúp giảm rủi ro chọn sai thời điểm. Đồng thời, nhà đầu tư cần tránh tâm lý bán tháo khi thị trường điều chỉnh, nhằm bảo toàn thành quả tích lũy dài hạn.

Trong bối cảnh tài chính hiện đại, việc nắm giữ vàng không nhất thiết gắn với tài sản vật chất. Các sản phẩm như chứng chỉ quỹ ETF vàng, quỹ tương hỗ hay cổ phiếu doanh nghiệp khai khoáng được nhiều nhà đầu tư chuyên nghiệp lựa chọn nhờ tính thanh khoản cao, chi phí lưu giữ thấp và hạn chế rủi ro từ chênh lệch giá mua - bán trên thị trường vật chất.

Bên cạnh vàng, danh mục có thể bổ sung thêm một số tài sản thay thế như quỹ tín thác bất động sản (REITs), cổ phiếu thị trường mới nổi hoặc tỷ trọng nhỏ tài sản số, tùy khẩu vị rủi ro. Tuy nhiên, nguyên tắc cốt lõi vẫn là nghiên cứu kỹ lưỡng và tránh chạy theo tâm lý “cơn sốt”.

Triển vọng thị trường kim loại quý vẫn phụ thuộc vào nhiều biến số. Dù vừa trải qua giai đoạn điều chỉnh, Goldman Sachs vẫn duy trì quan điểm tích cực khi dự báo giá vàng có thể đạt 5.400 USD/ounce vào cuối năm 2026. Tuy vậy, giới chuyên gia nhấn mạnh, một danh mục bền vững không được xây dựng từ các quyết định mang tính đầu cơ ngắn hạn, mà từ chiến lược quản trị rủi ro kỷ luật và tầm nhìn dài hạn.