Nga xả vàng mạnh nhất 20 năm hé lộ điều gì?

Lâu nay, vàng luôn được giới đầu tư mặc định là hầm trú ẩn an toàn nhất mỗi khi kinh tế vĩ mô có biến động. Trong các danh mục đầu tư, kim loại quý này đóng vai trò như một mỏ neo giữ thăng bằng. Thế nhưng, quy luật truyền thống này đang bị thách thức nghiêm trọng.

Lần đầu tiên sau hơn 2 thập kỷ, một trong những "tay chơi" lớn nhất trên thị trường kim loại quý là Nga đã phải ồ ạt xả bán vàng. 

Cú xả hàng lịch sử

Theo dữ liệu mới nhất từ Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), Nga đã đưa ra thị trường khoảng 15 tấn vàng chỉ trong 2 tháng đầu năm, được ghi nhận là mức rút ròng dự trữ lớn nhất của quốc gia này kể từ năm 2002.

Các số liệu chính thức cho thấy, Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) đã bán ra khoảng 300.000 ounce vàng trong tháng 1. Ngay sau đó, cơ quan này tiếp tục xả thêm 200.000 ounce trong tháng 2. Hệ quả là tổng dự trữ vàng đã sụt giảm xuống chỉ còn 74,3 triệu ounce, chạm mức thấp nhất kể từ tháng 3/2022.

Điểm đáng chú ý nhất trong đợt xả hàng này là sự thay đổi căn bản về cách thức giao dịch. Trước đây, các giao dịch vàng của Nga chủ yếu diễn ra nội bộ. Bộ Tài chính thường chỉ bán vàng cho Ngân hàng Trung ương thay vì đưa ra ngoài. Tuy nhiên, hiện tại Moscow đã chuyển sang bán thực sự trên thị trường quốc tế.

Các giao dịch này được liên kết trực tiếp với hoạt động của Quỹ Tài sản Quốc gia, nơi buộc phải sử dụng tài sản thanh khoản để bù đắp những thiếu hụt ngày càng phình to.

"Bán tài sản cuối cùng"

Trong khi đó, không ít ngân hàng trung ương trên toàn cầu vẫn nỗ lực tăng cường tích trữ vàng. Mục tiêu của họ là đa dạng hóa rổ dự trữ ngoại hối và giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng USD.

Tuy nhiên, Nga lại đang ở trong một tình thế tài chính đặc thù. Với khoảng 300 tỷ USD tài sản ở nước ngoài đã bị phong tỏa bởi các lệnh trừng phạt từ phương Tây, Moscow buộc phải tìm mọi cách để huy động nguồn lực. Việc bán vàng lúc này được xem là một trong những biện pháp cuối cùng để bổ sung thanh khoản.

Dù vậy, hiệu quả tài chính mang lại từ việc bán vàng vẫn còn khá hạn chế. Các nhà phân tích ước tính, lượng vàng bán ra trong tháng 1 mang về khoảng 120 tỷ ruble (tương đương 1,46 tỷ USD). 

Thực tế, giai đoạn 2022-2025, thâm hụt ngân sách liên bang của Nga đã vượt ngưỡng 15.000 tỷ ruble (khoảng 183 tỷ USD). Riêng 2 tháng đầu năm nay, con số này tiếp tục tăng thêm 3.500 tỷ ruble (42,7 tỷ USD). Tính đến ngày 1/3, vàng chiếm khoảng 47% trong tổng dự trữ quốc tế 809 tỷ USD của Nga, nhưng con số này lại bao gồm cả các tài sản đang bị đóng băng.

Vàng rớt giá và sự lung lay của "hầm trú ẩn"

Áp lực giảm giá lên thị trường kim loại quý toàn cầu không chỉ đến từ đợt xả hàng của Nga mà cả những ngân hàng trung ương khác như Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ. Làn sóng xả hàng đồng loạt này đã góp phần kéo giá vàng quốc tế lao dốc.

Có thời điểm, giá vàng đã lùi sâu xuống mức 4.386 USD/ounce, giảm hơn 17% chỉ trong vòng một tháng. Đây là một cú sốc lớn đối với những nhà đầu tư vốn quen thuộc với đà tăng phi mã của kim loại quý này.

Đà giảm của vàng không chỉ đơn thuần vì lý do địa chính trị, mà là kết quả cộng hưởng của nhiều yếu tố kinh tế vĩ mô. Việc giá dầu tăng vọt do eo biển Hormuz bị phong tỏa đã làm dấy lên những lo ngại mới về lạm phát. Cùng với đó là kỳ vọng lãi suất toàn cầu sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Ngoài ra, áp lực chốt lời từ giới đầu tư cũng là một nguyên nhân cốt lõi. Sau khi giá vàng đã tăng nóng tới 65% chỉ trong vòng một năm, việc dòng tiền rút ra để hiện thực hóa lợi nhuận là điều tất yếu.

Theo phân tích từ Bloomberg, trong những năm gần đây, giá vàng đang có xu hướng biến động tương đồng với cổ phiếu của các thị trường mới nổi. Điều này cho thấy vàng đang đi ngược lại vai trò truyền thống là một tài sản an toàn. Nếu xu hướng đồng USD mạnh lên tiếp diễn, vàng có thể sẽ tiếp tục suy yếu.

Diễn biến trên thị trường cho thấy một thực tế đáng chú ý: Ngay cả vàng - tài sản trú ẩn lâu đời nhất - cũng không thể đứng ngoài áp lực thanh khoản và chu kỳ tài chính khắc nghiệt. Việc các ngân hàng trung ương đồng loạt bán ra, kết hợp với môi trường lãi suất cao, đang khiến vàng đánh mất phần nào "hào quang an toàn" vốn có.

Trong ngắn hạn, xả vàng là giải pháp bổ sung thanh khoản hiệu quả. Nhưng về dài hạn, điều này đặt ra câu hỏi lớn về độ bền vững của dự trữ quốc gia nếu áp lực tài khóa tiếp tục kéo dài.