Giới đầu tư đang ôm tiền mặt kỷ lục: Chuyện gì đang xảy ra?

Bức tranh tài chính toàn cầu đang chứng kiến một cú "quay xe" ngoạn mục chỉ trong thời gian ngắn. Từ tâm lý hưng phấn đầu năm, giới đầu tư giờ đây đang hối hả tìm nơi trú ẩn an toàn.

Tiền mặt một lần nữa trở thành "vua" giữa bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang và bóng ma lạm phát quay trở lại.

Làn sóng "ôm" tiền mặt lịch sử

Theo Dow Jones, khảo sát tháng 3 của Bank of America với 181 nhà quản lý quỹ, đang quản lý khoảng 500 tỷ USD tài sản, cho thấy tỷ trọng tiền mặt trung bình trong danh mục đã tăng từ 3,4% trong tháng 2 lên 4,3%. Đây là mức tăng theo tháng mạnh nhất kể từ thời điểm của đại dịch COVID-19 bùng phát vào tháng 3/2020.

Diễn biến này đánh dấu sự đảo chiều so với tháng 1, khi tỷ trọng tiền mặt ở mức thấp kỷ lục 3,2%. Tâm lý thận trọng gia tăng khi chỉ số niềm tin nhà đầu tư giảm xuống mức thấp nhất trong 6 tháng. Đáng chú ý, tỷ lệ nhà đầu tư kỳ vọng kinh tế toàn cầu cải thiện đã giảm mạnh từ gần 40% xuống còn 7%.

Theo Financial Times, nguyên nhân chủ yếu đến từ lo ngại liên quan đến căng thẳng tại Iran. Các rủi ro địa chính trị và nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu mỏ đang tạo áp lực lên triển vọng tăng trưởng toàn cầu. Đồng thời, tỷ lệ dự báo lạm phát toàn cầu đã tăng từ 9% lên 45%, làm giảm kỳ vọng về việc các ngân hàng trung ương sớm nới lỏng chính sách tiền tệ.

Nếu như trong tháng 2 có 46% nhà quản lý quỹ dự báo lãi suất sẽ giảm, thì hiện nay tỷ lệ này chỉ còn 17%. Mối quan tâm của nhà đầu tư cũng dịch chuyển từ rủi ro định giá trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo sang các yếu tố địa chính trị và lạm phát.

Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán toàn cầu chịu áp lực điều chỉnh. Theo Reuters, chỉ số S&P 500 giảm 1,5% trong phiên cuối tuần, với nhóm cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn dẫn dắt đà giảm. Tại châu Âu, chỉ số Stoxx Europe 600 giảm 5% kể từ khi căng thẳng leo thang, xóa phần lớn mức tăng từ đầu năm.

Tại châu Á, chỉ số Nikkei 225 giảm 3,5%, trong khi thị trường Trung Quốc ghi nhận mức giảm mạnh nhất kể từ đợt biến động do thuế quan năm trước. Dòng vốn rút ròng khỏi cổ phiếu châu Á trong tháng đạt khoảng 44,36 tỷ USD, hướng tới mức cao nhất kể từ năm 2008.

Bà Karen Jorritsma, Giám đốc cổ phiếu Úc tại RBC Capital Markets, cho rằng đà tăng trước đó của thị trường thiếu nền tảng vững chắc. “Tỷ trọng tiền mặt đang tăng lên, cùng với xu hướng giảm đòn bẩy trên diện rộng”, bà nhận định.

Ngay cả thị trường trái phiếu chính phủ cũng chịu áp lực khi nhà đầu tư điều chỉnh kỳ vọng lãi suất. Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm đã tăng 0,46 điểm phần trăm kể từ cuối tháng 2, kéo giá trái phiếu giảm tương ứng.

Cú sốc năng lượng và kịch bản kéo dài

Giới tài chính đang dần điều chỉnh kỳ vọng khi cho rằng căng thẳng tại Trung Đông không còn mang tính ngắn hạn. Theo Reuters, thị trường đã bắt đầu “định giá rủi ro” cho những thay đổi có thể mang tính cấu trúc đối với ngành năng lượng và thương mại toàn cầu. Nhà đầu tư có xu hướng duy trì trạng thái phòng thủ, đồng thời chốt lời ở các tài sản đã tăng mạnh trước đó.

Dữ liệu thực tế cho thấy áp lực đáng kể lên nguồn cung năng lượng. Khoảng 20% công suất xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar bị ảnh hưởng. Trong khi đó, lưu lượng dầu mỏ qua eo biển Hormuz suy giảm mạnh, kéo theo chi phí vận tải và giá hàng hóa gia tăng.

Trước bối cảnh này, nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh kế hoạch kinh doanh. United Airlines cho biết đang xây dựng kịch bản giá dầu duy trì quanh 100 USD/thùng đến hết năm 2027, đồng thời dự kiến cắt giảm khoảng 5% công suất bay. Các doanh nghiệp khai thác vàng tại Australia cũng chịu áp lực chi phí khi giá vận chuyển nhiên liệu tăng.

Ông Jason Chan, chiến lược gia tại Bank of East Asia, nhận định trong bối cảnh hiện nay, nhiều loại tài sản cùng chịu áp lực điều chỉnh. Theo ông, trong ngắn hạn, tiền mặt là kênh được ưu tiên khi nhà đầu tư tìm kiếm sự ổn định.

Tiền mặt là "oxy" nhưng không phải tài sản sinh lời

Dù dòng tiền có xu hướng tìm đến các tài sản an toàn, việc nắm giữ tỷ trọng tiền mặt lớn trong thời gian dài cũng tiềm ẩn rủi ro. Theo CNBC, tỷ phú Warren Buffett hiện nắm giữ lượng tiền mặt hơn 370 tỷ USD thông qua Berkshire Hathaway.

Tuy nhiên, ông Buffett cho biết việc duy trì lượng tiền mặt lớn không đồng nghĩa với việc trở nên thận trọng hơn, mà xuất phát từ quy mô danh mục đầu tư khiến ông chưa tìm được cơ hội đủ lớn để giải ngân. “Nếu có một cơ hội đầu tư quy mô 100 tỷ USD phù hợp, tôi sẵn sàng xem xét ngay”, ông nói.

Nhà đầu tư này ví tiền mặt như “oxy” trong danh mục: cần thiết để đảm bảo thanh khoản nhưng không tạo ra giá trị gia tăng. Theo ông, vai trò chính của tiền mặt là đáp ứng các nghĩa vụ tài chính và sẵn sàng cho các cơ hội đầu tư khi xuất hiện.

Ông cũng lưu ý tiền mặt có thể bị bào mòn bởi lạm phát theo thời gian. Trong giai đoạn từ năm 1975 đến 2026, chỉ số S&P 500 tăng gần 6.700%, cao hơn nhiều so với mức tăng khoảng 524% của lạm phát, cho thấy lợi thế của việc đầu tư dài hạn vào thị trường vốn.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, các chuyên gia khuyến nghị duy trì lượng tiền mặt tương đương 3-6 tháng chi tiêu để dự phòng rủi ro. Phần vốn còn lại nên được phân bổ vào các tài sản có khả năng sinh lời dài hạn. Ông Warren Buffett cũng nhiều lần khuyến nghị nhà đầu tư ưu tiên các quỹ chỉ số chi phí thấp mô phỏng S&P 500 thay vì tìm cách dự báo biến động ngắn hạn.

Hiện tại, giá dầu Brent dù đã giảm khoảng 5% nhưng vẫn duy trì quanh ngưỡng 100 USD/thùng, cho thấy rủi ro địa chính trị chưa giảm đáng kể. Trong bối cảnh đó, tiền mặt có thể đóng vai trò phòng thủ trong ngắn hạn, song các giai đoạn điều chỉnh của thị trường cũng thường mở ra cơ hội tích lũy tài sản cho nhà đầu tư dài hạn.