Đu đỉnh giá vàng 190 triệu đồng/lượng có còn cơ hội gỡ?

Thị trường vàng trong nước thời gian qua biến động mạnh. Không ít nhà đầu tư mua vào ở vùng cao hiện đã rơi vào trạng thái thua lỗ giá bước vào nhịp chững lại. Diễn biến này cho thấy vàng không còn là kênh đầu tư “một chiều đi lên” như nhiều người từng kỳ vọng, mà đang chịu tác động đan xen của những yếu tố khó lường.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra là nhà đầu tư cá nhân nên ứng xử như thế nào trước thị trường biến động nhanh, biên độ lớn và tâm lý dễ bị cuốn theo đám đông. 

Để làm rõ hơn, tại số ChatToday ngày 1/5 của báo Dân trí, chuyên gia tài chính Trần Trọng Đức - Founder & CEO Virtus Prosperity đã có cuộc trò chuyện xoay quanh chủ đề này. 

Nhận diện thị trường: 4 yếu tố lớn chi phối thị trường

Thời gian qua, đâu là yếu tố chính khiến giá vàng biến động mạnh như vậy?

- Chúng ta sẽ có nhiều yếu tố cùng lúc đã tác động đến giá vàng. Tựu trung lại, tôi nghĩ có 4 yếu tố. Yếu tố đầu tiên là nền tảng kinh tế vĩ mô. Giai đoạn vừa. nhiều quốc gia đã thực hiện kích thích bơm tiền. 

Thứ 2 đó là bất ổn địa chính trị. Chúng ta đã chứng kiến xung đột giữa Nga - Ukraine, sau đó lại có thêm xung đột giữa giữa Mỹ, Israel và Iran. Điều này tác động rất lớn đến tâm lý nhà đầu tư, bởi Trung Đông là khu vực có trữ lượng dầu mỏ và khí đốt lớn nhất thế giới. Vì vậy, khi có biến động về chính trị ở khu vực đó, ảnh hưởng đến thị trường đầu tư và dòng tiền đầu tư. 

Yếu tố thứ 3 là cái nhu cầu phi đô la hóa từ các ngân hàng trung ương. Chúng ta có thể để ý đến các ngân hàng trung ương tại Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil hay Nga trong giai đoạn vài năm trở lại đây đã liên tục tăng dự trữ ngoại hối. Điều này cũng kích thích lớn đến đà tăng giá của vàng. 

Cuối cùng là yếu tố tâm lý. Khi đà tăng của giá vàng đã rất mạnh thì xuất hiện dòng tiền đầu cơ, khiến giá liên tục được bơm thổi.

Giá vàng trong nước có những thời điểm vượt 190 triệu đồng/lượng. Theo ông, giá phản ánh đúng thực tế hay chưa? 

- Với giá trên 190 triệu đồng/lượng tương đương với giá vàng thế giới sẽ ở trên mức 5.450 USD/ounce. Nếu nói giá vàng xứng đáng ở mức đó trong giai đoạn tăng rất mạnh vừa rồi, ở vùng giá đó, thì tôi nghĩ là không. Trên 190 triệu đồng/lượng sẽ là vùng giá hiếm khi trở lại thời gian gần.

Thực tế, trong quá khứ đã nhiều lần giá vàng lập đỉnh rồi lao dốc rất nhanh, và nhà đầu tư cũng đã có không ít bài học thua lỗ khi “đu đỉnh”. Tuy nhiên, vì sao tâm lý FOMO vẫn liên tục lặp lại? 

- Có một nhận định quen thuộc rằng “lịch sử thường lặp lại”. Nhà đầu tư, đặc biệt tại Việt Nam, có xu hướng đầu cơ cao, không chỉ ở vàng mà còn ở bất động sản, tiền số hay chứng khoán. Khi giá tài sản tăng mạnh, nhu cầu đầu tư lại càng gia tăng, và điều này về bản chất chính là hiệu ứng “sợ bị bỏ lỡ”.

Do đó, hiện tượng này sẽ luôn lặp lại, phần lớn xuất phát từ tâm lý và xu hướng ưa đầu cơ. Nhiều người thậm chí sử dụng đòn bẩy để đầu tư vào nhiều loại tài sản. Với vàng, đây là yếu tố khiến nhà đầu tư dễ gặp rủi ro thua lỗ.

Chuyên gia hãy phân tích những sai lầm phổ biến nhà đầu tư hay mắc phải khi tham gia thị trường, đặc biệt là những cái nhà đầu tư mới, nhà đầu tư trẻ.

- Đối với các nhà đầu tư mới, tôi cho rằng có một số lỗi tâm lý hay mắc phải. Đó là khi giá đã tăng rất mạnh rồi thì mới quan tâm và đầu tư. Điều này chính là nguyên nhân dẫn đến việc đu đỉnh. Trong khi đó, khi giá đang ở nền tích lũy hoặc chiều hướng là đi xuống thì nhiều khi nhà đầu tư lại không quan tâm. 

Và thêm nữa, nhà đầu tư rất hay có tâm lý “all-in”, tức dùng dùng một lần, một điểm mua cho cho tất cả tài sản của mình. Tôi nghĩ là đấy cũng là lỗi tâm lý và dễ khiến cho chúng ta thua lỗ.

Ngoài ra, như tôi đã đề cập, với thị trường vàng, đây không phải là kênh phù hợp để sử dụng đòn bẩy. Bởi khi đầu tư vàng mà dùng đòn bẩy, áp lực trong ngắn hạn sẽ rất lớn, dễ khiến nhà đầu tư rơi vào rủi ro.

Ngoài rủi ro giá giảm mạnh hiện tại, khi thị trường lao dốc, nhà đầu tư còn phải đối mặt những rủi ro tiềm ẩn nào?

- Tôi cho rằng có 3 rủi ro nhà đầu tư đang đối mặt.

Đầu tiên là rủi ro về chênh lệch giá mua - bán theo từng lượng. Với mặt bằng hiện tại, mức chênh có thể lên tới khoảng 2,5 triệu đồng/lượng. Như vậy, ngay khi nhà đầu tư mua vào, họ đã chịu khoản lỗ tương ứng.

Thứ 2 là rủi ro về thanh khoản. Khi nhu cầu mua tăng cao nhưng nguồn cung không đủ đáp ứng, dễ dẫn đến tâm lý đầu cơ, FOMO (sợ bị bỏ lỡ) và tình trạng xếp hàng mua vàng. Điều này cũng có thể bị một số đơn vị kinh doanh lợi dụng để tạo cảm giác khan hiếm nhằm trục lợi, chẳng hạn giao dịch với mức giá chênh so với niêm yết.

Bên cạnh đó là rủi ro pháp lý. Khi không mua được tại các cửa hàng chính thức, một số nhà đầu tư có thể tìm đến thị trường “chợ đen”, kéo theo nguy cơ liên quan đến tính hợp pháp và chất lượng của vàng nắm giữ.

Vàng sau cơn sốt: Nhà đầu tư nên giữ hay thoát hàng?

Năm ngoái, thị trường vàng liên tục lập đỉnh với tần suất dày đặc, khoảng 50 lần. Theo ông, điều gì khiến chu kỳ tăng đó trở nên khác thường so với các giai đoạn trước? Những yếu tố từng đẩy giá vàng lên cao trong năm ngoái liệu năm nay còn hiện hữu không?

- Tôi cho rằng ở góc độ dài hạn, các yếu tố như bối cảnh địa chính trị hay nhu cầu mua ròng vàng của ngân hàng trung ương các nước như Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Brazil vẫn duy trì. Điều này củng cố xu hướng tăng của giá vàng trong dài hạn và đến nay chưa có nhiều thay đổi.

Tuy nhiên, trong ngắn hạn, sau giai đoạn tăng mạnh cùng yếu tố đầu cơ và FOMO lớn, thị trường nhiều khả năng cần một nhịp điều chỉnh và tích lũy trước khi xác lập xu hướng tiếp theo.

Thực tế, với những nhà đầu tư “đu đỉnh” ở vùng trên 190 triệu đồng/lượng, đến nay mức lỗ đã lên tới khoảng 25 triệu đồng/lượng. Theo ông, liệu họ còn cơ hội gỡ gạc nếu giá vàng có thể quay lại vùng đỉnh cũ, hay thị trường đang bước vào một giai đoạn đi ngang kéo dài?

- Tôi rất chia sẻ với những nhà đầu tư đang “đu đỉnh”, bởi đây là mức lỗ khá lớn. Theo quan điểm của tôi, thị trường vàng đã tạo đỉnh trong ngắn hạn.

Vì vậy, trong khoảng 3-6 tháng tới, thậm chí ít nhất là 6 tháng, khả năng quay lại vùng đỉnh cũ là khá khó. Nhà đầu tư cần có chiến lược phù hợp. Với những người mua để tích sản, nên kiên nhẫn chờ nhịp tăng mới, có thể vào cuối năm hoặc đầu năm sau. Còn với những nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy, tốt nhất nên hạ tỷ trọng, bởi giá vàng đã xác nhận đỉnh ngắn hạn và cần thời gian tích lũy.

Ngoài ra, nhiều quỹ đầu tư trên thế giới cũng đã điều chỉnh dự báo, thậm chí có kịch bản giá vàng có thể giảm xuống dưới 4.000 USD/ounce, tương đương dư địa giảm thêm khoảng 10% so với hiện tại.

Do đó, nhà đầu tư cần chuẩn bị tâm lý và xây dựng chiến lược phù hợp để bảo vệ tài sản của mình.

Giá vàng đã giảm mạnh và tạo đỉnh, vậy hiện tại có phải là điểm mua vàng hợp lý để chờ cho nhịp tăng trong tương lai?

- Tôi cho rằng chúng ta không nên “bắt dao rơi”, tức là khi giá vàng đang điều chỉnh thì không nên vội vàng mua vào, đặc biệt là mua “all-in” hoặc sử dụng đòn bẩy, vì điều đó tiềm ẩn rủi ro cao. Thay vào đó, nên chờ khi giá hình thành một nền tích lũy đủ dài, chẳng hạn khoảng 2-3 tháng, rồi mới cân nhắc giải ngân.

Trong trường hợp nhà đầu tư có nguồn tiền dư và vẫn muốn phân bổ vào vàng ở giai đoạn này, có thể áp dụng chiến lược chia nhỏ vốn. Ví dụ, nếu dự định đầu tư 1 tỷ đồng thì chia thành 10 phần, mua dần từng phần theo chu kỳ 1-2 tuần, ưu tiên mua khi giá điều chỉnh xuống. Khi nhận thấy xu hướng bắt đầu đảo chiều rõ ràng, có thể giải ngân phần còn lại. Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực tâm lý và hạn chế rủi ro trong giai đoạn thị trường biến động.

Câu chuyện xác định điểm mua hợp lý có thể rõ ràng hơn với chuyên gia, nhưng với nhà đầu tư ít kinh nghiệm thì không hề dễ. Vậy làm thế nào để nhận biết điểm mua phù hợp, hay thực tế là không tồn tại một “điểm mua hợp lý”?

- Tôi cho rằng “điểm mua hợp lý” thường mang tính cá nhân, không có một mức chung cho tất cả mọi người. Ví dụ, với một người am hiểu và theo dõi sát sao, “ăn nằm” với thị trường thì mức độ nhạy bén với biến động sẽ cao hơn, nên cách chọn điểm mua cũng khác so với những nhà đầu tư ít kinh nghiệm. Điều này giống như việc quen lái xe ở tốc độ 80km/giờ sẽ khác với người chỉ quen đi 20-30km/giờ. Tất cả phụ thuộc vào khả năng chấp nhận rủi ro và độ nhạy với thị trường.

Chính vì vậy, tôi thường khuyến nghị, đặc biệt với nhà đầu tư có xu hướng tích sản, nên chia nhỏ vốn để mua dần trong giai đoạn từ nay đến cuối năm. Theo tôi, sang năm thị trường vàng có thể có nhịp tăng trở lại, khi nhu cầu tích trữ vàng của các ngân hàng trung ương vẫn tiếp diễn.

Định vị vàng trong danh mục: Có tiền nên rót vào vàng, chứng khoán, ngân hàng hay bất động sản

Ông đánh giá trong bối cảnh hiện, vàng đứng ở đâu so với các kênh đầu tư gửi tiết kiệm, chứng khoán và bất động sản?

- Tôi cho rằng nếu nhìn trong khoảng một năm tới, thị trường vàng vẫn sẽ hấp dẫn hơn gửi tiết kiệm. Bởi với mục tiêu tăng trưởng GDP 2 chữ số, Chính phủ khó duy trì mặt bằng lãi suất huy động ở mức cao. Thực tế, thời gian gần đây, lãi suất tiền gửi đã có xu hướng giảm, qua đó hỗ trợ cho vàng.

Với bất động sản, đây là thị trường phân hóa mạnh, khó khẳng định tốt hay không so với vàng vì còn phụ thuộc từng khu vực, hạ tầng và mật độ dân cư. Tuy nhiên, trong khoảng một năm tới, yếu tố thanh khoản có thể là vấn đề, đặc biệt với các tài sản giá trị lớn. Trong khi đó, vàng có tính thanh khoản cao hơn, phù hợp với nhà đầu tư ưu tiên an toàn và bảo toàn tài sản.

Dù vậy, nếu xét về tiềm năng, thị trường chứng khoán có thể vượt trội hơn vàng trong thời gian tới. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp sẽ được thúc đẩy, tạo động lực cho thị trường này phát triển mạnh. Còn bất động sản vẫn là kênh đòi hỏi vốn lớn, không phải nhà đầu tư nào cũng dễ dàng tham gia.

Bất động sản cần nguồn vốn rất lớn nếu muốn tham gia đầu tư. Nếu chỉ xét 3 kênh đầu tư có mức tham gia linh hoạt hơn là vàng, gửi tiết kiệm và chứng khoán, ông sẽ ưu tiên các kênh này theo thứ tự như thế nào? Đồng thời, tỷ lệ phân bổ vốn giữa các kênh ra sao là hợp lý đối với nhà đầu tư?

- Tôi cho rằng việc phân bổ tỷ lệ vẫn cần phụ thuộc vào từng nhà đầu tư. Tuy nhiên, với một nhà đầu tư không chuyên, có thể tham khảo một kịch bản cơ bản như sau: dành khoảng 50-60% cho chứng khoán, ưu tiên các quỹ chỉ số ETF hoặc quỹ đầu tư trong nước có hiệu quả tốt; khoảng 20-25% cho vàng; và phần còn lại cho tiền gửi tiết kiệm.

Với cách phân bổ này, tôi đánh giá chứng khoán là kênh có tiềm năng tăng trưởng cao nhất, tiếp đến là vàng và cuối cùng là tiền gửi tiết kiệm.

Quay trở lại câu chuyện vàng, ông có thể đưa ra lời khuyên về cách thiết lập nguyên tắc cắt lỗ và chốt lời như thế nào để hạn chế rủi ro và tránh lỗ quá lớn?

- Trước hết, trước khi nói đến cắt lỗ, nhà đầu tư cần xác định điểm mua của mình có hợp lý hay không. Nếu đi theo hướng tích sản, tức là chia nhỏ vốn và mua dần theo từng giai đoạn, thì về cơ bản sẽ không có một mức cắt lỗ cố định như trên thị trường chứng khoán. Bởi đặc thù của vàng là sau những nhịp giảm sâu thường có xu hướng hồi phục khá nhanh.

Việc đặt ra nguyên tắc cắt lỗ chủ yếu áp dụng với những nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy. Khi đã dùng đòn bẩy, áp lực ngắn hạn rất lớn, nên nếu giá phá vỡ các vùng hỗ trợ quan trọng, nhà đầu tư cần hạ tỷ trọng ngay, có thể từ 30-50% hoặc giảm toàn bộ phần sử dụng đòn bẩy để kiểm soát rủi ro.

Ngược lại, với nhà đầu tư tích sản bằng tiền nhàn rỗi, việc bán cắt lỗ chỉ nên thực hiện khi các yếu tố nền tảng của xu hướng tăng bị thay đổi. Chẳng hạn như chính sách tiền tệ đảo chiều (ví dụ lãi suất tăng trở lại thay vì kỳ vọng giảm), hoặc các ngân hàng trung ương ngừng mua vàng. Khi những yếu tố vĩ mô lớn này thay đổi, triển vọng dài hạn của vàng mới thực sự bị ảnh hưởng, và khi đó mới cần xem xét lại chiến lược đầu tư.

Vậy theo phân tích của ông, nếu không có điểm cắt lỗ rõ ràng, thì với những nhà đầu tư đã mua vàng ở vùng giá 190 triệu đồng/lượng, hiện tại nên tiếp tục nắm giữ?

- Tôi đã chia sẻ rằng, nếu nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy thì chắc chắn cần cắt giảm vị thế để kiểm soát rủi ro. Còn nếu không dùng đòn bẩy, hãy kiên nhẫn với lựa chọn của mình. Tôi cho rằng thị trường vàng không vận động giống cổ phiếu - lên bao nhiêu xuống bấy nhiêu và các yếu tố vĩ mô hỗ trợ xu hướng tăng dài hạn vẫn còn nguyên.

Vì vậy, nhà đầu tư có thể tiếp tục nắm giữ, dù trong 6-9 tháng tới vị thế có thể vẫn chịu lỗ. Tuy nhiên, nếu nhìn ở góc độ dài hạn, đây chưa phải là mức giá quá tệ.

Thực tế, dù chứng khoán được đánh giá nhiều tiềm năng, nhưng không phải nhà đầu tư nào cũng có đủ kiến thức để lựa chọn cổ phiếu phù hợp. Ngay cả khi thị trường chung đi lên, vẫn có sự phân hóa rất mạnh giữa các mã. Vì vậy, với nhiều người, vàng và gửi tiết kiệm vẫn là những kênh ưu tiên. Với nhóm nhà đầu tư này, ông có lưu ý gì để tránh bị cuốn theo tâm lý thị trường, đặc biệt khi giá biến động quá nhanh theo cả 2 chiều?

- Trước hết, tôi cho rằng thị trường chứng khoán hiện nay đúng là có sự phân hóa rất mạnh. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn có thể tham gia bằng cách đơn giản hơn, như mua chứng chỉ quỹ của các đơn vị quản lý chuyên nghiệp để họ đầu tư thay.

Còn với vàng và gửi tiết kiệm, cách tiếp cận đơn giản nhất là chia nhỏ vốn để tích sản dần. Việc này giúp bình quân giá và tạo ra vị thế ổn định, thay vì cố gắng “mua đáy, bán đỉnh” - điều mà ngay cả các nhà đầu tư chuyên nghiệp hay các quỹ lớn cũng khó làm được. Thực tế, họ cũng chia nhỏ nhiều điểm mua và điểm bán.

Ngoài ra, khi giá vàng trong tương lai (ví dụ 9 tháng đến 1 năm) quay lại các vùng cao, nhà đầu tư có thể cân nhắc chốt lời từng phần, khoảng 30-50% vị thế. Sau đó, chờ thị trường tích lũy lại và tiếp tục mua dần theo từng giai đoạn. Cách làm này giúp giảm áp lực tâm lý và hạn chế rủi ro khi thị trường biến động mạnh.

Vàng cũng là một kênh đầu tư mang tính chu kỳ và từng có những giai đoạn kéo dài nhiều năm gần như đi ngang. Theo ông, vàng có đang bước vào một chu kỳ như vậy không? Nhà đầu tư nên nắm giữ dài hạn hay cần linh hoạt theo chu kỳ để chốt lời?

- Tôi cho rằng chu kỳ tăng của vàng hiện tại vẫn chưa thay đổi. Những nhịp giảm vừa qua chủ yếu mang tính ngắn hạn, khi tâm lý FOMO lên cao thì các quỹ đầu tư chuyên nghiệp sẽ chốt lời tạm thời, chứ không phải rút lui hoàn toàn. Vì vậy, chu kỳ này nhiều khả năng còn kéo dài thêm vài năm nữa, chưa thể kết thúc ở thời điểm hiện tại.

Nguyên nhân là các yếu tố vĩ mô vẫn chưa thay đổi: các ngân hàng trung ương tiếp tục mua ròng vàng, xu hướng phi USD hóa vẫn diễn ra tại các quốc gia như Trung Quốc, Nga, Brazil, và bối cảnh địa chính trị còn nhiều biến động khó lường. Những yếu tố này tiếp tục hỗ trợ xu hướng dài hạn của giá vàng.

Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần theo dõi dấu hiệu khi chu kỳ kết thúc, tức là khi các yếu tố vĩ mô trên đảo chiều. Với vàng, có thể tiếp cận theo chu kỳ vài năm, khoảng 3-5 năm một lần: nắm giữ trong giai đoạn tăng, sau đó chốt lời và chờ chu kỳ mới.

Ở thời điểm hiện tại nếu có tiền chuyên gia có đầu tư vàng không?

- Hiện tại, tôi ở trạng thái chờ đợi nhịp điều chỉnh để gia tăng vị thế, nên chưa mua vàng vì chưa thấy nền giá tích lũy đủ rõ. Tuy nhiên, trong khoảng 2-3 tháng tới, nếu thị trường hình thành vùng tích lũy phù hợp, chúng tôi có thể bắt đầu giải ngân.

Điều quan trọng là phải quan sát xem giá vàng có xây dựng được một nền tích lũy đủ vững làm cơ sở cho đà tăng sau này hay không. Ở thời điểm hiện tại, giá vẫn biến động khá mạnh, nên tôi cho rằng chưa phải giai đoạn phù hợp để mua bán với tỷ trọng lớn.

Xin cảm ơn chuyên gia vì cuộc trò chuyện!