Đối diện nguy cơ lớn, "ông lớn" dầu khí, khoáng sản khẩn trương tìm cách

Công ty cổ phần Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (PV GAS D, mã chứng khoán: PGD) vừa công bố thông tin bất thường về việc không đáp ứng điều kiện công ty đại chúng.

Theo số liệu từ danh sách người sở hữu chứng khoán chốt ngày 8/12/2025, công ty này có tổng cộng 1.645 cổ đông. Dù thế, doanh nghiệp chỉ có 3 cổ đông lớn là Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS, hiện là cổ đông mẹ nắm giữ 50,5% vốn điều lệ), Tokyo Gas Asia Pte.Ltd (nắm 25% vốn) và Saibu Gas Holdings Co., Ltd (sở hữu 21% vốn) đã chiếm đến 96,5% vốn công ty.

Với cơ cấu sở hữu này, PV GAS D chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo quy định tại Điểm a Khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019, đã được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 56/2024. Cụ thể, doanh nghiệp chưa đảm bảo tỷ lệ tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Doanh nghiệp nêu đang tìm phương án xử lý. Việc cơ cấu cổ đông quá cô đặc tuy thể hiện sự gắn bó của các đối tác chiến lược nhưng lại tạo ra rào cản về tính thanh khoản và tuân thủ quy định đại chúng trên thị trường chứng khoán.

Công ty mẹ là PV GAS cũng đang ở hoàn cảnh tương tự. Trước đó ít ngày, PV GAS cũng công bố thông tin tương tự khi Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) nắm giữ tới 95,76% cổ phần. Tỷ lệ sở hữu của các nhà đầu tư nhỏ lẻ bên ngoài tại "ông lớn" đầu ngành khí này chỉ đạt 4,24%, thấp hơn nhiều so với mức tối thiểu 10% theo luật định.

Doanh nghiệp cũng nêu đang tích cực làm việc với cổ đông lớn PVN, đồng thời báo cáo và kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền để tìm phương án xử lý phù hợp, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật trong giai đoạn tới.

Trên thị trường chứng khoán, PV GAS thuộc nhóm doanh nghiệp có quy mô vốn hóa hàng đầu, với giá trị ước khoảng 186.000 tỷ đồng tính đến phiên giao dịch ngày 5/1.

Tháng 11 vừa qua, Tổng Công ty Khoáng sản TKV - CTCP (Vimico, mã chứng khoán: KSV) cũng có thông báo đáng chú ý liên quan đến việc đáp ứng điều kiện công ty đại chúng của doanh nghiệp.

HĐQT Vimico thừa nhận doanh nghiệp hiện vẫn chưa thỏa mãn quy định tại Điều 32 Luật Chứng khoán. Theo đó, một công ty đại chúng phải có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư (không phải cổ đông lớn) nắm giữ. Đây là rào cản lớn đối với Vimico khi cơ cấu sở hữu tại đây vốn cực kỳ cô đặc, với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm giữ tới 98,06% vốn điều lệ.

Ban lãnh đạo nhấn mạnh đã giao tổng giám đốc tiếp tục giải trình với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN). Tuy nhiên, một kịch bản tiêu cực đã được đưa ra là nếu đến ngày 1/1, cơ cấu cổ đông vẫn không có sự thay đổi hoặc không nhận được sự chấp thuận từ phía cơ quan quản lý, Vimico sẽ buộc phải nộp hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng.

Loạt doanh nghiệp khác cũng hủy tư cách công ty đại chúng vào cuối năm 2025 với câu chuyện tương tự, có thể kể đến Tổng Công ty Công nghiệp Dầu thực vật Việt Nam (Vocarimex, mã chứng khoán: VOC), Công ty cổ phần Bao bì Biên Hòa (Sovi, mã chứng khoán: SVI)…

Cần nhấn mạnh, nhiều doanh nghiệp trong danh sách trên đã và đang có giao dịch sôi động trên sàn. Theo các chuyên gia, việc một doanh nghiệp có quy mô vốn lớn, được đông đảo nhà đầu tư cá nhân quan tâm bị hủy tư cách đại chúng là vấn đề đáng quan ngại. Điều này ảnh hưởng đến việc giao dịch và hiệu suất đầu tư của số đông nhà đầu tư chứng khoán.

Ghi nhận thực tế cho thấy, cổ phiếu của các đơn vị trên đã giảm giá mạnh sau thông tin không đáp ứng quy định về công ty đại chúng.