Đề xuất doanh nghiệp nhỏ và vừa được vay vốn bằng tài sản số

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi). Trong đó, Bộ đề xuất sửa đổi, bổ sung nội dung hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cơ quan soạn thảo khuyến khích tổ chức tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay trên cơ sở đa dạng hóa hình thức bảo đảm tiền vay. 

Hiện nay, các doanh nghiệp nhỏ và vừa khi vay vốn thường đảm bảo bằng tài sản hữu hình như bất động sản.

Dự thảo bổ sung cơ chế khuyến khích tổ chức tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay trên cơ sở đa dạng hóa hình thức bảo đảm tiền vay, bao gồm bảo đảm bằng động sản, tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản vô hình, tài sản số, tài sản ảo và tài sản hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Chính sách này nhằm khơi thông nguồn lực cho khu vực kinh tế tư nhân, ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, startup công nghệ... tại Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.

Tại dự thảo, Bộ Tài chính cũng đề xuất doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững được ưu tiên tiếp cận tín dụng, bảo lãnh tín dụng, tài trợ, vốn mồi; được hỗ trợ lãi suất đối với dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn; hưởng ưu đãi thuế đối với hoạt động bảo vệ môi trường; áp dụng khấu hao nhanh đối với tài sản phục vụ chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải.

Nhóm doanh nghiệp này cũng sẽ được hỗ trợ tư vấn, đánh giá, chứng nhận, đo lường, xây dựng báo cáo đáp ứng tiêu chuẩn phát triển bền vững; hỗ trợ chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh.

Theo thống kê từ Bộ Tài chính, tỷ trọng dư nợ dành cho  doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ duy trì ở mức 19-20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, trong khi đây là khu vực chiếm tới hơn 98% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế. 

Nguyên nhân phần lớn do doanh nghiệp nhỏ và vừa không có tài sản bảo đảm, khả năng hấp thụ tín dụng còn hạn chế, quy mô vốn nhỏ, sức chống chịu yếu, phương án kinh doanh thường xuyên biến động, thông tin tài chính chưa thực sự minh bạch. 

Việc tiếp cận nguồn vốn qua quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và Quỹ Phát triển  doanh nghiệp nhỏ và vừa còn nhiều hạn chế và các quỹ này chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng.

Theo Bộ Tài chính, doanh nghiệp nhỏ và vừa là lực lượng đông đảo của khu vực doanh nghiệp, có vai trò quan trọng trong tạo việc làm, mở rộng sinh kế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế. 

Trong bối cảnh kinh tế thế giới phục hồi không đồng đều, cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng tái cấu trúc, tiêu chuẩn xanh, số, truy xuất nguồn gốc, quản trị môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp (ESG), thương mại điện tử xuyên biên giới ngày càng trở thành yêu cầu phổ biến,  doanh nghiệp nhỏ và vừa chịu áp lực lớn hơn về vốn, công nghệ, nhân lực, quản trị, tiêu chuẩn chất lượng, dữ liệu và khả năng tiếp cận thị trường.

 Kinh nghiệm quốc tế cho thấy chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, dựa trên dữ liệu, gắn với kết quả đầu ra.

Đồng thời, chính sách cần tăng cường các công cụ tài, chính, nền tảng số dùng chung, dịch vụ tư vấn, cố vấn, huấn luyện, đào tạo chuyên sâu và cơ chế kết nối  doanh nghiệp nhỏ và vừa với chuỗi giá trị trong nước, khu vực và toàn cầu. 

Bối cảnh đó đặt ra yêu cầu hoàn thiện pháp luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng minh bạch, dễ tiếp cận, chi phí tuân thủ thấp, đồng bộ với yêu cầu phát triển xanh, phát triển số và đổi mới sáng tạo.

Dự kiến, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) sẽ được trình tại kỳ họp Quốc hội vào tháng 10. Luật sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2027 nếu được thông qua.