Cuộc chiến vàng: Nga ồ ạt bán, Trung Quốc miệt mài mua

Giữa lúc giá vàng thế giới điều chỉnh khoảng 16% so với đỉnh lập hồi cuối tháng 1, hai nền kinh tế lớn lại có động thái hoàn toàn trái ngược trên thị trường kim loại quý.

Theo Reuters và các báo cáo thị trường quốc tế, Nga đang đẩy mạnh bán vàng với tốc độ lớn nhất trong nhiều năm, trong khi Trung Quốc tiếp tục âm thầm gom thêm hàng tấn vàng bất chấp giá neo ở vùng cao. Diễn biến này đang tạo ra một “cuộc chiến vàng” mới trên thị trường toàn cầu, nơi một bên buộc phải bán để duy trì thanh khoản, còn bên kia xem đây là tài sản chiến lược dài hạn.

Nga tăng tốc bán vàng để bù áp lực ngân sách

Theo Reuters, chỉ riêng trong tháng 4, Ngân hàng Trung ương Nga đã bán ra 6,2 tấn vàng, đánh dấu tháng bán mạnh nhất kể từ năm 2005. Tính chung 4 tháng đầu năm 2026, Moscow đã bán tổng cộng 28 tấn vàng, mức cao nhất trong vòng 24 năm.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh áp lực tài khóa của Nga ngày càng lớn. Thâm hụt ngân sách nước này đã lên tới 4.600 tỷ rúp tính tới cuối tháng 3, trong khi doanh thu năng lượng suy yếu khiến nguồn thu ngoại tệ gặp nhiều khó khăn.

Theo bà Natalia Milchakova, chuyên gia phân tích tại Freedom Finance Global, mục tiêu chính của việc bán vàng là hỗ trợ ngân sách và củng cố dự trữ ngoại tệ trong bối cảnh Nga bị hạn chế tiếp cận nhiều thị trường tài chính quốc tế.

Điểm đáng chú ý là phần lớn số vàng bán ra hiện được chuyển đổi sang nhân dân tệ. Reuters cho biết nhân dân tệ gần như là đồng tiền lớn duy nhất mà Nga còn có thể sử dụng linh hoạt để can thiệp thị trường và hỗ trợ tỷ giá đồng rúp.

Trước đó, phần lớn các giao dịch vàng của Nga chỉ mang tính nội bộ, khi Quỹ Tài sản Quốc gia bán vàng cho chính Ngân hàng Trung ương Nga. Nhưng từ đầu năm nay, Moscow đã bắt đầu bán vàng vật chất ra thị trường quốc tế.

Bất chấp các đợt bán tháo, Nga vẫn đang sở hữu gần 2.300 tấn vàng, thuộc nhóm dự trữ lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, quy mô quỹ vàng chiến lược của nước này đã giảm mạnh nếu so với giai đoạn năm 2022.

Theo bài phân tích của Energy and Capital, lượng vàng trong Quỹ Tài sản Quốc gia Nga đã giảm từ khoảng 550 tấn xuống còn gần 160 tấn hiện nay. Trong quý I, Nga cũng bán ra 22 tấn vàng, mức giảm mạnh nhất kể từ năm 2002.

Điều khiến thị trường chú ý không nằm ở con số bán ra, mà ở ý nghĩa phía sau động thái này. Khi một quốc gia sở hữu kho vàng lớn thứ 5 thế giới phải liên tục bán vàng để xử lý áp lực tài khóa, điều đó cho thấy vàng đang trở thành tài sản thanh khoản quan trọng cuối cùng.

Trung Quốc và chiến lược “gom hàng” không nghỉ

Trong khi Nga tăng tốc bán ra, Trung Quốc lại tiếp tục mở rộng kho vàng quốc gia với tốc độ đều đặn. Theo Goldinvest.de, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã mua thêm 8 tấn vàng trong tháng 4, đánh dấu tháng mua ròng thứ 18 liên tiếp. Tổng dự trữ vàng hiện đã tăng lên khoảng 2.322 tấn.

Đáng chú ý, đà mua này diễn ra ngay cả khi nhu cầu tiêu dùng vàng vật chất tại Trung Quốc đang chững lại. Người tiêu dùng có xu hướng giảm mua trang sức và ưu tiên chi tiêu cho du lịch, trải nghiệm hoặc chuyển dòng tiền sang thị trường chứng khoán trong nước đang hồi phục.

Tuy nhiên, sự suy yếu ở nhóm khách hàng phổ thông không làm thay đổi xu hướng của dòng tiền lớn.

Các quỹ ETF vàng tại Trung Quốc tiếp tục ghi nhận tháng hút vốn thứ 8 liên tiếp. Riêng trong tháng 4, dòng vốn đổ vào các ETF vàng đạt khoảng 3,5 tỷ nhân dân tệ, tương đương gần 500 triệu USD. Lượng vàng nắm giữ của các quỹ này tăng lên mức kỷ lục 301 tấn. Tổng tài sản quản lý ETF vàng tại Trung Quốc hiện đã lên khoảng 45 tỷ USD.

Song song với đó, nhu cầu nhập khẩu vàng của Trung Quốc cũng tăng mạnh. Riêng trong tháng 3, lượng nhập khẩu ròng đạt 143 tấn, tăng gần 50% so với tháng trước. Tính chung quý I, nhập khẩu vàng đạt 316 tấn, tăng hơn 180% so với quý trước và tăng hơn 300% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo các báo cáo thị trường, đây không còn là câu chuyện đầu cơ ngắn hạn theo biến động giá. Bắc Kinh đang từng bước chuyển một phần dự trữ ngoại hối sang vàng vật chất với chiến lược dài hạn hơn.

Dòng tiền toàn cầu đang phân hóa mạnh

Điều đáng chú ý là sự dịch chuyển trên thị trường vàng hiện không diễn ra đồng đều giữa phương Tây và châu Á. Theo Energy and Capital, trong khi các quỹ ETF vàng tại phương Tây bị rút tới 13 tỷ USD chỉ riêng trong tháng 3, nhà đầu tư châu Á lại mua vào khoảng 474 tấn vàng vật chất, mức cao thứ hai từng được ghi nhận theo quý.

Nhu cầu vàng toàn cầu đầu năm nay đạt khoảng 1.231 tấn, tương đương giá trị kỷ lục 193 tỷ USD. Giá trị giao dịch tăng tới 74% so với cùng kỳ năm trước dù khối lượng chỉ tăng khoảng 2%.

Không chỉ Trung Quốc, nhiều ngân hàng Trung ương khác cũng tăng mua vàng. Ba Lan dẫn đầu quý I với 31 tấn vàng mua thêm, hướng tới mục tiêu dự trữ 700 tấn. Ấn Độ, Kazakhstan và Uzbekistan cũng tiếp tục mở rộng kho vàng quốc gia.

JPMorgan dự báo các ngân hàng Trung ương có thể mua thêm khoảng 755 tấn vàng từ nay tới cuối năm. Nếu đúng như dự báo, riêng nhóm ngân hàng Trung ương sẽ hấp thụ hơn 20% sản lượng vàng khai thác mới toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, nhiều tổ chức tài chính lớn vẫn giữ quan điểm tích cực với vàng dù giá đã điều chỉnh sâu từ đỉnh tháng 1. JPMorgan dự báo vàng có thể quay lên vùng 6.000-6.300 USD/ounce vào cuối năm, trong khi Deutsche Bank và Wells Fargo cũng giữ dự báo quanh mốc 6.000 USD/ounce.

Theo các báo cáo thị trường, điều đang diễn ra hiện nay không đơn thuần là một nhịp điều chỉnh giá. Thị trường vàng toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái phân bổ dòng tiền, khi các tổ chức phương Tây giảm nắm giữ “vàng giấy”, còn nhiều quốc gia và dòng vốn châu Á tiếp tục ưu tiên vàng vật chất như một tài sản chiến lược dài hạn.