Thủ tướng: Việt Nam cam kết tích cực thúc đẩy chuyển đổi số trong ASEAN

Dữ liệu trở thành nguồn tài nguyên chiến lược

Phát biểu tại lễ Khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, nhân loại đang sống trong kỷ nguyên số, kỷ nguyên bùng nổ công nghệ chưa từng có, nhất là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật, blockchain.

Những thành tựu đó đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, kinh doanh, quản trị xã hội, mở ra cơ hội để các quốc gia vươn lên mạnh mẽ.

"Chuyển đổi số là ưu tiên hàng đầu của các quốc gia để phát triển nhanh và bền vững trong thời đại mới. Việc phát triển kinh tế số, chính phủ số, xã hội số đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới", Thủ tướng nêu.

Theo Thủ tướng, sự phát triển mạnh mẽ của các hệ sinh thái số làm thay đổi sâu sắc phương thức kết nối giữa con người với con người và cách thức tương tác giữa các quốc gia, từ đó đặt ra yêu cầu cấp bách phải xây dựng hệ thống số đồng bộ, gắn với đội ngũ con người số chất lượng cao.

Dữ liệu số trở thành một nguồn tài nguyên chiến lược mới, giúp mở rộng không gian hợp tác trong nội khối ASEAN cũng như giữa ASEAN với các đối tác.

"Trí tuệ nhân tạo đang phát triển mạnh mẽ, đòi hỏi ASEAN phải xây dựng cơ chế thử nghiệm sandbox để nhân rộng các mô hình hiệu quả ra toàn khu vực, đồng thời phát triển AI theo hướng tuân thủ chuẩn mực đạo đức, lấy con người làm trung tâm", Thủ tướng Phạm Minh Chính đặt vấn đề.

An ninh mạng là nhiệm vụ hết sức quan trọng. Không gian mạng là một mặt trận mới, nơi các thách thức an ninh phi truyền thống gia tăng mạnh, đòi hỏi phải có biện pháp kiểm soát, phòng ngừa và ứng phó kịp thời.

Kiến tạo dòng chảy hệ sinh thái số liền mạch trong ASEAN

Nhìn nhận về sự chuyển mình trong hợp tác giữa các nước ASEAN, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhận định, ASEAN đang phát triển các hình thức hợp tác mới, chuyển từ kết nối hạ tầng truyền thống sang kết nối thông minh, kiến tạo hệ sinh thái số khu vực liền mạch, xuyên biên giới.

Hơn hết, kết nối số không chỉ là kết nối hạ tầng mà còn là kết nối trí tuệ, kết nối niềm tin. Các hệ sinh thái số trở thành cầu nối để phát triển sự tôn trọng, quý mến, đoàn kết, tăng cường hiểu biết và gắn kết giữa các quốc gia trong khu vực.

Đáng giá cao chủ đề Hội nghị năm nay “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”, Thủ tướng nhấn mạnh, chủ đề không chỉ thể hiện tầm nhìn chiến lược mà còn phản ánh khát vọng kiến tạo một cộng đồng ASEAN trong kỷ nguyên số.

ASEAN đã vươn mình mạnh mẽ, trở thành nền kinh tế lớn thứ năm thế giới, là thị trường đầy tiềm năng với gần 700 triệu dân, trong đó khoảng 60% là người trẻ, yêu thích công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trong tiến trình chuyển đổi số, ASEAN đã đạt được nhiều bước tiến quan trọng. Các sáng kiến về chính phủ số, hạ tầng số, dữ liệu số được triển khai hiệu quả, từng bước thống nhất các khuôn khổ, khung hợp tác quan trọng.

Quy mô kinh tế số của ASEAN năm 2025 đạt khoảng 300 tỉ USD, gấp đôi năm 2020. Tỷ lệ người dân sử dụng internet đã vượt 75%, thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ.

Hạ tầng số của Việt Nam có bước phát triển nhảy vọt

Nhìn lại lịch sử, Thủ tướng Chính phủ chia sẻ kể từ khi gia nhập ASEAN, Việt Nam luôn xác định ASEAN là một trong những ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại của mình.

Việt Nam đã nỗ lực thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và đạt được nhiều kết quả quan trọng, ban hành nhiều nghị quyết, chương trình hành động của Quốc hội và Chính phủ về lĩnh vực này.

Việt Nam chú trọng tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và chuyển đổi số. Hạ tầng số của Việt Nam có bước phát triển nhảy vọt. Việt Nam cũng đang khai thác tuyến cáp quang trên đất liền đầu tiên nối liền 5 nước ASEAN.

Chính phủ số được đẩy mạnh, dịch vụ công trực tuyến được mở rộng, hướng tới nền hành chính không giấy tờ, không còn rào cản về địa giới hành chính vào năm 2026.

Quy mô thương mại điện tử của Việt Nam dự kiến đến năm 2025 đạt khoảng 56 tỉ USD. Xã hội số phát triển rộng khắp với tinh thần không để ai bị bỏ lại phía sau. Người dân ngày càng được thụ hưởng nhiều hơn các tiện ích số trong đời sống, sản xuất và kinh doanh.

"Việt Nam có hai nhiệm vụ rất quan trọng là bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc và bảo đảm nhân dân được ấm no, hạnh phúc, năm sau tốt hơn năm trước. Tất cả thành quả của đất nước đều hướng tới người dân", Thủ tướng khẳng định.

An ninh mạng được Việt Nam đặc biệt quan tâm, nổi bật là sự kiện ký Công ước Hà Nội về an ninh mạng với sự tham gia đông đảo của các nước, trong đó có nhiều nước ngoài khu vực. Chỉ số an ninh mạng của Việt Nam hiện xếp thứ 16 thế giới và đứng thứ 3 trong ASEAN.

Việt Nam cam kết tích cực thúc đẩy chuyển đổi số trong ASEAN

Theo Thủ tướng, bên cạnh các cơ hội, Việt Nam nói riêng và ASEAN nói chung cũng đang đối diện nhiều khó khăn, thách thức lớn.

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tiềm ẩn nguy cơ tụt hậu, cạnh tranh dữ liệu ngày càng gay gắt giữa các quốc gia, đặt ra thách thức đối với hòa bình và ổn định.

Khoảng cách số giữa các quốc gia, giữa các vùng miền, giữa đô thị và nông thôn vẫn còn lớn. Bên cạnh đó, thể chế số chưa theo kịp thực tiễn, hạ tầng số còn thiếu đồng bộ, nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế. Tội phạm mạng ngày càng gia tăng về quy mô và độ tinh vi, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và phản ứng nhanh.

Hướng đến tầm nhìn ASEAN 2045, tại hội nghị Thủ tướng cũng chia sẻ 3 định hướng phát triển để bộ trưởng các nước cùng thảo luận:

Một là tăng cường niềm tin số và xây dựng thể chế thích ứng.

Niềm tin là rất quan trọng, phải có đối thoại thì mới có niềm tin. ASEAN cần thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái số mang tính nhân văn, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm lợi ích hài hòa của mọi chủ thể.

Từng bước vận hành mạng lưới an toàn trí tuệ nhân tạo của khu vực.

"Chúng ta phải kiểm soát, không để bị phụ thuộc, bị động đối với trí tuệ nhân tạo, phát triển AI nhưng đồng thời phải kiểm soát AI một cách văn minh, có đạo đức.

ASEAN cần hoàn thiện cơ sở pháp lý và cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu dùng chung để phát triển AI. Có cơ sở dữ liệu chung thì mới có AI chung. Đây là một nhiệm vụ khó khăn, nhiều thách thức nhưng là xu thế phát triển, chúng ta phải có giải pháp hiệu quả", Thủ tướng chỉ rõ.

Hai là phát triển mạnh mẽ hạ tầng số và tăng cường khả năng chống chịu. Chúng ta cần phát huy hạ tầng số hiện có, đồng thời nâng cấp hạ tầng số để thúc đẩy phát triển và nâng cao khả năng thích ứng trước các cú sốc.

Các quốc gia cần phát triển các trung tâm dữ liệu và kết nối các trung tâm dữ liệu với nhau.

ASEAN sớm nghiên cứu phát triển hệ thống vệ tinh để giám sát thiên tai, biến đổi khí hậu, và chúng ta phải cùng nhau nghiên cứu, triển khai thì mới bảo đảm hiệu quả.

Đồng thời, cần sớm nghiên cứu xây dựng lưới điện ASEAN xanh, sạch, an toàn, bảo đảm năng lượng bền vững cho hạ tầng số và kết nối số. ASEAN cũng cần đẩy mạnh kết nối xuyên biên giới để dòng chảy số được thông suốt, liền mạch, trong đó có định danh số và chữ ký số.

Ba là phát triển nhân lực số. ASEAN cần tăng cường diễn tập chung để ứng phó hiệu quả với các cuộc tấn công mạng đang diễn ra rất phức tạp. Đồng thời, phải chú trọng phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực AI, điện toán đám mây, cùng với đó là đẩy mạnh năng lực số toàn dân.

"Ở Việt Nam, chúng tôi đang triển khai chương trình bình dân học vụ số rất tích cực theo tinh thần của Tổng Bí thư Tô Lâm. Chúng ta có chính phủ số, xã hội số, kinh tế số mà không có công dân số thì hiệu quả sẽ không cao", Thủ tướng nhấn mạnh.

Việt Nam cam kết là thành viên tích cực, có trách nhiệm, chủ động trong hợp tác về chuyển đổi số với các nước ASEAN và các đối tác khác. Chúng tôi sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ các nước còn khó khăn để cùng phát triển.

Việt Nam mong muốn đẩy mạnh hơn nữa sự hỗ trợ lẫn nhau trên cơ sở toàn diện, minh bạch, cùng hỗ trợ ASEAN trên tinh thần đoàn kết, tự cường để chúng ta xây dựng được sự kết nối đa tầng, đa lớp, toàn diện và bao trùm.

"Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: 'Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; thành công, thành công, đại thành công'. Tinh thần đoàn kết tạo nên sức mạnh trong ASEAN, để chúng ta cùng nhau hướng tới một tương lai hòa bình, phồn vinh, thịnh vượng.

Với tinh thần trách nhiệm, đoàn kết và hợp tác, chúng ta có đầy đủ niềm tin rằng những cam kết hôm nay sẽ được hiện thực hóa bằng những hành động cụ thể vào ngày mai, vì lợi ích lâu dài của các quốc gia, dân tộc", Thủ tướng kết luận.

Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 do Việt Nam đăng cai tổ chức, quy tụ các bộ trưởng phụ trách lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông và chuyển đổi số của các nước thành viên ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các Đối tác Đối thoại, các tổ chức quốc tế cùng đông đảo đại biểu trong và ngoài khu vực.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng là Chủ tịch Hội nghị ADGMIN lần thứ 6.

Bộ trưởng nhấn mạnh ý nghĩa của chủ đề Hội nghị năm nay “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”, phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy hợp tác số của ASEAN, từ mở rộng kết nối kỹ thuật sang khai thác trí tuệ, dữ liệu và giá trị gia tăng được tạo ra từ các kết nối đó, nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và năng lực quản trị của các chính phủ.

Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) là cơ chế hợp tác cấp Bộ trưởng quan trọng của ASEAN trong lĩnh vực số, nhằm rà soát tiến độ triển khai các khuôn khổ và sáng kiến hợp tác số của khu vực, đồng thời trao đổi định hướng hợp tác trong giai đoạn tiếp theo.

Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 tập trung thảo luận các vấn đề trọng tâm như chuyển đổi số, kinh tế số, kết nối hạ tầng và nền tảng số, quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn - an ninh mạng, cũng như tăng cường hợp tác với các Đối tác Đối thoại và tổ chức quốc tế.