Nữ sinh khiếm thị ở Bắc Ninh trúng tuyển Đại học Harvard

"Ông trời chỉ phú cho 5% thị lực thì..."

Sinh ra tại một vùng nông thôn ở tỉnh Bắc Giang cũ, Đồng Thị Hải Yến mắc khuyết tật mắt bẩm sinh. Từ lúc 20 ngày tuổi, cô bước vào ca phẫu thuật đầu tiên. Sau 7 lần phẫu thuật, mắt trái của Yến chỉ còn nhìn được mờ trong khoảng cách 1m, mắt phải bị mù hoàn toàn.

“Nếu ông trời chỉ phú cho 5% thị lực thì mình phải cố gắng với 300% niềm tin”, đó là tâm niệm của Yến trong hành trình lớn lên.

Trong kỳ tuyển sinh vừa qua, ngoài Đại học Harvard gửi thư trúng tuyển, Đồng Thị Hải Yến còn đỗ vào Đại học Stanford, Đại học Yale, Đại học Columbia, Đại học Brown và Trường John Hopkins - tất cả đều là những đại học hàng đầu, thuộc nhóm Ivy League của Mỹ. Trong đó, Đại học Columbia đưa ra mức hỗ trợ tài chính lên tới 60.000 USD/năm (khoảng 1,5 tỷ đồng).

Trước khi theo đuổi con đường học thuật, Yến từng là vận động viên điền kinh chuyên nghiệp, đại diện Việt Nam tham gia Thế vận hội dành cho người khuyết tật Đông Nam Á lần thứ 8 và đoạt huy chương vàng ở cự ly chạy 1.500m nữ. Thành tích này là kết quả của một hành trình dài rèn luyện, bắt đầu từ năm 9 tuổi.

Ở độ tuổi tiểu học, trong khi bạn bè đồng trang lứa được bao bọc trong gia đình thì Hải Yến tự lập ở Mái ấm Huynh Đệ Như Nghĩa - cơ sở dành cho trẻ khiếm thị ở TPHCM.

Hàng ngày, Hải Yến học văn hoá nửa buổi, nửa buổi còn lại đổ mồ hôi trên đường chạy. Khiếm khuyết về mắt khiến cô không thể nhìn rõ đường, chỉ có thể cảm nhận được bằng âm thanh gió qua tai.

Thường chỉ sau 9h tối, Hải Yến mới được trở về nhà và học đến khuya qua bộ sách chữ nổi. Nếp sinh hoạt đó được duy trì đều đặn đến năm 18 tuổi. 

Gần 10 năm rèn luyện thể thao, Hải Yến đã dành được 53 huy chương từ nhiều cuộc thi lớn nhỏ. Lăn lộn từ những giải đấu địa phương đến sân chơi quốc tế khiến Hải Yến hiểu rằng tự do và trưởng thành không tự nhiên mà có. Chúng được tạo nên qua từng lần dám vượt qua giới hạn bản thân.

18 tuổi, Hải Yến quyết định giải nghệ để quay về học văn hoá. Ban đầu, cô theo học ngành Công tác xã hội tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Hai năm sau, nữ sinh khiếm thị đủ điều kiện chuyển tiếp và nhập học tại Đại học Fulbright Việt Nam.

Bước vào môi trường học thuật quốc tế, cản trở lớn nhất của Hải Yến không phải tầm nhìn của đôi mắt mà là tiếng Anh và tài chính.

Thời gian đầu, cô chỉ có thể nghe hiểu được khoảng 10% những gì thầy cô giảng. Để theo được bạn bè, Yến đã dùng chính tinh thần vượt ngưỡng của thể thao, nỗ lực 300% sức lực của mình. Trong khi đó, để con gái được học tập tại đây, bố của cô đã cố gắng nói ra một con số cao hơn khả năng chi trả thực tế của gia đình trong cuộc phỏng vấn đầu vào với nhà trường.

Niềm tin của gia đình trở thành một phần sức mạnh giúp Yến bật xa như hiện tại.

Cú “tất tay” định mệnh với các trường đại học hàng đầu thế giới

Tại Đại học Fulbright, Hải Yến học song song hai ngành là Tâm lý học và Việt Nam học. Cô tốt nghiệp loại xuất sắc với GPA 3.76/4.

Nhờ thành tích này, Hải Yến trúng tuyển chương trình thực tập Nghiên cứu Khoa học sức khỏe tâm thần của Trường Y tế Công cộng TH Chan (thuộc Đại học Harvard) và lãnh đạo nhóm nghiên cứu tại Việt Nam kết hợp với Trường Wisconsin-Madison (Hoa Kỳ). Đây là hai trường đại học hàng đầu thế giới về sức khỏe cộng đồng.  

Kỳ thực tập này cho Yến trải nghiệm đầy áp lực và căng thẳng. Mỗi tuần, cô phải dành thời gian đọc hàng trăm bài báo khác nhau để rút ra ý tưởng cho nghiên cứu của mình. Kết quả là, sau 5 tháng thực tập, Hải Yến ghi tên mình vào một công bố quốc tế trên tạp chí Q1 với chủ đề liên quan tới sang chấn tâm lý tuổi thơ.

Trải nghiệm thực tập ở môi trường nghiên cứu chuyên sâu giúp Hải Yến càng vững tin với giấc mơ theo đuổi sự nghiệp khoa học. Vào tháng 9/2025, cô đã quyết định “tất tay” thử sức với các trường đại học hàng đầu thế giới.

Trong đợt ứng tuyển bậc Thạc sĩ tại Mỹ, Hải Yến đã chuẩn bị 5 thư giới thiệu kèm bài luận cá nhân - phần nội dung được Yến đầu tư nhiều thời gian nhằm thể hiện rõ quá trình học tập, nghiên cứu cũng như định hướng phát triển trong lĩnh vực sức khỏe cộng đồng. Theo cô, đây là yếu tố quan trọng giúp hội đồng tuyển sinh có cái nhìn toàn diện hơn về năng lực và động lực học thuật của ứng viên.

Hai từ khóa xuyên suốt bài luận của Yến là “tính kiên trì” và “khả năng tự phục hồi sau thử thách”. Cô kể với hội đồng tuyển sinh về hành trình gần 10 năm theo đuổi điền kinh chuyên nghiệp, từ một vận động viên trẻ đến khi đại diện Việt Nam thi đấu tại ASEAN Para Games; về những buổi tập kéo dài nhiều giờ dù thị lực hạn chế, hay quyết định rời đường chạy chuyên nghiệp ở tuổi 18.

Bên cạnh câu chuyện đặc biệt của bản thân, Yến cho rằng điểm nhấn đáng kể trong hồ sơ xin học bổng du học Mỹ của cô là các dự án cộng đồng có thời gian triển khai dài hạn và tạo được ảnh hưởng thực tế.

Năm 2021, cô đồng sáng lập Spa M-Y - Massage trị liệu, với mục tiêu tạo ra môi trường làm việc ổn định, chuyên nghiệp và tôn trọng cho người khiếm thị. Mô hình này không chỉ tạo sinh kế, mà còn góp phần thay đổi cách nhìn của xã hội về năng lực lao động của người khuyết tật.

Bên cạnh đó đó, Hải Yến đồng sáng lập The VIP Companion (VIC) - một dự án xã hội phi lợi nhuận tập trung đào tạo kỹ năng cho người khiếm thị, bao gồm sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo, viết hồ sơ xin việc. Theo cô, những dự án này thể hiện rõ định hướng lâu dài của cô trong lĩnh vực sức khỏe cộng đồng và phát triển hệ thống hỗ trợ bền vững cho nhóm yếu thế.

Với bộ hồ sơ được chuẩn bị kỹ lưỡng, Hải Yến đã nhận được thư trúng tuyển của John Hopkins chỉ sau 7 ngày và Đại học Columbia sau 12 ngày kèm học bổng. 

Ngày 25/2, cô tiếp tục nhận được thư gửi từ Đại học Harvard và Stanford. Hải Yến đang tích cực tìm kiếm các khoản hỗ trợ tài chính để có thể theo học tại hai trường này. Bên cạnh đó, cô cũng chờ thêm phản hồi từ Đại học Oxford cho bậc học Thạc sĩ.

Trên mỗi chặng đường đi qua, Hải Yến luôn tự nhủ: “Điều làm mình yếu thế trong một cuộc chơi này có thể chính là điều làm mình khác biệt trong một cuộc chơi khác”.

Mai Thu Duyên