Độc đáo không gian nghệ thuật hoa và trà đạo Nhật Bản tại Thủ đô

Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), triển lãm nghệ thuật hoa đạo Nhật Bản (Ikebana) Gió đông khai mạc ngày 6/3, thu hút đông đảo công chúng tới tham quan, thưởng lãm.

Nghệ thuật hoa đạo Nhật Bản Ikebana có nguồn gốc từ rất nhiều thế kỷ trước. Bắt nguồn từ một nghi lễ dâng hoa cho Đức Phật, Ikebana đã trở thành một nét nghệ thuật độc đáo không thể thiếu trong văn hóa của người dân xứ mặt trời mọc.

Trong văn hóa Nhật Bản có từ hanakotoba dùng để chỉ "ngôn ngữ của hoa", có nghĩa bất kỳ một màu sắc, hình dáng, tên gọi nào của mỗi loài hoa đều phản ánh những ý nghĩa riêng. Ikebana trong tiếng Nhật có nghĩa là "mang lại sự sống cho hoa". 

Sự phát triển lên đến đỉnh cao của nghệ thuật cắm hoa ở xứ Phù Tang có thể được lý giải bởi tình yêu của người Nhật đối với thiên nhiên. 

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, chị Abe Hana Lê Phạm Việt Hà - người sáng lập và dẫn dắt cộng đồng Ikenobo Vietnam Tachibanakai (chi hội chính thức tại Việt Nam của trường phái hoa đạo lâu đời và lớn nhất Nhật Bản là Ikenobo) - cho biết, điểm nhấn đặc biệt và thú vị trong triển lãm Gió đông lần này là sự kết hợp giữa nghệ thuật cắm hoa Nhật Bản Ikebana cùng với kiến trúc.

Theo chị, ở đây không chỉ là trang trí, trưng bày các tác phẩm Ikebana, mà còn là không gian nghệ thuật được kiến tạo bởi một văn phòng kiến trúc sư Việt Nam.

Không gian nghệ thuật hoa đạo lấy chủ đề Gió đông, con gió của mùa xuân len lỏi giữa các luống hoa đào. Mỗi người đến triển lãm sẽ có cảm giác như đang đi giữa các luống hoa đào.

"Đây là vùng đào Nhật Tân, và phía dưới thì có cánh hoa rơi hay xác pháo đầu xuân. Mặc dù bây giờ nhà mình không còn đốt pháo nữa, nhưng chắc là trong tâm tưởng của nhiều người, hình ảnh sắc pháo trải đầy lối đi vẫn còn in dấu", chị bày tỏ.

Ngoài khu vực trưng bày hoa đạo, công chúng đến với triển lãm còn được trải nghiệm trà đạo - một nét văn hóa truyền thống khác của Nhật Bản.

Sự kết hợp giữa hoa đạo và trà đạo giúp người xem tiếp cận trọn vẹn hơn tinh thần thẩm mỹ phương Đông, nơi sự tĩnh lặng và chậm rãi trở thành phần quan trọng của trải nghiệm nghệ thuật.

Abe Hana Lê Phạm Việt Hà chia sẻ thêm, trong trà đạo Nhật Bản dùng rất nhiều những trà cụ. Tuy nhiên, trong không gian triển lãm lần này nhà tổ chức không dùng các trà cụ truyền thống, mà sử dụng tất cả sản phẩm hiện đại, chuyển đổi công năng, tạo nên chiếu trà gần gũi với đời sống đương đại.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Nguyễn Anh Minh - Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam - cho biết triển lãm mang ý nghĩa đặc biệt khi diễn ra vào thời điểm thế giới tôn vinh phụ nữ.

Theo ông, các tác phẩm tại triển lãm thể hiện nhiều ý tưởng sắp đặt độc đáo, gửi gắm triết lý nhân văn về cuộc sống thông qua ngôn ngữ của hoa và không gian.

Lãnh đạo bảo tàng cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục phối hợp với các đối tác để tổ chức thêm nhiều sự kiện văn hóa nghệ thuật quốc tế, tạo cơ hội cho công chúng Việt Nam tiếp cận những giá trị nghệ thuật đa dạng.

Chủ đề Gió đông được lựa chọn sau những biến cố thiên tai, đặc biệt là cơn bão Yagi năm 2024. Thay vì tập trung vào mất mát, các nghệ nhân và nhà tổ chức muốn kể câu chuyện về sự hồi sinh, về khả năng đứng dậy của thiên nhiên và con người sau khó khăn.

Từ những cành cây khô, nhành hoa mảnh mai đến những chiếc lá tất cả được sắp đặt với sự cân nhắc tỉ mỉ về đường nét, khoảng trống và nhịp điệu thị giác.

Chính sự tối giản ấy lại mở ra chiều sâu chiêm nghiệm, giúp người xem cảm nhận rõ hơn mối liên hệ giữa con người với thiên nhiên.

Bà Oshima Akiko - giáo viên giảng dạy hoa đạo và trà đạo - cho biết những bộ môn này gắn liền với ngôn ngữ, văn hóa và tập quán lâu đời của Nhật Bản.

Điều khiến bà xúc động là khi đến Việt Nam, bà nhận thấy nhiều người Việt dành tình yêu đặc biệt cho văn hóa Nhật và kiên trì học hỏi các bộ môn nghệ thuật truyền thống này.