ĐỜI SỐNG

Khu di tích có lịch sử hơn 700 năm tại miền Trung thờ các vua Hùng

Thực hiện: Dương Nguyên 26/04/2026 - 18:31

(Dân trí) - Khu di tích lịch sử - văn hóa Đại Hùng tọa lạc trên mái núi Mồng Gà, một trong 99 ngọn núi hùng vĩ của dãy Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh. Nơi đây thờ tự Thủy tổ Kinh Dương Vương và các vua Hùng.

Khu di tích lịch sử - văn hóa Đại Hùng (phường Nam Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh) là điểm thờ tự Thủy tổ Kinh Dương Vương và các vua Hùng có lịch sử hơn 700 năm từ thời Trần (thế kỷ XIV). Địa danh này tọa lạc trên núi Mồng Gà, một trong 99 ngọn núi hùng vĩ của dãy Hồng Lĩnh.

Khu di tích gồm 2 công trình chính là chùa Đại Hùng và đền thờ Thủy Tổ Kinh Dương Vương cùng các vua Hùng. Đền thờ nằm trên một vùng đất bằng phẳng, dựa lưng vào núi, từ vị trí này có thể nhìn bao quát cả một vùng rộng lớn.

Theo các tư liệu lịch sử và truyền ngôn dân gian, buổi đầu sơ khai, Thủy Tổ Kinh Dương Vương từng chọn vùng đất Hồng Lĩnh làm nơi dựng đô, lập nên nước Xích Quỷ (nghĩa là Ngôi sao đỏ) - nhà nước sơ khai đầu tiên của người Việt. Về sau, ông truyền ngôi cho Sùng Lãm (tức Lạc Long Quân). Sau này, Lạc Long Quân dời đô ra Phú Thọ và sinh ra các đời vua Hùng.

Từ sử liệu và truyền thuyết nêu trên, người dân địa phương khi xưa đã lập nên đền thờ để tưởng nhớ công ơn của Thủy Tổ Kinh Dương Vương và các vua Hùng.

Ngày nay, khu vực thờ tự được bố trí 6 ban thờ, trong đó 4 ban được bố trí 6 bức tượng đồng, tượng trưng cho thứ bậc từ Thủy Tổ Kinh Dương Vương - Thần Long, Lạc Long Quân - Âu Cơ đến các đời vua Hùng. Ở vị trí cao nhất là ban thờ Thủy Tổ Kinh Dương Vương và Quốc mẫu Thần Long - 2 bức tượng trong hình.

Nằm trong quần thể di tích, chùa Đại Hùng là ngôi cổ tự có niên đại xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ XIV. Theo tư liệu và các vị cao niên trong vùng, đây là một trong những ngôi chùa được xây dựng khá bề thế với nhiều hạng mục.

Trải qua hàng trăm năm với sự khắc nghiệt của thời tiết, sự biến động của lịch sử, đa số hạng mục của chùa Đại Hùng đều bị ảnh hưởng, thậm chí có nhiều hạng mục đã trở thành phế tích. Những năm qua, chùa đã được tôn tạo khang trang, bề thế. Năm 2008, chùa Đại Hùng đã được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Trong chính điện ngôi chùa có bức tượng Phật Thích Ca Mâu Ni (Phật Tổ) bằng đồng, cao 5,2m, nặng 3,5 tấn.

Chùa Đại Hùng đang lưu giữ một số hiện vật quý, trong đó có quả chuông cao hơn 1m, nặng khoảng 200kg, được chạm trổ tinh xảo. Nội dung được khắc trên chuông cho thấy hiện vật được đúc vào năm thứ 7, niên hiệu Cảnh Thịnh (1793-1802).

Vào ngày 10/3 âm lịch (Giỗ Tổ Hùng Vương), tại Khu di tích lịch sử - văn hóa Đại Hùng, chính quyền địa phương tổ chức nhiều hoạt động như lễ tế dân gian, lễ dâng cúng các vật phẩm, hội thi gói bánh chưng và các hoạt động thể thao.