Chân dung nữ võ sư U80 bền bỉ dạy chữ, dạy võ cho trẻ khuyết tật ở TPHCM

Võ sư Nguyễn Thị Thanh Loan, 79 tuổi, người được mệnh danh là "người mẹ thứ hai" của những trẻ em kém may mắn, đã dành hơn hai thập kỷ để dạy Aikido và các kỹ năng sống cho người khuyết tật, viết nên câu chuyện đầy cảm hứng về tình yêu thương và sự kiên trì. 

Võ sư Nguyễn Thị Thanh Loan (sinh năm 1947, tại tỉnh Long An cũ), là một võ sư Aikido 8 đẳng quốc tế. Bà được biết đến rộng rãi không chỉ bởi tài năng võ thuật mà còn bởi tấm lòng nhân ái, dành trọn cuộc đời mình cho những thân phận kém may mắn.

Năm 2005, khi Sở TDTT TPHCM thành lập Hội võ thuật người khiếm thị, võ sư Nguyễn Thị Thanh Loan được giao trọng trách Trưởng Ban chuyên môn Aikido. Từ đây, hành trình đồng hành cùng trẻ em thiệt thòi của vợ chồng bà chính thức bắt đầu, với vô vàn gian khó.

Ban đầu, bà và các đồng nghiệp chỉ tập trung dạy trẻ khiếm thị, khiếm thính, với mong muốn giúp các em hòa nhập cộng đồng và giảm thiểu rủi ro trong cuộc sống. Tuy nhiên, một bước ngoặt lớn đã đến vào một chiều mưa năm 2005, khi một người mẹ đưa con mắc hội chứng Down đến xin học võ. Dù cảm thông sâu sắc, bà Loan buộc phải từ chối vì chưa có tiền lệ. Hình ảnh hai mẹ con đã ám ảnh bà nhiều ngày, đi kèm là hàng loạt khó khăn về cơ sở pháp lý, kinh phí và điều kiện để tổ chức lớp học phù hợp.

Sau nhiều trăn trở, được sự ủng hộ của chồng là võ sư Đặng Văn Phát và các đồng nghiệp, võ sư Thanh Loan quyết định "đánh liều" nhận một vài em bị thiểu năng vào học thử, với điều kiện phụ huynh phải đi cùng trong các buổi tập.

Bà nhớ lại: "Cầm lòng không đặng nên tôi làm liều chứ nói thiệt lúc đó tôi lo lắm. Bởi sau nhiều năm dạy võ cho các em khiếm thị, tôi đã thấm cái khó khăn của nghề rồi, nay với các em thiểu năng thì chắc chắn khó khăn phải thêm bội phần".

Thuở ban đầu, kinh tế còn chật vật, vợ chồng bà vẫn chắt chiu từng đồng để duy trì lớp học miễn phí. Dần dần, lớp học nhận được sự chung tay của phụ huynh và các tổ chức thiện nguyện.

Gắn bó cả đời với sự nghiệp này, đến năm 2022, khi chồng qua đời, bà vẫn lặng lẽ tiếp bước, viết tiếp thông điệp: "Aikido - Thế giới là yêu thương" như lời hứa chưa bao giờ dang dở.

Võ sư Thanh Loan nghẹn ngào: "Những ngày cuối đời, nằm trên giường bệnh, thầy vẫn đau đáu về lớp. Thầy gọi về dặn dò học trò, chỉ mong khỏe lại để quay về. Nhưng rồi bệnh trở nặng, thầy ra đi. Là đồng môn, là bạn đời, ông đã dành trọn cuộc đời cho Aikido… nên tôi không cho phép mình dừng lại".

Sau nhiều lần chuyển địa điểm, lớp học của võ sư Nguyễn Thị Thanh Loan hiện được duy trì vào các tối thứ 3, 5, 7 tại Trung tâm cung ứng dịch vụ công phường Xuân Hoà.

Bà chia sẻ khi chỉnh lại trang phục cho cháu nội Đặng Nguyên Phú trước giờ vào lớp: "May mắn của vợ chồng tôi là cả gia đình đều theo học Aikido. Giờ đây, cháu nội tôi cũng đồng hành làm trợ giảng".

Dạy Aikido cho người thiểu năng là một thách thức lớn vì chưa có tiền lệ, buộc bà phải tự soạn giáo án. Khó khăn nhất là kiểm soát hành vi bộc phát của các em để tránh tự làm đau mình hoặc người khác.

Trên bàn làm việc tại nhà riêng, bà vẫn còn lưu giữ những trang giáo án được soạn bằng tay đã ngả vàng. Điều đặc biệt, các giáo án này được soạn riêng theo từng cá nhân võ sinh, ghi rõ tên tuổi, bệnh tật, tính tình và sự tiến bộ qua từng ngày của mỗi em.

Nhiều người không khỏi xúc động khi đọc trong giáo án có đoạn ghi: "Nguyễn Văn T., 35 tuổi, hay khóc, thích dỗ ngọt, bớt cộc cằn, biết phụ giúp mẹ sau một năm tập luyện".

Đăng Quang (37 tuổi) đã gắn bó với lớp võ của võ sư Thanh Loan hơn chục năm. Từ một người nhút nhát, e dè, nay anh đã trở nên mạnh dạn, cởi mở và đạt đai nâu Aikido.

Ngoài dạy võ, bà còn dạy văn hóa, đàn, hát, vẽ… với tâm niệm giản dị: "Biết gì dạy nấy". Bà kết nối các giáo viên tình nguyện, chung tay nâng đỡ trẻ khuyết tật. Trên hết, võ sư U80 gửi gắm tinh thần không bỏ cuộc: kỳ tích cần thời gian, chỉ cần đủ khát khao và bền bỉ, ai cũng có cơ hội chạm tới.

Từ lớp học của võ sư Thanh Loan, nhiều trẻ khiếm thị, tự kỷ, chậm phát triển đã đạt được đai đen nhất đẳng, nhị đẳng Aikido, trở thành võ sư hướng dẫn cho các em khuyết tật khác. Điển hình là Nguyễn Phước Linh, người đã tốt nghiệp cử nhân Khoa Giáo dục đặc biệt - Trường Đại học Sư phạm TPHCM, và hiện là giáo viên tại Trung tâm bảo trợ khiếm thị Nhật Hồng.

Võ sư Thanh Loan luôn mỉm cười ấm áp, gật đầu khi học trò khoanh tay, cúi chào. Với trẻ tự kỷ hoặc mắc hội chứng Down, cử chỉ lễ phép ấy là thành quả của cả một quá trình kiên trì dạy và học.

Chị Mỹ Hạnh, một phụ huynh, chia sẻ: "Những ngày đầu khi con mắc bệnh, tôi rất buồn, không biết làm sao để giúp con. Từ khi biết đến lớp của cô Loan, tối nào hai mẹ con cũng cùng nhau đến lớp. Con dần hòa đồng hơn, biết chạy nhảy, vui chơi với các anh chị. Ngồi bên ngoài nhìn con như vậy, tôi hạnh phúc vô cùng. Với tôi, cô Loan như người mẹ thứ hai của con trai mình".

Hơn 20 năm qua, võ sư Thanh Loan không nhớ hết bao nhiêu học trò từng gắn bó, bà chỉ nhớ rõ hơn 100 em đang học mỗi tuần ở các lớp võ, học chữ, học vẽ và những đứa trẻ ấy luôn xem bà như người thân ruột thịt.

Lớp võ của cô Loan giờ đây đã trở thành một mái nhà ấm áp, mỗi buổi học như một lần sum họp. "Đợt tới tôi đi thăm con nên sẽ vắng lớp một thời gian, sẽ có người dạy thay. Tư nhớ đưa con đi học đầy đủ nhé," cô Loan nói với bà Tư Tóc Tiên - người mà cô vẫn vui gọi là bạn già của mình.

Năm nay đã gần 70 tuổi, nhưng mỗi tuần, hai mẹ con bà Tư vẫn lặn lội quãng đường gần 30 km từ xã Tân Vĩnh Lộc lên trung tâm để theo học lớp võ.

Bà Tư trải lòng: "Con tôi năm nay 36 tuổi nhưng vẫn như một đứa trẻ. Từ khi theo học lớp của cô Loan, nó trở nên mạnh dạn hơn, biết yêu thương mẹ hơn, khiến tôi cũng an lòng".

Sau giờ học trên lớp, võ sư Thanh Loan dành ít thời gian để ở lại chỉ dạy, rút kinh nghiệm về buổi học với người cháu nội đang làm trợ giảng.

Võ sư Thanh Loan nhấn mạnh: "Người học võ phải dùng cả tâm, trí và lực. Dạy trẻ khuyết tật lại càng cần nghiên cứu, trau dồi kỹ lưỡng hơn. Tôi chỉ mong một ngày, khi mình không còn tiếp tục được nữa, cháu tôi sẽ thay tôi nối tiếp con đường này".

Ghé thăm người thầy cũ nhân dịp về nước, anh Lê Thanh Trung liên tục nói với chúng tôi khi quan sát một buổi học của cô Thanh Loan: "Bao năm qua cô vẫn vậy, nhiệt huyết chưa từng vơi. Mình còn trẻ, yêu trẻ, nhưng chưa chắc đến tuổi cô vẫn giữ được sức bền ấy, thật đáng khâm phục".

Gần 21h, sau khi kiểm tra phòng học, tắt hết đèn, nữ võ sĩ già lặng lẽ tự lái xe về nhà, khép lại một ngày miệt mài vì học trò.

Ở tuổi 79, sau hơn 60 năm gắn bó với Aikido và 21 năm đồng hành cùng những đứa trẻ kém may mắn, bà gần như dành trọn cuộc sống cho lớp học. Khi có thời gian rảnh, bà cùng gia đình lên thăm nơi an nghỉ của chồng, quây quần bên con cháu. Bên cạnh đó, bà còn tập làm đồ thủ công, không chỉ để khuây khỏa mà còn dạy các em một nghề, trao cho chúng cơ hội tự nuôi sống bản thân.

Khi được hỏi bao giờ dừng lại, bà chỉ mỉm cười: "Còn sức là còn làm, còn thời gian là tôi còn tiếp tục".