100 ngày đấu trí với CIA của Thiếu tá tình báo lừng danh Sài Gòn

Một đêm trăng năm 1969, căn biệt thự ở vùng ngoại thành Sài Gòn tĩnh lặng khác thường. Giữa lúc ông Nguyễn Văn Thương trằn trọc trên giường, cánh cửa khẽ mở. Thùy Dương - cô gái được CIA bố trí để chăm sóc và khai thác tâm lý tù binh - nhẹ nhàng bước vào, cất giọng hỏi một câu tưởng như vô hại: "Anh có thích ánh đèn ngủ màu hồng không?".

Ở tuổi thanh niên, đứng trước cô gái xinh đẹp, ông Nguyễn Văn Thương đã trải qua những giây phút thực sự khó khăn. Trong căn biệt thự do CIA kiểm soát, đó không chỉ là cuộc thử thách nghẹt thở đối với bản năng con người, mà còn là trận chiến giữa ý chí của người lính và những thủ đoạn tâm lý tinh vi bậc nhất thời chiến.

"Cá vàng sa lưới"

Không phải ngẫu nhiên CIA dành cho ông Nguyễn Văn Thương chế độ giam giữ đặc biệt cùng những đòn tâm lý chiến tinh vi đến vậy. Trong mắt kẻ địch, đó là "con cá vàng" vừa sa lưới. 

Thiếu tá tình báo Nguyễn Văn Thương (1938-2018, còn gọi là Hai Thương) lớn lên trong gia đình có truyền thống cách mạng tại vùng quê nghèo ở tỉnh Tây Ninh. Tuổi thơ của ông nếm trải nỗi đau mất mẹ, xa cách cha từ nhỏ. Mẹ ông bị bắt, đày đi Côn Đảo rồi hy sinh năm 1941. 

Học chưa xong bậc tiểu học, ông Thương xin đi làm phu ở đồn điền cao su với mục đích kiếm tiền đi làm liên lạc. Cha ông là cán bộ quân báo, từng đi học ở phương Tây, sau đó bị địch bắt và hy sinh trong nhà tù ở Tây Ninh năm ông 20 tuổi. Trưởng thành cùng phong trào cách mạng ở miền Nam, ông Thương nhập ngũ năm 1958, là chiến sĩ đặc công lập nên nhiều chiến tích.

Năm 1959, ông được điều về làm vệ sĩ cho đồng chí Sáu Dân (cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt). Khi Phòng Tình báo Bộ Tham mưu B2 (J22) thành lập, lực lượng tình báo miền Nam cần bổ sung nhân sự tinh nhuệ, ông Sáu Dân nói với cấp trên: "Tôi có mấy anh em rất cừ, trong đó có Thương. Giao Thương cho mấy anh tôi tiếc lắm". Dẫu vậy, ông vẫn đồng ý để người cận vệ tin cậy chuyển sang ngành tình báo.

Bước vào công việc mới, ông Hai Thương thuộc nằm lòng bài học đầu tiên: "Tài liệu là điệp viên, mất tài liệu là mất điệp viên". Được đồng chí Mười Nho (Đại tá Nguyễn Xuân Mạnh, lúc đó là Trưởng ban tình báo khu Sài Gòn - Chợ Lớn) huấn luyện trực tiếp, ông làm nhiệm vụ giao thông tình báo, chuyển tài liệu từ nội đô ra chiến khu và ngược lại.

Trong giới tình báo, các cụm hoạt động càng tách biệt càng tốt. Người của cụm này không biết người của cụm kia. Nhưng ông Thương là ngoại lệ hiếm hoi. Suốt gần 10 năm, ông đi qua nhiều cụm như A18 (tiền thân của H63), A20, A22 rồi đến năm 1967 trở thành Trưởng mũi giao thông Cụm tình báo A36.

Nhiệm vụ chủ yếu của ông là vận chuyển về căn cứ Trung ương Cục miền Nam những tài liệu đặc biệt quan trọng do đồng chí Ba Quốc (Thiếu tướng Đặng Trần Đức) chuyển ra. Có thể nói, ông là mắt xích hiếm hoi biết nhiều tuyến giao liên tuyệt mật, trực tiếp mang những tin tức có thể ảnh hưởng đến cục diện chiến trường miền Nam. 

Đầu tháng 2/1969, ông Hai Thương nhận cùng lúc 2 bức điện. Một lệnh trở về căn cứ, chuẩn bị ra Bắc học Trường Chính trị Nguyễn Ái Quốc. Bức còn lại yêu cầu quay vào nội đô Sài Gòn nhận tài liệu từ mạng lưới điệp báo của Hai Trung (tức Thiếu tá Phạm Xuân Ẩn) và Ba Quốc. Ông quyết định nhận tài liệu trước, dù hiểu chuyến đi ấy đặc biệt nguy hiểm. Đó là thời điểm Mỹ và chính quyền Sài Gòn siết chặt truy quét sau Tết Mậu Thân 1968.

Ngày 10/2/1969, sau khi nhận tài liệu trong nội đô, ông trở về căn cứ. Đến cánh đồng gần An Phú Tây (Bình Chánh cũ), ông bị địch phát hiện. Trên trời, hàng chục trực thăng quần đảo, sục sạo từng khoảng đất. Chưa kịp ẩn nấp, ông nghe tiếng gọi đúng tên mình từ trên không. Nhìn lên chiếc trực thăng bay thấp nhất, ông Hai Thương nhận ra một kẻ chiêu hồi đang chỉ điểm.

Biết thân phận bại lộ, ông lập tức kéo dài thời gian, tìm cách giấu số tài liệu đang mang trong người. Vũ khí duy nhất khi ấy là khẩu K54. Chờ chiếc trực thăng chở tên chỉ điểm lượn sát, ông nổ súng, hạ gục hai tên địch, khiến máy bay rơi xuống bốc cháy dữ dội. Một chiếc khác lập tức bám theo, bắn ông bị thương ở chân. Chúng không tiêu diệt mà kiên quyết bắt sống.

Ông Hai Thương lết vào gốc cây, tự băng bó vết thương rồi tiếp tục chiến đấu. Khi viên đạn thứ 20 rời nòng, ông định dành viên cuối cùng cho mình để khỏi rơi vào tay địch. Nhưng ông chợt nhớ lời đồng đội từng nói: "Tự sát không phải là phương pháp tốt. Người chiến sĩ tình báo phải biết giữ mình để tiếp tục chiến đấu".

Ông quyết định chờ địch áp sát để cướp súng đánh tiếp. Lực lượng quá chênh lệch, cự ly đã quá gần. Sau trận chiến không cân sức, ông kiệt sức vì mất máu, bị bắt sống vào 17h30 hôm đó. Đây cũng là chuyến giao liên cuối cùng của Hai Thương. 

"Viên đạn bọc đường"

Trong căn nhà nhỏ ở phường Bình Lợi Trung (TPHCM), bà Trần Thị Em - vợ Thiếu tá Nguyễn Văn Thương - nay đã 85 tuổi, chậm rãi kể về cuộc cân não suốt 100 ngày của chồng bà trong căn biệt thự xa hoa do CIA kiểm soát cách đây 57 năm. 

"Chúng nó khai thác rất tinh vi. Nhưng ông Thương có tinh thần thép. Ông mà sa ngã, là chỉ có con đường chết", bà Em nói với phóng viên Dân trí.

Bà Trần Thị Em kể, sau khi bắt ông Hai Thương tại cánh đồng ở An Phú Tây, địch tra tấn ông, rồi đưa về một căn biệt thự ở Sài Gòn. Trong nhà có người hầu hạ, thuốc men đầy đủ, những bữa ăn ngon. Trên giá treo sẵn bộ quân phục sĩ quan Việt Nam Cộng hòa với quân hàm trung tá. Trên bàn là tấm séc 100.000 USD đã ký sẵn cùng vé máy bay bỏ ngỏ điểm đến. Kề cận ông Thương là Thùy Dương, một cô gái gốc Huế xinh đẹp, ăn nói nhỏ nhẹ, được học hành bài bản.

Mọi thứ được bày ra như để mời gọi một con đường sống khác...

Nhưng ông Hai Thương hiểu rõ người Mỹ không đưa ông vào đây để dưỡng thương. Biết vai trò đặc biệt của người vừa bị bắt, địch không dễ gì giết đi "con mồi béo bở", mà tìm mọi cách moi cho ra những bí mật đang nằm trong đầu ông. 

Và một trận đánh tâm lý được dựng lên công phu.

Trong biệt thự, không có roi vọt, cũng không ai ép cung. Họ giam lỏng ông trong sự đủ đầy, tìm cách bào mòn ý chí ông bằng tiền bạc, địa vị, nhà lầu, xe hơi và gái đẹp. Xung quanh không thấy lính gác. Chỉ có cánh cổng luôn đóng chặt. Mọi thứ trông dễ dàng, ngọt ngào và vô hại.

Nhưng người chiến sĩ tình báo hiểu rất rõ, phía sau cánh cổng im lìm ấy là những họng súng đã giăng sẵn. Vòng vây tưởng như vô hình, nhưng lại là "viên đạn bọc đường", siết chặt từng ngày.

Mỗi ngày trôi qua là cuộc đấu trí căng thẳng giữa ông Hai Thương và cô gái tên Thùy Dương. Từ việc bầu bạn, chăm sóc vết thương cho ông Thương, cô bắt đầu trò chuyện, kiên nhẫn thuyết phục, rằng ông không cần che giấu thân phận hay sống trong hiểm nguy. Cô vẽ ra viễn cảnh tương lai hạnh phúc, khi ông chỉ cần một cái gật đầu là có thể rời đi cùng cô đến bất cứ "thiên đường" nào trên thế giới.

Thùy Dương tìm nhiều cách để ông sơ hở, bại lộ thân phận thật sự đằng sau hồ sơ "thanh niên trốn lính, mù chữ". Bất cứ lúc nào tiếp xúc với Thùy Dương, ông Thương đều thận trọng, cân nhắc mọi lời nói, cử chỉ sao cho khớp với bản lý lịch giả đã khai. Đoán rằng trong người Thùy Dương luôn cài sẵn máy ghi âm, ông tránh kéo dài câu chuyện, thường tìm cách đứng dậy bước vào trong nhà hoặc cắt ngắn cuộc đối thoại.

Có lần, trong bữa ăn, ông phát hiện một mảnh giấy nhỏ giấu trong chén cơm, ghi vài ký hiệu lạ. Không biết đó là tín hiệu của người mình hay cái bẫy của đối phương, ông giả vờ như không  thấy rồi lặng lẽ nuốt luôn tờ giấy.

Sau này nhớ lại cuộc đấu trí suốt những ngày ở biệt thự, ông kể: "Đố chúng biết tôi nghĩ gì".

Thùy Dương cũng không phải đối thủ dễ xem thường. Trước những câu trả lời nhát gừng, thái độ cục mịch của người đàn ông đóng vai nông dân mù chữ, cô không hề nóng nảy hay mất kiên nhẫn, lúc nào cũng xưng hô anh - em nhẹ nhàng như rót mật vào tai.

Có hôm, cô còn đưa một cậu bé vào căn nhà, giới thiệu là con trai của người quen, để tạo cảm giác gia đình ấm cúng. Những chi tiết nhỏ ấy, với CIA, đều là mắt xích của một kế hoạch đánh vào nỗi cô độc và khát vọng đời thường của tù binh.

Nhưng có một điều mà Thùy Dương hay bất cứ nhân viên CIA nào ở căn biệt thự đều không biết. Đó là ý chí tinh thần sắt đá, lòng trung thành không dễ gì lung lạc của ông Hai Thương. 

Gần 3 tháng tại biệt thự, sự kiên nhẫn cạn dần. Đêm đó, Thùy Dương chủ động tấn công tại phòng ngủ, hỏi ông Thương rằng ông có thích ánh đèn ngủ màu hồng hay không.

Ông bước vào phòng tắm, dội nước lạnh lên người để giữ lại sự tỉnh táo. Vòi nước xua tan cái nóng bốc lên đỉnh đầu. Trong đầu ông hiện lên hình ảnh xóm ấp bị cày xới, đồng bào ngã xuống, những người đồng đội từng được chính tay ông chôn cất giữa khói lửa.

Trước mặt không chỉ là một cô gái đẹp, mà là mắt xích trong cả một kế hoạch tâm lý chiến tinh vi. Chỉ cần mềm lòng vài giây, ông sẽ không còn là Nguyễn Văn Thương của những năm tháng chiến đấu nữa, mà trở thành kẻ phản bội đồng đội, phản bội quê hương và cả những người thân đang chờ đợi.

Bước ra ngoài, ông thấy Thùy Dương vẫn ngồi trên ghế chờ đợi. Ánh mắt người phụ nữ pha niềm thương hại và cả chút thất vọng khi thấy người đàn ông trước mặt bước ra với vẻ điềm tĩnh, lạnh lùng.

Ngày cuối cùng ở biệt thự, Thùy Dương xới cơm cho Hai Thương với sắc mặt nặng nề. Cô nói nhỏ rằng có lẽ đó là bữa ăn cuối cùng hai người ngồi cùng nhau. Hai tấm vé máy bay sắp hết hạn, cơ hội cũng sắp khép lại. 

"Người ta đã xác định anh là Nguyễn Văn Thương, tổ trưởng giao liên tình báo, dù anh không nhận nhưng họ biết cả rồi. Nếu anh không nghe em, Mỹ sẽ đập nát 2 bàn chân của anh", Thùy Dương khẩn khoản nói với ông Thương. 

Hai Thương vẫn chỉ đáp bằng lớp vỏ bọc cũ. Ông xưng tên mình là Nguyễn Trường Hân, lạnh lùng nói "các người muốn làm gì thì làm".

Sáng hôm sau, hai người Mỹ to cao đến còng tay Hai Thương dẫn đi. Thùy Dương lộ vẻ thất vọng, chấp nhận thất bại sau 100 ngày giăng bẫy mà không thể lay chuyển đối phương.

Trong khoảnh khắc ngắn ngủi trước khi rời biệt thự, ông Hai Thương liếc thấy bên trong lớp áo khoác của Thùy Dương là bông mai quân hàm trung úy.

Lưỡi cưa và tinh thần thép

Chiếc xe bịt bùng rời khỏi biệt thự cũng là lúc màn dụ dỗ khép lại. Giam lỏng 100 ngày không mua chuộc được Hai Thương, kẻ địch bước vào quá trình tra tấn cực hình kéo dài. Thấy ông không lay chuyển, chúng quyết định cưa sống đôi chân của ông, tổng cộng 6 lần trong suốt 3 tháng.

Cứ mỗi lần vết thương lên da non, người chiến sĩ lại bị lôi lên bàn mổ, đôi chân bị cắt cụt đến háng. Kẻ địch không muốn ông chết, chỉ muốn giữ ông sống vừa đủ để tiếp tục tra hỏi. Mỗi lần đưa ông lên bàn mổ, câu hỏi cũ lại được ném ra, có phải Nguyễn Văn Thương không, mạng lưới nằm ở đâu, ai là người liên lạc... Đáp lại, vẫn là những cái lắc đầu, vẫn là câu trả lời chắc nịch: "Tôi là Nguyễn Trường Hân".

"Tôi không thể diễn tả sự đau đớn. Chúng cưa sống, cưa đến khi nào bàn chân tôi rời ra", Thiếu tá Nguyễn Văn Thương sau này kể lại.

Những kẻ trực tiếp cầm cưa dần chán nản. Gương mặt chúng hiện rõ vẻ mệt mỏi và khiếp sợ, không hiểu vì sao xương thịt người tù ấy bị cắt đi trong đau đớn mà vết thương vẫn liền dần, vì sao một con người chịu đau đến mức ấy vẫn không bật ra tiếng kêu van xin. 

Cuộc giằng co kéo dài đến mức ngay những sĩ quan cao cấp Mỹ có mặt cũng không giấu nổi kinh ngạc. Họ chứng kiến một con người mất máu, sốt cao, thân thể dần tàn phế nhưng ý chí không hề gãy đổ. Sau đợt cưa chân lần thứ sáu, ông nằm trên cáng, người gầy rộc như bộ xương, cân nặng chỉ còn bằng đứa trẻ, nhưng ánh mắt vẫn tỉnh táo lạ thường.

Trung tá Mỹ tiến đến, nhìn thân thể chỉ còn một nửa của ông, thốt lên: "Ông là sinh vật bằng thép. Chúng tôi chào thua ông".

CIA bất lực, hồ sơ khép lại với vài dòng y nguyên: "Nguyễn Trường Hân, cha mẹ mất, anh em thất lạc. Nghề nghiệp: Thanh niên trốn lính".

Rời tay CIA, ông Thương tiếp tục bước vào những năm tháng tù đày khắc nghiệt tại trại giam Hố Nai rồi đến trại giam đảo Phú Quốc. Không còn đôi chân lành lặn, ông vẫn bí mật tổ chức đấu tranh, truyền tin, gây dựng chi bộ trong tù.

Chính vì thế, ông bị xếp vào diện "tù ngoan cố, chai lì, nguy hiểm", trở thành cái gai của những kẻ quản ngục. Hai mươi tháng tại trại giam Hố Nai, ông bị giam 3 tháng tại thùng sắt, 15 tháng biệt giam cấm cố. Về sau, mỗi khi nhắc lại đời tù, Nguyễn Văn Thương nói 3 tháng bị giam cầm trong chiếc thùng sắt tại trại giam Hố Nai vẫn là ký ức ám ảnh nhất.

Trong không gian chật hẹp, ngột ngạt như lò nung, mọi sinh hoạt của ông đều phải lê lết bằng đôi tay. Cái đói, cái khát bào mòn từng ngày. Có lúc khát đến cùng cực, ông phải uống cả nước tiểu của mình mà vẫn không nguôi cảm giác cháy khát ở cổ.

Kẻ địch muốn để ông tàn lụi dần trong bóng tối và sức nóng ngột ngạt. Nhưng Nguyễn Văn Thương vẫn sống - điều mà ngay cả những kẻ giam cầm ông cũng không thể lý giải.

Hai Thương không chỉ chiến thắng bằng ý chí thép. Điều giữ ông đứng vững suốt những ngày tháng bị mua chuộc, bị tra tấn ấy, không chỉ là lý tưởng, mà còn là hình ảnh người vợ hiền, đứa con thơ.

Những ký ức về gia đình như cuốn phim lặp đi lặp lại trong tâm trí, tiếp thêm sức mạnh cho ông Thương giữa những phút giây sinh tử.

Cũng từ đó, câu chuyện về người phụ nữ đã chờ đợi ông, đã đi qua những năm tháng thăng trầm, mới thực sự bắt đầu.

(Còn tiếp)

Ảnh: Phương Quyên