Kháng nghị bản án "Gà lôi trắng", vụ án có thể diễn biến ra sao?

Liên quan bản án tuyên phạt bị cáo Thái Khắc Thành (45 tuổi, quê Nghệ An) 6 năm tù về tội Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của TAND Khu vực 5 - Hưng Yên, VKSND tỉnh Hưng Yên đã kháng nghị toàn bộ bản án. Theo cơ quan công tố, Hội đồng xét xử cấp sơ thẩm chưa áp dụng Thông tư 27/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường có hiệu lực từ ngày 1/7 để xét xử bị cáo.

Từ tình tiết trên, nhiều người đặt câu hỏi với việc VKS đã kháng nghị đề nghị hủy án sơ thẩm, vụ việc có thể diễn biến ra sao? 

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn (Giám đốc Công ty Luật TGS, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết hủy bản án là việc tòa án có thẩm quyền ra quyết định bằng văn bản nhằm chấm dứt hiệu lực thi hành đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực thi hành của Tòa án cấp dưới khi phát hiện bản án, quyết định đó có sai sót.

Việc xem xét lại bản án sơ thẩm sẽ được tiến hành trong trường hợp có kháng cáo của đương sự hoặc kháng nghị của viện kiểm sát. Đối với trường hợp viện kiểm sát có kháng nghị, Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm sẽ xem xét, đánh giá lại bản án theo kháng nghị để xác định có căn cứ sửa hoặc hủy bản án sơ thẩm hay không. 

Với trường hợp sửa bản án sơ thẩm, theo Điều 357 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, việc sửa bản án sơ thẩm sẽ được áp dụng khi có các căn cứ như miễn trách nhiệm hình sự, giảm hình phạt, áp dụng điều khoản của Bộ luật Hình sự về tội nhẹ hơn, chuyển sang hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn hay giữ nguyên mức phạt tù nhưng cho bị cáo hưởng án treo...

Với trường hợp hủy bản án, theo Điều 358 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, việc hủy bản án sơ thẩm có thể dẫn tới 2 trường hợp, đó là hủy để điều tra hoặc xét xử lại và hủy để xét xử lại ở cấp sơ thẩm với thành phần Hội đồng xét xử mới. Cụ thể: 

Với trường hợp hủy để điều tra, xét xử lại, khoản 1, Điều 358 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định các trường hợp áp dụng quy định này gồm: (i) Có căn cứ cho rằng cấp sơ thẩm bỏ lọt tội phạm hoặc để xử lý về tội nặng hơn đã tuyên trong bản án sơ thẩm; (ii) Việc điều tra ở cấp sơ thẩm không đầy đủ mà cấp phúc thẩm không thể bổ sung được và (iii) Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong giai đoạn điều tra, truy tố.

Còn theo khoản 2 Điều này, bản án sơ thẩm sẽ bị hủy để xét xử lại ở cấp sơ thẩm với thành phần Hội đồng xét xử mới nếu thuộc các trường hợp sau: (i) Hội đồng xét xử sơ thẩm không đúng thành phần Bộ luật này quy định; (ii) Vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng giai đoạn xét xử sơ thẩm; (iii) Người được Tòa án cấp sơ thẩm tuyên không có tội nhưng có căn cứ cho rằng người đó đã phạm tội; (iv) Miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt hoặc áp dụng biện pháp tư pháp đối với bị cáo không có căn cứ và (v) Bản án sơ thẩm có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật nhưng không thuộc trường hợp Hội đồng xét xử phúc thẩm sửa bản án theo quy định tại Điều 357 của Bộ luật này. 

Như vậy, đối với vụ án "Gà lôi trắng", trước hết cần xác định vụ án có thuộc các trường hợp được hủy hoặc sửa án sơ thẩm hay không. Nếu thuộc trường hợp được hủy, việc hủy án nhằm điều tra, xét xử lại hay chỉ để xét xử lại ở cấp sơ thẩm với thành phần Hội đồng xét xử mới. 

"Nếu hủy án để điều tra lại, Tòa án sẽ trả hồ sơ để cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm làm sáng tỏ những tình tiết có ý nghĩa quan trọng đối với vụ án như các tình tiết buộc tội, gỡ tội, các tình tiết có thể ảnh hưởng đến việc định tội, quyết định hình phạt cho bị cáo. Việc điều tra ở cấp sơ thẩm bao gồm giai đoạn điều tra, truy tố và tại phiên tòa sơ thẩm. 

Đối với trường hợp này, do có sự thay đổi về pháp luật dẫn tới hành vi của Thành không còn dấu hiệu tội phạm theo Điều 244 mà chỉ có dấu hiệu của Điều 234 Bộ luật Hình sự 2015, trong khi Điều này quy định cần xác định giá trị tài sản để làm căn cứ định khung hành vi phạm tội, Tòa án cấp phúc thẩm có thể tuyên hủy bản án để cấp sơ thẩm điều tra lại vụ án một cách đầy đủ, trong đó bao gồm hoạt động định giá 13 cá thể gà lôi trắng của Thành bị thu giữ nếu tại cấp phúc thẩm không thể tiến hành những hoạt động này. 

Kết quả định giá sẽ là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định Thành có phạm tội sau khi có sự thay đổi về pháp luật hay không", luật sư Tuấn bình luận.