Thanh Hóa:

Thú vị Tết nhảy của người Dao

Dân trí Người Dao tổ chức ăn Tết nhảy để tạ ơn tổ tiên, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Theo chu kỳ, mỗi gia đình ăn tết khác nhau, thường thì 10 - 15 năm mới tổ chức một lần theo lời hứa của từng họ người Dao.

Theo những cụ cao niên của người Dao ở thôn Ngọc Sơn, xã Cẩm Sơn, huyện Cẩm Thủy, Thanh Hóa kể lại thì Tết nhảy của người Dao nơi đây có từ rất lâu. Tổ tiên của người Dao ở Thanh Hóa có nguồn gốc từ vùng núi phía Bắc. Theo gia phả ghi chép lại thì có 12 họ người Dao, sau nhiều tháng lênh đênh trên biển mà chưa tới được bờ, bất ngờ đoàn thuyền của họ gặp bão nên đã bị sóng to gió lớn như muốn nhấn chìm khiến cho tính mạng họ bị đe doạ.

Thú vị Tết nhảy của người Dao
Chủ nhân Tết nhảy phải chuẩn bị được bộ tranh 2 cuộn với 15 bức tranh để treo quanh nhà trong ngày Tết.

Sau đó các họ người Dao trên thuyền đã khấn cầu xin Bàn Vương và tổ tiên giúp đỡ và vượt qua cơn hoạn nạn, thoát chết vào được đến đất liền an toàn. Từ đó các họ người Dao hứa sẽ làm lễ tạ ơn Bàn Vương và tổ tiên. Lời cầu linh ứng, các họ người Dao tổ chức “Tết nhảy” để tạ ơn tổ tiên. Tuỳ theo lời hứa của từng họ người Dao mà chu kỳ tổ chức Tết nhảy của các họ Dao khác nhau.

Thầy cúng Dương Văn Xuân người lưu giữ nguồn gốc về “Tết nhảy” của người Dao ở Thanh Hoá cho biết: “Không phải năm nào người Dao cũng ăn Tết nhảy. Tùy từng lời hứa của mỗi họ Dao mà thời gian ăn Tết nhảy có sự khác nhau trong năm hoặc trong nhiều năm. Chu kì ăn tết nhảy thường từ 10 đến 15 năm mới tổ chức 1 lần”.

Năm nay, gia đình ông Dương văn Minh vui mừng tổ chức Tết nhảy. Trong những ngày diễn ra Tết nhảy, gia đình ông lúc nào cũng đông kín người. Trong nhà ngoài sân luôn tràn ngập không khí rộn ràng vui tươi.

Theo ông Dương Văn Hanh thì Tết nhảy là một trong những nghi lễ quan trọng bậc nhất của người Dao. Tết nhảy không chỉ yêu cầu về thời gian, thủ tục mà phải phụ thuộc vào các nghi lễ truyền thống. Một gia đình muốn làm Tết nhảy ít nhất cũng phải có 15 - 20 triệu đồng.

Bàn thờ được lập giữa nhà để thờ cúng.
Bàn thờ được lập giữa nhà để thờ cúng.

Tết nhảy được tổ chức trong 3 ngày 3 đêm liên tục.
Tết nhảy được tổ chức trong 3 ngày 3 đêm liên tục.

Đồ để làm Tết nhảy quan trọng nhất là bộ tranh thờ 2 cuộn bao gồm 15 bức tranh. Trị giá của 15 bức tranh này lên đến cả chục triệu đồng. Trong 3 ngày 3 đêm tổ chức ăn Tết nhảy, giai đình đó phải có 5 con lợn, gà, thực phẩm làm cỗ mời cả làng cùng anh em họ hàng gần xa đến ăn uống.

Bộ tranh mua về để làm Tết nhảy phải được làm lễ Khai Quang mới chính thức được công nhận, sử dụng trong lễ nghi, thờ cúng. Anh Dương Văn Minh từng làm Tết nhảy cho biết: “Để mua được bộ tranh cúng trong Tết nhảy, tôi đã phải đặt mua trước một năm, một bộ gồm 15 cái. Sau lễ Khai Quang còn phải làm một lễ Lập Tĩnh lần hai nữa mới được phép làm Tết nhảy. Sau lễ này, gia đình sẽ được phép mổ trâu làm lễ Tạ Mả và được lập bàn thờ”.

Trong đám Tết nhảy, cùng với bộ tranh thờ mua từ Hà Đông vẽ các tướng quân, vệ sỹ, diêm vương phán xét, gia chủ phải mời được thầy lên đồng điều hành lễ nghi, 2 thầy phụ giúp chạy cờ, chạy kiếm, múa rùa... Trong Tết nhảy đặc biệt không có phụ nữ tham gia chỉ có thầy mo và thanh niên thay nhau nhảy 3 ngày 3 đêm.

Sau khi các nghi thức làm lễ là đến phần nhảy múa và hát...
Sau khi các nghi thức làm lễ là đến phần nhảy múa và hát...

Ngoài ra, còn có thêm những thanh gỗ có họa tiết hoa văn mang hình dáng con dao, thanh kiếm, cái mai, thuổng, lệnh bài... Đây đều là những vật dụng không thể thiếu được trong Tết nhảy. Nó tượng trưng cho những công cụ mà tổ tiên đã dùng để lao động, chống giặc.

Mỗi nhà khi làm Tết nhảy bắt buộc phải nuôi và giết đủ 5 con lợn không kể to nhỏ mới hết nghi lễ, lợn sau khi được giết mổ, đầu lợn dùng để cúng tổ tiên. Mỗi lần làm Tết nhảy thịt đến mấy tạ lợn nhưng ăn thì không hết mấy. Số thịt lợn còn lại đó gia chủ luộc và treo lên gác bếp ăn dần có khi ăn đến cả mấy tháng cũng không hết.

Trong ba ngày ăn Tết, trong nhà ngoài ngõ lúc nào cũng đông người đến mừng chung vui Tết với gia chủ. Trong nhà luôn chật kín người. Tiếng trống, tiếng kèn, chuông đồng rộn rã, thúc giục. Trên vách gỗ, những bức tranh thờ được treo khắp nơi. Giữa nhà, mười người đàn ông đứng tuổi mang trang phục truyền thống của người Dao, nghiêm trang, thành kính, tay rung chuông, chân lướt như bay trên nền gạch theo tiếng nhạc và động tác của thầy mo...


Phụ nữ không được tham gia trong lễ cúng Tết nhảy trên nhà mà chỉ phục vụ và ăn tết dưới bếp.
Phụ nữ không được tham gia trong lễ cúng Tết nhảy trên nhà mà chỉ phục vụ và ăn tết dưới bếp.

Món ăn chính để cúng và dùng để ăn Tết nhảy là thịt lợn. Trong một mâm cơm, thịt lợn được xếp vòng tròn vun cao trên lá chuối hai bên có hai nhúm muối trắng, chính diện là bát nước nước mắm hành, tất cả những thứ đó đều bắt buộc phải có trong mâm cỗ người Dao nơi đây. Món nước sít được coi là món ngon nhất trong mâm cỗ trong Tết nhảy của người Dan. Nước sít là nước được luộc từ thịt lợn mà ra, sau đó chỉ thêm gia vị vào rồi ăn. Người Dao có cách pha chế riêng nên nước trở nên ngọt và có vị thơm.

Theo quy định của người Dao thì Tết nhảy trong nhà chỉ được dọn 2 mâm cơm dành riêng cho những vị có chức sắc trong làng và thầy cúng ăn, còn ngoài sân dưới bếp thì không quy định là bao nhiều mâm, tùy theo lượng người đến tham gia Tết cùng gia chủ.

Trong ba ngày ba đêm làm lễ Tết, mỗi ngày phải hát và nhảy hết 12 bài hát cúng, có độ dài 83 trang và gần 10.000 chữ, các bài hát được thầy mo hát đi hát lại trong 3 ngày đêm. Trong đó bài đầu tiên, thầy cúng thay mặt gia chủ xin phép tổ tiên đã chọn được ngày lành tháng tốt để làm Tết nhảy tạ ơn.

Trong các nghi thức cúng Tết nhảy có ba thầy cúng, trong đó một thầy chính và hai thầy phụ. Khi thầy cúng làm gì thì các thanh niên trong buổi lễ cũng phải làm theo như vậy. Ông Triệu Trấn Yên cho biết: “Những điệu múa trong lễ Tết nhảy khó lắm. Những người già trong làng phải dạy lại cho đám thanh niên thế hệ sau từng động tác thì mới duy trì được”.

Thịt lợn là món ăn chính và không thể thiếu trong những ngày Tết nhảy.
Thịt lợn là món ăn chính và không thể thiếu trong những ngày Tết nhảy.

Sau các màn múa rùa là màn chạy cờ, chạy kiếm mô phỏng lại chiến công giết giặc ngoại xâm bảo vệ xóm làng của các vị tướng ngày trước. Chiến thắng trở về, ca khúc khải hoàn các tướng mở tiệc khao quân.

Các nghi lễ cũng trong 3 ngày Tết nhảy được đan xen với tiệc ăn mừng rượu. Cứ múa hát, nhảy xong lại uống rượu. Tan bữa rượu lại tiếp tục lễ nhảy với những bài hát nói, điệu múa cầu xin mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, sức khỏe, may mắn trong cuộc sống; ca ngợi, tái hiện quá trình lao động, chiến đấu chống giặc bảo vệ quê hương của các bậc tiền nhân. Cứ thế Tết nhảy diễn ra trong ba ngày liên tiếp, sau đó ai về nhà nấy trở lại công việc bình thường của gia đình mình.

Duy Tuyên - Thái Bá

MỚI NHẤT
Táng xác “cá ông” nặng gần 12 tấn “lụy” bờ
Táng xác “cá ông” nặng gần 12 tấn “lụy” bờ

(Dân trí) – Ngày 12/2 (tức mùng 3 Tết), trao đổi với PV Dân trí, một lãnh đạo xã Điện Dương (huyện Điện Bàn, Quảng Nam) cho biết, ngư dân thôn 5 của xã đã táng xác cá ông theo nghi lễ của ngư dân miền biển ở khu vực thờ cá ông của làng.

Thứ ba, 12/02/2013 - 02:55

Chuyện tình anh lính biên phòng và cô giáo miền xuôi
Chuyện tình anh lính biên phòng và cô giáo miền xuôi

(Dân trí) - Khoe với chúng tôi cậu con trai vừa chào đời 20 ngày tuổi, chàng thiếu úy biên phòng người Chứt - Hồ Văn Kiều (đồn biên phòng 575) không giấu nổi xúc động. Đó là kết tinh hạnh phúc cho mối tình của anh với cô giáo miền xuôi Dương Thị Phượng.

Thứ ba, 12/02/2013 - 01:50

Gặp người anh hùng lái xe trên dãy Trường Sơn
Gặp người anh hùng lái xe trên dãy Trường Sơn

(Dân trí) - Sau 2 lần bị thương, sau hàng trăm nghìn km lái xe an toàn cùng với việc vận tải hàng đạt khối lượng xuất sắc, lái xe Đoàn Minh Nguyệt được phong tặng danh hiệu AHLLVT nhân dân. Hết chiến trận, người lính năm xưa lại lập kỳ tích trên mặt trận chống đói nghèo.

Thứ ba, 12/02/2013 - 01:45

Pháo vẫn nổ ở Lào Cai
Pháo vẫn nổ ở Lào Cai

(Dân trí) - Mặc dù tình trạng đốt pháo được đánh giá là hạn chế hơn năm ngoái nhưng một số nơi thuộc thành phố Lào Cai và huyện Bảo Thắng (Lào Cai) vẫn còn có những trường hợp cố tình đốt pháo nổ trong đêm giao thừa Quý Tỵ 2013.

Thứ ba, 12/02/2013 - 12:25

Xuân ấm ở xứ sở được ví "nóc nhà" xứ Thanh
Xuân ấm ở xứ sở được ví "nóc nhà" xứ Thanh

(Dân trí) - Một thời gian dài, đồng bào Mông ở bản Pha Đén, xã Pù Nhi, huyện miền núi Mường Lát sống trong đói nghèo, lạc hậu. Nhưng mấy năm trở lại đây, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước Pha Đén đang dần khoác lên mình “chiếc áo” của sự ấm no.

Thứ ba, 12/02/2013 - 12:06

Phát hiện vích biển được gắn chíp theo dõi
Phát hiện vích biển được gắn chíp theo dõi

(Dân trí) - Vào khoảng 8h ngày 11/2 trong lúc kéo lưới trên sông Hộ Độ, huyện Lộc Hà một ngư dân tại huyện này đã phát hiện con vích nặng 11kg biển (rùa da xanh), được gắn chíp bảo vệ, .

Thứ ba, 12/02/2013 - 11:23

“Dòng họ” kể sử thi dài... hàng vạn trang giấy
“Dòng họ” kể sử thi dài... hàng vạn trang giấy

(Dân trí) - Sống rải rác trên địa bàn 2 tỉnh Đắk Lắk và Đắk Nông, dòng họ Điểu của anh em nhà nghệ nhân Điểu K’lứt, Điểu Kâu và Điểu K’lung vốn nổi tiếng khắp vùng Tây Nguyên vì khả năng hát kể Sử thi “siêu đẳng” dài hàng vạn trang giấy.

Thứ ba, 12/02/2013 - 10:31

Ly kỳ chuyện “cá voi cứu người, chữa bệnh”
Ly kỳ chuyện “cá voi cứu người, chữa bệnh”

Câu chuyện truyền tai nhau hàng trăm năm nay khi cá voi cứu người đi biển bị nạn vào bờ sau đó mắc cạn chết. Người dân (xã Ngư Lộc, huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa) lập thành phủ thờ thần cá. Nhiều câu chuyện kỳ bí còn lưu truyền đến ngày nay.

Thứ ba, 12/02/2013 - 10:13

Ăn Tết ở công trường giữa lòng thành phố
Ăn Tết ở công trường giữa lòng thành phố

(Dân trí) - “Mặc dù tôi đã làm công việc này hơn 8 năm nhưng đây là lần đầu tiên ăn Tết xa gia đình. Cảm thấy buồn và nhớ nhà lắm, nhưng anh em cố gắng động viên nhau để làm cho xong công trình…”.

Thứ ba, 12/02/2013 - 09:56

Ngỡ ngàng sắc xuân trên Cao nguyên
Ngỡ ngàng sắc xuân trên Cao nguyên

(Dân trí) - Trái với cái lạnh ở Miền Bắc, mùa xuân trên Cao nguyên đất đỏ bazan không chỉ quyến rũ bởi những cành mai vàng rực rỡ, mà nó còn làm say lòng người khi sắc trời luôn tràn ngập cái nắng, cái gió và đầy bướm cùng hoa.

Thứ ba, 12/02/2013 - 09:53

Nữ Đại tá từng quăng mình che bom bảo vệ khách quốc tế
Nữ Đại tá từng quăng mình che bom bảo vệ khách quốc tế

Trong 15 năm công tác tại Cục Cảnh vệ, Đại tá Nguyễn Thị Ngọc Đoàn đã không ít lần bảo vệ các đệ nhất phu nhân của nhiều quốc gia, nhưng với bà, lần lấy thân mình che bom, bảo vệ cho nữ Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Venezuela là đáng nhớ nhất...

Thứ ba, 12/02/2013 - 09:41

Những cây kiểng “độc” hút khách du Xuân
Những cây kiểng “độc” hút khách du Xuân

(Dân trí) – Hàng triệu lượt khách đã đến tham quan Hội Hoa Xuân 2013 trong tuần qua. Tại đây, những gốc kiểng “độc”, hoa hiếm lạ rất hút khách.

Thứ ba, 12/02/2013 - 09:28

ĐÁNG QUAN TÂM
Nổ bình khí bơm bóng bay, 4 người bị thương nặng
Nổ bình khí bơm bóng bay, 4 người bị thương nặng

(Dân trí) - Tai nạn nổ bình khí bơm bóng bay bán cho trẻ em xảy ra lúc 12 giờ trưa ngày 11/2 (tức ngày mùng 2 Tết) tại thôn An Lâu 1 (xã Tam lãnh, huyện Phú Ninh, Quảng Nam), khiến 4 người bị thương nặng.

Thứ ba, 12/02/2013 - 08:38

Ông Nguyễn Bá Thanh trò chuyện với người dân trên đường hoa xuân
Ông Nguyễn Bá Thanh trò chuyện với người dân trên đường hoa xuân

(Dân trí) - Chiều ngày 11/2 (tức mùng 2 Tết), ông Nguyễn Bá Thanh - Trưởng Ban Nội chính TW, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP Đà Nẵng cùng gia đình đã đi tham quan đường hoa xuân Bạch Đằng.

Thứ ba, 12/02/2013 - 07:55

Cầy vằn quý hiếm vừa hồi hương Việt Nam
Cầy vằn quý hiếm vừa hồi hương Việt Nam

(Dân trí) - Vườn quốc gia Cúc Phương vừa tiếp nhận hai cá thể Cầy vằn (Chrotogale owstoni), một loài động vật quý hiếm, từ Vườn thú Newquay, Vương quốc Anh

Thứ ba, 12/02/2013 - 07:36

Người trẻ và mong muốn đầu năm
Người trẻ và mong muốn đầu năm

(Dân trí) - Hội xuân tại Văn Miếu có nhiều tiết mục văn hóa dân gian cuốn hút, song nơi đông nhất vẫn là những bàn “cho” chữ. Hàng trăm lượt bạn trẻ hớn hở xếp hàng “xin” chữ, gửi chút hi vọng vào nét phiêu “rồng bay phượng múa”...

Thứ ba, 12/02/2013 - 07:16

Đi chúc tết, hai vợ chồng bị “quái xế” tông tử nạn
Đi chúc tết, hai vợ chồng bị “quái xế” tông tử nạn

(Dân trí) – Đang trên đường đi chúc tết họ hàng, đôi vợ chồng bị 3 thanh niên chạy ngược chiều tông trực diện. Vụ tai nạn làm 3 người tử nạn.

Thứ ba, 12/02/2013 - 06:19

Mùng 3 Tết, miền Bắc duy trì mưa, rét
Mùng 3 Tết, miền Bắc duy trì mưa, rét

(Dân trí) - Nền nhiệt các địa phương miền Bắc đã tăng nhẹ. Tuy nhiên, trạng thái mưa, rét đậm hầu như vẫn bao trùm khắp các địa phương.

Thứ ba, 12/02/2013 - 06:03

Sống chết với biển
Sống chết với biển

Theo gương tiền nhân là những hùng binh Hoàng Sa năm xưa bám chặt lấy biển cả, họ - ngư dân xứ Quảng - luôn dẻo dai một ý chí kỳ lạ, bất chấp mọi tai ương không thể tưởng tượng nổi. Để “sống ở biển thì chết cũng phải ở biển”.

Thứ ba, 12/02/2013 - 12:48

Chủ tịch nước thăm công nhân xa quê ở Bình Dương
Chủ tịch nước thăm công nhân xa quê ở Bình Dương

Sáng 11/2 (tức ngày 2 Tết), Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã đến thăm và chúc Tết những công nhân xa quê ở các khu nhà trọ của huyện Bến Cát, Bình Dương.

Thứ ba, 12/02/2013 - 12:20

Những người “ăn Tết vội” để kịp “hốt” lộc đầu năm
Những người “ăn Tết vội” để kịp “hốt” lộc đầu năm

Vội vàng sửa soạn mâm cỗ cúng đêm Giao thừa và chỉ đón bữa cơm đầu năm mới, trưa ngày mùng 1 cả nhà chị Hiên (Hoài Đức, Hà Nội) đã cùng nhau ra ngoài đồng để hái rau, kịp làm hàng chở đi Hà Nội tranh thủ bán phiên chợ chiều.

Thứ hai, 11/02/2013 - 08:18

Bức tranh giao thông năm 2013
Bức tranh giao thông năm 2013

Năm 2013 là năm nhiều dự án giao thông lớn dự kiến sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Thứ hai, 11/02/2013 - 06:05

Nhiều tuyến đường cấm đỗ xe theo giờ và theo ngày chẵn lẻ
Nhiều tuyến đường cấm đỗ xe theo giờ và theo ngày chẵn lẻ

(Dân trí) - UBND TPHCM vừa ban hành danh mục 178 tuyến đường cấm đỗ xe trên địa bàn quận 1, quận 3. Trong đó có 111 tuyến cấm đỗ xe 24/24, 37 tuyến cấm đỗ xe theo giờ và 30 tuyến cấm đỗ xe theo ngày chẵn lẻ.

Thứ hai, 11/02/2013 - 05:06

Truyền thuyết về thung lũng Rắn
Truyền thuyết về thung lũng Rắn

(Dân trí) - Từ bao đời nay, người dân ở các xã miền núi của huyện Tân Kỳ, Nghĩa Đàn, Yên Thành... (Nghệ An) vẫn truyền tai nhau về thung lũng rắn huyền thoại, kỳ bí, đã từng giúp bộ đội và người dân trong các cuộc kháng chiến cứu nước.

Thứ hai, 11/02/2013 - 04:23