Nghẹt thở vì làng nghề ở Bắc Ninh

Ngày 6/9, theo chân đoàn kiểm tra của Cục Bảo vệ Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường), chúng tôi gặp những người thợ ở Công ty TNHH Hồng Tuấn đang nung các phế liệu nhôm do Công ty thu nhặt được. Rất nhiều câu hỏi về môi trường, về ảnh hưởng sức khoẻ, về thu nhập được đặt ra, nhưng câu trả lời chỉ là những cái lắc đầu lạnh lùng của người dân.

Ở đây, người ta luôn thấy những người phụ nữ đầu đội nón, mặt bịt kín bằng chiếc khăn che nắng. Đôi chỗ có người không nón, không khăn bịt mặt đứng nung các phế liệu đồng, nhôm. Không có bóng dáng của ông chủ, bà chủ nào.

Đến một lò nung khác cạnh bên, ngoài cửa không đề tên xưởng, khi thấy chúng tôi giơ máy ảnh và máy ghi âm, hai ông bà già từ trong một gian phòng bước ra ngăn cản không cho chúng tôi tác nghiệp. Người đàn ông gương mặt và vóc dáng nhỏ thó giơ nắm đấm đe doạ: "Các cô cậu không được phép chụp ảnh. Có đi khỏi đây không? Chúng tôi làm ầm lên bây giờ". Tôi hỏi lại: "Bác có phải là chủ ở đây không ạ?" thì nhận được câu trả lời: "Chủ đi vắng rồi, chúng tôi là người làm thuê".

Tôi tiến lại gần người phụ nữ đang nung đồng ở góc phòng, nơi có những ánh lửa và bụi khói lưu huỳnh bốc lên, không có một phương tiện bảo hộ đúng tiêu chuẩn nào cả, ngoài tấm khăn choàng kín đầu và mặt. Chị nói to: "Cô chụp nhanh lên. Ở đây độc lắm đấy".

"Ở đây độc lắm đấy!". Câu nhắc nhở của chị khiến tôi cảm thấy nghèn nghẹn nơi cổ. Rõ ràng người phụ nữa kia biết rất rõ công việc mình làm là hết sức độc hại nhưng không thể thoát khỏi nó. Và ngay cả chúng tôi, khi mùi lưu huỳnh bốc lên phả vào mũi nồng nặc, cổ họng từng người như khô cứng lại.

Tôi đem câu hỏi về vấn đề sức khoẻ đối với những người dân ở đây đến ông Bí thư Đảng uỷ xã Văn Môn Nguyễn Văn Hậu thì được biết: Văn Môn là một xã nông nghiệp với 415,4 ha đất tự nhiên, trong đó, đất nông nghiệp là 263 ha, 252 ha đất canh tác. Toàn xã có 1.959 hộ, với 9.300 người. Các làng nghề nơi này có tiềm năng kinh tế rất lớn, tuy nhiên, cái sự tăng trưởng kinh tế đó lại đi ngược với bảo vệ môi trường.

Những người trực tiếp ảnh hưởng do môi trường bị ô nhiễm bởi bụi khói, các khí độc hại từ việc nung đồng, nhôm phế liệu lại chính là người già, trẻ em và những người làm công ăn lương. Còn các ông chủ phần nhiều không sống tại làng nghề hoặc có thì cũng ở trong những ngôi nhà cao tầng, bịt kín có hệ thống thông hơi, điều hoà mắt lạnh, ra ngõ là có ngay ôtô đưa đón.

Ông Hậu thở dài nói thêm: " Thật là buồn, những ngôi nhà thì to ra, cao lên, còn tuổi thọ con người ngày một ngắn đi. Tuổi thọ của các cụ già trong làng chủ yếu là tầm 70 tuổi, còn những người sống đến ngưỡng 80 tuổi đã là thọ lắm rồi"...

Tận dụng sức nóng của phế liệu nhôm nung chảy để nấu cơm.

"Cứ chụp nhiều vào, ô nhiễm thế đấy nhưng vì miếng cơm manh áo chúng tôi vẫn phải làm"

Đập vỡ khối nhôm để cho vào lò nung.

Không có phương tiện bảo hộ lao động, nhung người phụ nữ này vẫn phải làm việc giữa khói bụi lưu huỳnh.

Than đá là nhiên liệu để nung nhôm, đồng phế liệu.

Rác thải cũng là nguồn thu chủ yếu của người nghèo nơi này.

Góc thoát nước thải của Xí nghiệp giấy Đức Huỳnh (xã Phong Khê, huyện Yên Phong).

Những ngôi biệt thự tại xã Phong Khê được mọc lên từ rác.

Nguyễn Hiền