Chủ nhật 17/05/2020 - 10:59

Bức tượng bán thân Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về từ châu Âu sau gần 70 năm lưu lạc

Sau gần 70 năm lưu lạc ở trời Tây, bức tượng bán thân Chủ tịch Hồ Chí Minh của các cựu tù Côn Đảo đã trở về Việt Nam thông qua con đường ngoại giao.

Tác phẩm điêu khắc này đã được gìn giữ và bảo quản nguyên trạng trong suốt quãng thời gian dài đằng đẵng với một tình yêu và sự trân trọng cao nhất.

Bức tượng bán thân Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về từ châu Âu sau gần 70 năm lưu lạc - 1

Tác giả của bức tượng là ai?

Bức tượng hiện nằm trong bộ sưu tập của Bảo tàng Hồ Chí Minh và được tiếp nhận vào tháng 2-2020 trong khuôn khổ Hội nghị Tổng kết 10 năm thực hiện các hoạt động “Tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam, Nhà văn hóa kiệt xuất ở nước ngoài” diễn ra tại trụ sở Bộ Ngoại giao. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã trao kỷ vật quý giá của các chiến sỹ Nhà tù Côn Đảo - bức tượng bán thân của Chủ tịch Hồ Chí Minh - cho ông Vũ Mạnh Hà, Giám đốc bảo tàng. 

Ít lâu sau, tháng 5-2020, bức tượng đã lần đầu tiên ra mắt công chúng Việt Nam tại triển lãm “Hồ Chí Minh - Những phác họa chân dung” do Bảo tàng Hồ Chí Minh tổ chức. Ngay khi xuất hiện, bức tượng đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của du khách. Tác phẩm thể hiện gương mặt Chủ tịch Hồ Chí Minh với vầng trán cao, đôi mắt sáng và chòm râu bạc. Có thể nói, đây là một trong những bức tượng chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất hiện khá sớm ở Việt Nam, vào khoảng năm 1946.

Trong quá trình sưu tầm, các cán bộ bảo tàng đã phát hiện một dấu triện của NXB Nhân loại trên chân đế của bức tượng. Sau khi tra cứu tài liệu tại Thư viện quốc gia Việt Nam, tại tờ báo Cứu quốc năm 1946 có nhắc tới chi tiết về bức tượng này ra đời trong hoàn cảnh nào, giá bán là bao nhiêu và khuyến cáo các trường học, xí nghiệp, nhà máy, công sở… nên để bức tượng trong khu vực làm việc, học tập.

Theo tư liệu, bức tượng đã được NXB Nhân loại sản xuất với số lượng lớn bằng thạch cao và được hình thành với 2 phiên bản, một phiên bản to và một phiên bản nhỏ. Tuy nhiên, tác giả của bức tượng lại không được nhắc đến, và dù cố công tìm kiếm, các cán bộ của bảo tàng cũng chưa lần ra manh mối. Chỉ biết rằng, NXB Nhân loại là một nhà xuất bản có thể ra đời ở thời điểm những năm khoảng từ 1930 - 1940. Đây là giai đoạn các nhà xuất bản tư nhân mọc lên như nấm, đến mức mỗi tờ báo thường có một nhà xuất bản riêng. Nhưng đơn vị này được hình thành và sau đó giải thể ra sao hiện chưa tìm thấy có tài liệu nào ghi chép lại. 

Bức tượng chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được những người chiến sĩ cộng sản mang từ đất liền tới nhà tù Côn Đảo. Và bằng một cách thần kỳ nào đó, bức tượng đã vượt qua nhiều vòng kiểm soát gắt gao của nhà tù thực dân đế quốc và có mặt ở “địa ngục trần gian”. Bà Phạm Thị Thanh Mai - Phó Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh cho biết: “Khi các đồng chí của ta bị đày ra Côn Đảo, không hiểu sao họ đã bí mật mang theo được. Ở Côn Đảo, các chiến sĩ vẫn đặt bức tượng này trong những dịp tổ chức kết nạp Đảng, sinh hoạt chi bộ trong nhà tù”.

Bức tượng bán thân Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về từ châu Âu sau gần 70 năm lưu lạc - 2

Bằng một cách thần kỳ nào đó, bức tượng đã vượt qua nhiều vòng kiểm soát gắt gao để có mặt tại nhà tù Côn Đảo trong sự nâng niu của những tù nhân cộng sản.

Sáng ngời ý chí cách mạng trong ngục tù tối tăm

Cùng quá trình tiếp nhận, sưu tầm và tìm hiểu các câu chuyện lịch sử về bức tượng, ông Hoa Đình Nghĩa - Phó phòng Sưu tầm (Bảo tàng Hồ Chí Minh) chia sẻ, sau khi đọc cuốn “Lịch sử nhà tù Côn Đảo”, ông đã được biết đến câu chuyện về sự cảm hóa của những người chiến sĩ cộng sản đối với các viên cai ngục Pháp, về tinh thần đấu tranh bất khuất của những tù nhân chính trị để giành lại quyền được nhận bưu phẩm, về những suất ăn trong ngày… Rất có thể, sự cảm hóa các viên cai ngục đã giúp cho bức tượng được mang trót lọt vào nhà tù. Nhưng đây chỉ là những giả thuyết suy đoán của một người làm công tác sưu tầm lâu năm như ông Hoa Đình Nghĩa đặt ra. 

Bức tượng đã được viên giám ngục Paul Atoine Miniconi (Pháp) phát hiện khi đang được giấu ở ngoài vườn. Thay vì phá hủy, viên giám ngục hiểu được những giá trị nhân văn, ý nghĩa tốt đẹp của những chiến sỹ cộng sản dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh nên đã quyết định giữ bức tượng đó như một kỷ niệm của riêng mình về những năm tháng làm việc tại Côn Đảo.

Sau khi mãn nhiệm ở Việt Nam, năm 1952 ông trở về sinh sống và làm việc tại đảo Corse (Pháp). Bức tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh được ông trân trọng, gìn giữ trong gia đình. Trước khi mất, ông đã để lại kỷ vật này cho con trai là Paul Miniconi, người đã từng sống cùng ông tại Côn Đảo vào thế kỷ trước.

Ngày 1-12-2019, ông Paul Miniconi cùng với nhà sử học Pháp Frank Senateur đã trao bức tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh cho ông Nguyễn Thiệp - Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Pháp để chuyển về bàn giao cho Bảo tàng Hồ Chí Minh bảo quản lưu giữ bức tượng này. Để làm rõ hơn các câu chuyện lịch sử liên quan tới bức tượng, ông Hoa Đình Nghĩa và các cán bộ bảo tàng đã liên hệ với các chiến sĩ lão thành cựu tù Côn Đảo. Tuy nhiên, do khu vực nhà tù Côn Đảo rộng lớn gồm nhiều khám, banh, nên không phải ai cũng được tiếp cận với bức tượng. 

Hơn thế, do thời gian đã lùi xa, các nhân chứng lịch sử đã mất nên cho tới nay, Bảo tàng Hồ Chí Minh chưa sưu tầm được các câu chuyện do nhân chứng lịch sử cung cấp. Bên cạnh những điểm chưa được làm sáng rõ, câu chuyện về bức tượng bán thân của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở nhà tù Côn Đảo thập niên 40 của thế kỷ XX chính là minh chứng điển hình cho những giá trị tốt đẹp nhất, ngời sáng nhất trong chốn ngục tù tối tăm.

Hình ảnh Bác đã giúp những chiến sĩ cách mạng đang bị địch giam cầm vượt qua các trận đòn tra tấn dã man, những lần đàn áp đẫm máu của thực dân đế quốc để giữ sự ngời sáng của phẩm chất cộng sản, sẵn sàng hy sinh vì lý tưởng, vì dân tộc. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ mang lại sức mạnh tinh thần cho các chiến sĩ cộng sản mà còn có sức cảm hóa ngay cả với những người lính bên kia chiến tuyến. Chính vì thế, viên cai ngục người Pháp Paul Atoine Miniconi đã lưu giữ bức tượng gần 70 năm qua bằng sự trân trọng, ngưỡng mộ vị lãnh tụ của nhân dân Việt Nam và có nguyện vọng đưa tác phẩm trở về cố quốc, nơi nó đã sinh ra và hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình.

Sau một hành trình dài lưu lạc, bức tượng đã có mặt ở một trong những bảo tàng lớn nhất cả nước - Bảo tàng Hồ Chí Minh - và đang được bảo quản ở điều kiện tốt nhất nhằm lưu giữ, phát huy giá trị hiện vật tại các cuộc trưng bày, triển lãm trong thời gian sắp tới. 

Tình cảm của các nghệ sĩ đối với vị cha già dân tộc 

Bức tượng bán thân Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về từ châu Âu sau gần 70 năm lưu lạc - 3

Ở lĩnh vực tạo hình, mỹ thuật, phải là các họa sĩ, nhà điêu khắc tài năng, vững về hình, về nghề mới dám thể hiện chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bởi sáng tác về Bác trước hết cần phải giống, sau đó là phải truyền được tình cảm, cảm nghĩ của cá nhân về vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam. Có lẽ vì điều này mà cho tới nay, mỹ thuật Việt Nam đã sở hữu trong tay các bức tranh, bức tượng đẹp về Bác. Và chỉ nhìn các tác phẩm này, cũng có thể hiểu được tấm lòng của các nghệ sĩ đối với vị cha già dân tộc.

Bên cạnh đó, nền văn học nghệ thuật Việt Nam còn có nhiều tác phẩm văn thơ, ca khúc, tác phẩm múa về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Và rất nhiều số này đã là các ca khúc đi cùng năm tháng, các vần thơ lay động lòng người hay các áng văn ghi tạc trong tâm khảm nhân dân. Lý do thì có nhiều nhưng điều đầu tiên cần kể đến chính là lối sống, phong cách và đạo đức Hồ Chí Minh đã làm lớp lớp nghệ sĩ tôn kính.

Chưa nói tới bản thân Bác Hồ cũng là người sáng tác rất nhiều văn thơ. Tài năng của Người khiến ai nấy đều ngưỡng mộ và trân trọng. Sáng tác về Chủ tịch Hồ Chí Minh là sáng tác về một con người giản dị, rất đỗi thanh cao và đậm chất hy sinh. Chính vì thế, trong cuộc đời sáng tác, các nghệ sĩ đều hướng sự quan tâm và tìm tòi các thủ pháp nghệ thuật mới để tác phẩm hay hơn, mới hơn về Hồ Chủ tịch - Anh hùng giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam. 

Ông Nguyễn Bằng Lâm

nguyên Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam 

Những người nghệ sĩ gặp nhau ở lòng tôn kính đối với Bác Hồ

Bức tượng bán thân Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về từ châu Âu sau gần 70 năm lưu lạc - 4

Với một người làm công tác nghiên cứu, tôi đã xem và đọc nhiều tác phẩm văn hóa nghệ thuật về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhiều ca khúc đã đi sâu vào tâm khảm mỗi người dân Việt Nam và trở thành những bài ca bất hủ về một người con kiệt xuất của dân tộc. Nhiều tác phẩm mỹ thuật, điêu khắc về Bác đã trở thành hình ảnh biểu trưng cho nhân cách, đạo đức và tư tưởng Hồ Chí Minh.

Tôi cho rằng, lớp văn nghệ sĩ trước đây sáng tác về Bác hay như vậy là vì họ có cơ hội được gặp Bác, được trò chuyện cùng Bác và làm người nghệ sĩ xúc động. Chính sự rung động rất riêng tư ấy đã giúp những người làm sáng tác tạo ra các tác phẩm hay đến như thế. Nhưng nói như vậy không phải để khẳng định, lớp trẻ ngày nay không thể tạo nên các tác phẩm vượt qua cái bóng của cha anh mình. Bởi mỗi thế hệ có cách nhìn và quan điểm riêng nhưng họ gặp nhau ở tấm lòng, ở tình cảm với vị cha già dân tộc. Đặc biệt, ngày nay, với sự hỗ trợ của công nghệ sẽ làm giàu hơn các tác phẩm văn hóa nghệ thuật về Chủ tịch Hồ Chí Minh. 

Nhà nghiên cứu Phạm Long

Theo Thanh Xuân
An ninh Thủ đô

MỚI NHẤT
Bí thư Nhân: Biết rõ sai phạm nhưng đợi xây xong cái nhà rồi mới xử lý!
Bí thư Nhân: Biết rõ sai phạm nhưng đợi xây xong cái nhà rồi mới xử lý!

(Dân trí) - Nói về xử lý vi phạm trật tự xây dựng tại Bình Chánh, Bí thư Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, việc lập biên bản xử lý nhưng sau đó cho nhà không phép tồn tại là điều rất "nguy hiểm" trong quản lý Nhà nước.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 08:03

CSGT “mạnh tay”, người dân đổ xô đi mua bảo hiểm xe máy
CSGT “mạnh tay”, người dân đổ xô đi mua bảo hiểm xe máy

(Dân trí) - Dịch vụ bán bảo hiểm xe máy tại Quảng Nam những ngày này bỗng dưng “đắt hàng”. Không chỉ các điểm bán bảo hiểm cố định mà bảo hiểm còn được bán “rong” và sôi động cả trên “chợ mạng”.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 06:39

Xe Santafe bốc cháy trên đường, tài xế bỏng nặng
Xe Santafe bốc cháy trên đường, tài xế bỏng nặng

(Dân trí) - Đang lưu thông trên đường Hồ Chí Minh, chiếc xe ô tô hiệu Hyundai Santafe bất ngờ bốc cháy dữ dội, làm tài xế bỏng nặng.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 06:13

Đi thu hoạch lạc, cụ ông bị sét đánh tử vong
Đi thu hoạch lạc, cụ ông bị sét đánh tử vong

(Dân trí) - Khi đang thu hoạch lạc ngoài ruộng, cụ H. không may bị sét đánh tử vong tại chỗ.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 05:00

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn còn mãi với non sông đất nước!
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn còn mãi với non sông đất nước!

(Dân trí) - Thời gian dù có lùi xa nhưng tên tuổi và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn còn mãi với non sông đất nước, sống mãi trong lòng mỗi người dân Việt Nam!

Chủ nhật, 17/05/2020 - 03:38

Hạn hán khốc liệt tại Đắk Lắk
Hạn hán khốc liệt tại Đắk Lắk

(Dân trí) - Hạn hán kéo dài đã khiến hàng ngàn héc ta cây trồng tại Đắk Lắk thiếu nước trầm trọng. Ngoài ra, nắng hạn còn khiến trên 2.000 hộ dân trên địa bàn không có nước sinh hoạt, đời sống khó khăn.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 03:33

Tây Ninh siết chặt biên giới trước nguy cơ lây lan Covid-19
Tây Ninh siết chặt biên giới trước nguy cơ lây lan Covid-19

(Dân trí) - Ngày 17/5, UBND tỉnh Tây Ninh có văn bản gửi Bộ chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh cùng các Sở, ban ngành về việc siết chặt biên giới trước nguy cơ lây lan Covid-19 vì nhập cảnh trái phép.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 02:26

Chủ hụi “biến mất”, hàng trăm công nhân hoang mang
Chủ hụi “biến mất”, hàng trăm công nhân hoang mang

(Dân trí) - Hàng trăm công nhân tham gia chơi hụi đang hết sức hốt hoảng khi chủ hụi bất ngờ bỏ trốn, không liên lạc được.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 01:46

Bí thư Nguyễn Thiện Nhân thị sát thực trạng xây dựng ở Bình Chánh
Bí thư Nguyễn Thiện Nhân thị sát thực trạng xây dựng ở Bình Chánh

(Dân trí) - Ông Trần Phú Lữ - Chủ tịch UBND huyện Bình Chánh (TPHCM) - cho biết đang rà soát các công trình vi phạm qua các thời kỳ mà chưa được lập hồ sơ xử lý, lên tới hơn 4.000 công trình.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 01:22

15 phút lốc xoáy "thổi bay" 10 tỷ đồng
15 phút lốc xoáy "thổi bay" 10 tỷ đồng

(Dân trí) - Một trận lốc xoáy xảy ra trên địa bàn huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An chỉ kéo dài tầm 15 phút nhưng đã gây thiệt hại về tài sản 10 tỷ đồng.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 01:15

Xe máy tông nhau trong ngõ, 2 người tử vong tại chỗ
Xe máy tông nhau trong ngõ, 2 người tử vong tại chỗ

(Dân trí) - Công an quận Hoàng Mai (Hà Nội) đang điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn làm 2 nam giới tử vong tại chỗ, 1 người phụ nữ bị thương.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 01:10

Cứu 7 ngư dân trên tàu chìm trong giông lốc
Cứu 7 ngư dân trên tàu chìm trong giông lốc

(Dân trí) - Rạng sáng nay 17/5, tàu SAR 274 của Trung tâm Phối hợp tìm kiếm, cứu nạn hàng hải Việt Nam đã đưa 7 ngư dân trên tàu cá QNa 2176 TS của Đà Nẵng bị chìm trong giông lốc về đến bờ an toàn.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 12:05

ĐÁNG QUAN TÂM
Công nhân xuyên đêm đổ bê tông ga ngầm đường sắt đầu tiên ở Hà Nội
Công nhân xuyên đêm đổ bê tông ga ngầm đường sắt đầu tiên ở Hà Nội

(Dân trí) - Đêm 16/5, ga ngầm S9 tại Kim Mã được tổ chức thi công xuyên đêm, đổ bê tông tươi sàn trung chuyển của ga. Đây là nơi bán vé và đón khách của ga ngầm.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 10:27

Tổng giám đốc gây tai nạn chết người, "xúi" tài xế nhận tội thay
Tổng giám đốc gây tai nạn chết người, "xúi" tài xế nhận tội thay

(Dân trí) - Sau khi lái ô tô tông chết người, một vị tổng giám đốc doanh nghiệp đã bỏ đi khỏi hiện trường, sau đó cho tài xế đến trình diện nhận tội thay.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 08:56

Thiếu nữ Nghệ An đi tập thể dục rồi bất ngờ gọi điện báo đang ở Hà Nội
Thiếu nữ Nghệ An đi tập thể dục rồi bất ngờ gọi điện báo đang ở Hà Nội

(Dân trí) - Sau khi đi tập thể dục buổi sáng, cháu Hằng không quay về nhà. Đã một tuần trôi qua nhưng gia đình vẫn không tìm thấy cháu.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 07:35

Phố đi bộ Hồ Gươm đông nghịt trở lại sau 3 tháng nghỉ dịch
Phố đi bộ Hồ Gươm đông nghịt trở lại sau 3 tháng nghỉ dịch

(Dân trí) - Tối 16/5, tối thứ 7 đầu tiên sau hơn 3 tháng phố đi bộ Hồ Gươm có "kỳ nghỉ dài" chống dịch Covid-19, lượng người kéo đến vui chơi đã đông nghịt và dường như không ai còn lo ngại về dịch bệnh.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 07:28

Trang sổ lương của Bác Hồ khi làm phụ bếp trên tàu Pháp năm 1911
Trang sổ lương của Bác Hồ khi làm phụ bếp trên tàu Pháp năm 1911

(Dân trí) - Bảo tàng Hồ Chí Minh đã sưu tập được trang sổ lương của người thanh niên Nguyễn Văn Ba (Nguyễn Ái Quốc) ở thời điểm năm 1911, khi Người làm việc trên con tàu Amiral Latouche Tréville.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 07:14

Cận cảnh những gối cầu bị xô lệch được "niêm phong" trên đường vành đai 3
Cận cảnh những gối cầu bị xô lệch được "niêm phong" trên đường vành đai 3

(Dân trí) - Đường Vành đai 3 trên cao hàng ngày phải gánh hàng trăm nghìn lượt phương tiện giao thông qua lại dẫn đến tình trạng một số gối cầu bị xô lệch, hiện tượng này đang xảy ra tại trụ cầu T91 và T50.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 06:47

Khánh Hòa lên 2 kịch bản chống hạn
Khánh Hòa lên 2 kịch bản chống hạn

(Dân trí) - Dung tích các hồ chứa xuống thấp kỷ lục, nhiều tháng nay trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa hầu như không có mưa khiến ít nhất 10.000 hộ dân tỉnh này có nguy cơ bị thiếu nước sinh hoạt.

Chủ nhật, 17/05/2020 - 02:17

Chủ tịch xã đánh bạc giữa đại dịch bị phạt 2 triệu đồng
Chủ tịch xã đánh bạc giữa đại dịch bị phạt 2 triệu đồng

(Dân trí) - Công an huyện Hương Khê (Hà Tĩnh) vừa có thông báo gửi Báo Dân trí thông tin nội dung không khởi tố vụ án hình sự Chủ tịch xã Hương Lâm cùng các đối tượng tham gia đánh bạc giữa đại dịch Covid-19.

Thứ bảy, 16/05/2020 - 09:20

Một người chết đuối, người xuống cứu cũng kiệt sức tử vong
Một người chết đuối, người xuống cứu cũng kiệt sức tử vong

(Dân trí) - Hai người đàn ông tại Quảng Trị trong lúc tắm biển đã không may bị đuối nước, tử vong.

Thứ bảy, 16/05/2020 - 08:48

Đà Nẵng đón hơn 200 công dân Việt Nam từ Đức và Tây Ban Nha về
Đà Nẵng đón hơn 200 công dân Việt Nam từ Đức và Tây Ban Nha về

(Dân trí) - Chuyến bay của Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam chở hơn 200 công dân Việt Nam từ Đức và Tây Ban Nha về nước đã hạ cánh xuống Sân bay quốc tế Đà Nẵng.

Thứ bảy, 16/05/2020 - 08:12

2 ngày vất vả dập đám cháy rừng ở Kiên Giang
2 ngày vất vả dập đám cháy rừng ở Kiên Giang

(Dân trí) - Khu rừng tràm ở huyện Hòn Đất, Kiên Giang bất ngờ bốc cháy dữ dội. Bộ đội và các lực lượng phối hợp dập lửa nhưng mất 2 ngày mới khống chế được đám cháy.

Thứ bảy, 16/05/2020 - 07:01

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu thẳng thắn về việc chậm biên soạn sách giáo khoa
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu thẳng thắn về việc chậm biên soạn sách giáo khoa

(Dân trí) - Việc biên soạn sách giáo khoa mới chậm so với yêu cầu, Bộ Giáo dục đề nghị không làm sách bằng tiền ngân sách. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu báo cáo thẳng thắn những khó khăn dẫn đến việc này.

Thứ bảy, 16/05/2020 - 05:15