Hệ thống bảo tàng Việt Nam: "Nàng công chúa" nhưng chưa xinh đẹp!

Người dân Việt Nam tìm đến bảo tàng tham quan chủ yếu là trong các dịp sinh hoạt tổ chức đoàn thể hoặc các ngày kỷ niệm lớn! Còn, để người dân tự tìm đến các bảo tàng, đưa gia đình đến vui chơi vào ngày nghỉ, có lẽ ở Hà Nội giờ vẫn chỉ có Bảo tàng Dân tộc học.
>>Hệ thống bảo tàng ở Việt Nam, "nàng công chúa" ngủ... mãi trong rừng!

Trong khi đó, chúng ta có cả một hệ thống bảo tàng, từ bảo tàng quốc gia, bảo tàng địa phương cho đến bảo tàng chuyên ngành. Có người ví rằng, bảo tàng ở Việt Nam đang “hôn mê sâu”. Nhưng, vị chuyên gia đầu ngành bảo tàng thì cho rằng: “Nếu nói nó ngủ thì chưa đúng mà là đang uể oải vươn tới thời đại”.

Hiện vật nghèo nàn, cách trưng bày sáo mòn

Con gái tôi là học sinh trung học cơ sở được nhà trường cho đi tham quan Bảo tàng Hà Nội. Gặng hỏi cháu và các bạn cảm nhận về bảo tàng như thế nào, bọn trẻ chỉ kể được vài chi tiết nhỏ nhỏ, tức là ở đây không có điểm nhấn để tạo ấn tượng cho trẻ chơi và học.

Câu chuyện về Bảo tàng Hà Nội vốn được coi như bài học trong ngành bảo tàng khi việc xây dựng hình thức với nội dung không đi liền với nhau. Những người làm công tác xây dựng chỉ lo sao cho công trình hoàn thiện, đúng với mục tiêu khánh thành vào dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long. Nghĩa là, chỉ quan tâm đến cái vỏ, còn ruột thì rỗng. Tập trung vào “vỏ” không đồng bộ với “ruột” không chỉ là tình trạng lãng phí 5 năm qua ở Bảo tàng Hà Nội mà còn làm mất lòng tin đối với công chúng.

Tôi đến Bảo tàng Mỹ thuật vào một sáng thứ 6. Có khoảng hơn chục khách là người nước ngoài đến tham quan. Họ đi theo gia đình, hầu hết là tự khám phá, đọc chú thích bên dưới các hiện vật. Phòng trưng bày khá rộng nhưng người tham quan lần đầu dễ bị rơi vào tình trạng đi loanh quanh, trở đi trở lại. Tôi chứng kiến hai vị khách nước ngoài phải đi một vòng, mở cửa nọ, đi vòng cửa kia rồi quay ngược lại chỗ vừa tham quan mới tìm được lối ra. Thực ra, các gian trưng bày không phải quá khó cho người tham quan, vấn đề chỉ là cách chỉ dẫn chưa khoa học.

Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam ra đời từ năm 1966, trưng bày hơn 3.000 hiện vật trong tổng số gần 20.000 hiện vật mà bảo tàng đang lưu giữ, sắp xếp theo tiến trình lịch sử. Có bề dày gần 50 năm, lại nằm ở vị trí đắc địa, bên cạnh Văn Miếu – Quốc Tử Giám, không gian rộng nhưng Bảo tàng Mỹ thuật không có sức hút khách.

Khách tham quan Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.
Khách tham quan Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Bảo tàng Lịch sử quốc gia cũng tọa lạc ở vị trí đẹp tại số 1 Tràng Tiền và 216 Trần Quang Khải. Nhưng, khách đến bảo tàng đông cũng chủ yếu chỉ là các đoàn tham quan, học tập. Còn khách đến tự nhiên không nhiều. Khi tôi có mặt tại đây tìm hiểu thì cũng chỉ có vài vị khách nước ngoài. Bảo tàng Lịch sử quốc gia lưu giữ và bảo quản trên 200.000 hiện vật, tư liệu lịch sử văn hóa Việt Nam. Trong đó có gần 8.000 hiện vật, tư liệu lịch sử được trưng bày trên tổng diện tích 3.700m². Bản thân giá trị kiến trúc của bảo tàng đã là một sức hút cho du khách. Nhưng, công chúng chưa tìm đến bảo tàng trong những dịp lễ tết, ngày nghỉ cho thấy sự thờ ơ với di sản văn hóa, là sự báo động cho những người làm công tác bảo tàng.

Khi thực hiện bài viết này, tôi cũng đã phỏng vấn một cô giáo mới đưa học trò cấp trung học phổ thông đi thăm Bảo tàng Lịch sử quốc gia theo kế hoạch của nhà trường. Cô bảo cô mới đến đây lần đầu. Hỏi cô thấy bảo tàng thế nào, cô bảo: “Em thấy cũng được, cũng hay”. Nhưng hỏi cụ thể hay thế nào, được thế nào thì cô không chỉ ra được.

Bảo tàng là một hoạt động của đa ngành, đa lĩnh vực, có khoa học, lịch sử, có nhân học… nhưng bên cạnh lĩnh vực khoa học đó còn có kiến trúc sư, họa sỹ, người làm đồ họa, đó là một kíp sáng tạo. Thế nhưng, hiện nay nhiều bảo tàng không có kíp thiết kế trưng bày, kiến trúc sư, họa sỹ chuyên môn cao về bảo tàng. Thế nên, hệ thống đồ họa thiết kế theo lối mòn. Đó là hình ảnh, hiện vật được bày ra trong khuôn viên bảo tàng hay trong tủ kính với lời giới thiệu về hiện vật, tư liệu, không tạo được điểm nhấn… Tình trạng đó diễn ra nhiều năm qua, ở cả những bảo tàng có tuổi đời vài chục năm cho đến cả trăm năm. Bởi vậy, đông đảo người dân chỉ hiểu đơn giản bảo tàng là nơi cất giữ, trưng bày các hiện vật cổ.

Thiếu chiến lược

Các nhà khoa học cho rằng, nếu biết cách khơi dậy thì bảo tàng sẽ là nơi giáo dục thế hệ trẻ, là nơi truyền lại những giá trị lịch sử, văn hóa, thậm chí là kiến thức khoa học, những nền văn minh thế giới… Quan trọng nhất, bảo tàng là trường học cho người dân của đất nước mình, địa phương mình. Thế nhưng, nhiều năm qua bảo tàng chưa làm được vai trò lịch sử đó.

Đặt vấn đề so sánh giữa bảo tàng và các trung tâm thương mại, đương nhiên là khập khiễng, nhưng có một nguyên nhân tạo ra sự chênh lệch khách vào những dịp nghỉ lễ chính là cái… máy điều hòa nhiệt độ. Muốn giữ được khách lâu ở bảo tàng thì phải có không gian mát mẻ nhưng thực tế ở hầu hết các bảo tàng đều chỉ đáp ứng được điều hòa ở một phần không gian.

Trên thế giới và Việt Nam đang có cuộc cạnh tranh giữa các cơ quan văn hóa như bảo tàng, nhà hát với các dịch vụ của các đơn vị thương mại. Ở Việt Nam, cuộc cạnh tranh này đang diễn ra mạnh mẽ. Các siêu thị họ làm lớn, có nhiều dịch vụ chất lượng cao bên trong, đặc biệt là có điều hòa nhiệt độ. Người ta chọn trung tâm thương mại, siêu thị vì được hưởng điều kiện về vật chất, trải nghiệm mát mẻ, sạch sẽ. Đó là một phần, quan trọng hơn là nội dung chuyên môn. Sự nhàm chán sẽ không kéo được người dân đến với bảo tàng.

PGS.TS Nguyễn Văn Huy cho rằng: “Các bảo tàng đang thay đổi một cách từ từ, chậm chạp, dần dần. Toàn bộ hệ thống bảo tàng nếu coi nó ngủ thì không phải mà là uể oải vươn tới thời đại, ở thời đại mà sự đổi mới, thay đổi chóng mặt để hội nhập. Trong khi đó chúng ta đã có nhiều lĩnh vực, nhiều ngành thay đổi như ngân hàng, truyền hình, hải quan… Giới bảo tàng không có chiến lược, không tạo ra được một cuộc cách mạng từ bảo tàng quốc gia, tỉnh, thành phố, chuyên ngành. Và, có một điều nữa liên quan đến cơ chế, chính sách. Những người có chuyên môn về bảo tàng đã bị tách ra khỏi quá trình xây dựng bảo tàng ngay từ đầu. Trong khi đó, có kiến thức chuyên môn về bảo tàng thì mới xây dựng được bảo tàng hợp lý, đúng mục đích và tránh lãng phí. Ngay hiện tại, Bảo tàng Lịch sử quốc gia đang trong quá trình chuẩn bị khởi công xây dựng cũng ở tình trạng trên. Ban quản lý dự án xây dựng bảo tàng thì nằm ở Bộ Xây dựng trong khi cơ quan chủ quản của bảo tàng tương lai lại nằm ở Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch”.

Năm 2005, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định 156/2005/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch bảo tàng đến năm 2020 với mục tiêu kiện toàn và phát triển hệ thống bảo tàng, phục vụ nhu cầu nghiên cứu khoa học, học tập, giảng dạy, phổ biến tri thức về lịch sử, văn hóa, khoa học và hưởng thụ văn hóa của công chúng, góp phần phát triển kinh tế, xã hội. Hầu hết các dự án xây dựng mới, cải tạo các bảo tàng quốc gia và bảo tàng chuyên ngành đều sử dụng vốn đầu tư phát triển, chỉ có 3 dự án sử dụng vốn ngân sách sự nghiệp. Cơ chế vốn, cơ chế chi tiêu cho bảo tàng vẫn đang là câu hỏi lớn để ngành bảo tàng phát triển kịp với thế giới hiện đại.

Theo Việt Hà
Công an nhân dân

Hệ thống bảo tàng Việt Nam: "Nàng công chúa" nhưng chưa xinh đẹp! - 2
MỚI NHẤT
Tùng Dương nhắc nhở Sơn Tùng M-TP dậy sóng dư luận
Tùng Dương nhắc nhở Sơn Tùng M-TP dậy sóng dư luận

Rất ít khi bình phẩm về đồng nghiệp nhưng những chia sẻ đầy tâm huyết gầnđây của ca sĩ Tùng Dương sau khi xem màn biểu diễn của Sơn Tùng M-TP trên sóngtrực tiếp đêm chung kết Giọng hát Việt đã dậy sóng dư luận.

Thứ tư, 16/09/2015 - 03:00

Những người “phiêu” với ánh thiếc nghệ thuật
Những người “phiêu” với ánh thiếc nghệ thuật

(Dân trí) - Một nghệ nhân điêu khắc gỗ nổi tiếng của Trung Quốc lần đầu thao tác trên nền chất liệu mới lạ là thiếc đã tạo nên một bộ tượng Quan Công – Quan Âm – Tam Đa truyền thống mà sống động, đầy hơi thở đương đại. Những người “phiêu” với thiếc sẽ mang bộ sưu tập ấn tượng này tới Việt Nam.

Thứ tư, 16/09/2015 - 11:00

Thanh Thanh Hiền 'trượt' NSND vì bị kiện đời tư
Thanh Thanh Hiền 'trượt' NSND vì bị kiện đời tư

Trường hợp của NSƯT Thanh Thanh Hiền bị đánh trượt không phải do thiếuphiếu bầu mà do có đơn kiện tụng, lại là đúng sự thật nên hồ sơ củaThanh Thanh Hiền không được đưa vào hội đồng để bỏ phiếu.

Thứ tư, 16/09/2015 - 10:00

Những cảnh phim truyền hình gây sốc nhất mọi thời đại
Những cảnh phim truyền hình gây sốc nhất mọi thời đại

(Dân trí) - Những tưởng chỉ những bộ phim điện ảnh mới có nhiều cảnh quay gây sốc thì giờ đây những bộ phim truyền hình ngày càng trở nên "xuất sắc" hơn khi không ai có thể lường trước được nội dung phim sẽ đi đến đâu!

Thứ tư, 16/09/2015 - 07:10

Những “đồng tiền” kỳ lạ nhất trong lịch sử
Những “đồng tiền” kỳ lạ nhất trong lịch sử

(Dân trí) - Có rất nhiều "đồng tiền" kỳ lạ từng tồn tại trong lịch sử nhân loại.

Thứ tư, 16/09/2015 - 07:00

Bản nhạc có giá 82 tỉ đồng!
Bản nhạc có giá 82 tỉ đồng!

(Dân trí) - Một bản nhạc đã trở nên quen thuộc với hàng triệu người nghe trên khắp thế giới và đang được "định giá" lên tới 82 tỉ đồng.

Thứ ba, 15/09/2015 - 02:30

Sự ảo tưởng của... K-pop
Sự ảo tưởng của... K-pop

(Dân trí) - K-pop đang "làm mưa làm gió" khắp châu Á. K-pop đang khiến các fan Việt Nam "nức nở, gào khóc", "vật vã gọi tên". Nhưng, K-pop đang ảo tưởng về chính mình!

Thứ ba, 15/09/2015 - 01:30

Hài cốt 1000 năm tuổi dưới gốc cây cổ thụ
Hài cốt 1000 năm tuổi dưới gốc cây cổ thụ

(Dân trí) - Một bộ hài cốt có niên đại gần 1000 năm tuổi đã được phát hiện khi cơn bão làm bật rễ một thân cây cổ thụ.

Thứ ba, 15/09/2015 - 01:00

Danh sách bài thi đạt giải tuần 3 cuộc thi “Con cảm ơn Bố Mẹ”
Danh sách bài thi đạt giải tuần 3 cuộc thi “Con cảm ơn Bố Mẹ”

“Cuộc sống bon chen nơi thành thị càng làm cho con ao ước có vòng tay ấm của mẹ lúc này, để con ngã vào ngủ một giấc dài trong êm đềm… Con cảm ơn cuộc đời đã cho con được làm con của mẹ”- là lời chia sẻ của một trong 3 bài đoạt giải cuộc thi “Con cảm ơn Bố Mẹ” tuần 3.

Thứ ba, 15/09/2015 - 12:12

Cuộc sống một ngày 4 mũi tiêm của danh hài Minh Vượng
Cuộc sống một ngày 4 mũi tiêm của danh hài Minh Vượng

Gặp NSƯT Minh Vượng tại rạp Đại Nam của Nhà hát Chèo Hà Nội khi chị đang dựng vở diễn “Quan của dân nghèo”. Mặc dù đã khá lâu không xuất hiện trên truyền hình và truyền thông, nhưng Minh Vượng vẫn không thay đổi là mấy. Có chăng là chị đã trải lòng hơn về cuộc sống của mình, điều mà trước đây chị rất kiệm lời.

Thứ ba, 15/09/2015 - 12:00

Những tác phẩm văn học thiếu nhi hay nhất mọi thời đại
Những tác phẩm văn học thiếu nhi hay nhất mọi thời đại

(Dân trí) - Dưới đây là những tác phẩm văn học thiếu nhi hay nhất mọi thời đại. Khi đọc những tác phẩm này, các độc giả nhí sẽ tìm thấy những giá trị văn chương đích thực, những bài học lớn lao, ý nghĩa được truyền đạt một cách giản đơn, ý vị.

Thứ ba, 15/09/2015 - 11:00

“Người trở về” không còn là phim lịch sử “đắp chiếu”?
“Người trở về” không còn là phim lịch sử “đắp chiếu”?

(Dân trí) - Trước “Người trở về”, hầu hết các bộ phim lịch sử sản xuất theo đơn đặt hàng đều chỉ chiếu một đôi lần rồi lần lượt xếp kho, "đắp chiếu"!

Thứ ba, 15/09/2015 - 07:20

ĐÁNG QUAN TÂM
Ngã ngửa vì những thương vụ mua bán 'thần tượng' Việt
Ngã ngửa vì những thương vụ mua bán 'thần tượng' Việt

Lần theo lời mời từ nam sinh viên đại học TĐT, chúng tôi nhanh chóng có tên trong danh sách được trả tiền làm fan hâm mộ của nữ nghệ sĩ T và đi từ ngạc nhiên này đến bất ngờ khác khi "ông chủ" trả tiền để có được cái vote từ chúng tôi.

Thứ hai, 14/09/2015 - 03:00

Những kỷ lục Guinness kỳ lạ nhất trong năm
Những kỷ lục Guinness kỳ lạ nhất trong năm

(Dân trí) - Những Kỷ lục Guinness Thế giới dưới đây là những kỷ lục đặc biệt nhất trong năm qua, có những kỷ lục ấn tượng nhất và cả… kỳ cục nhất.

Thứ hai, 14/09/2015 - 11:10

Sở VHTTDL Hải Phòng cấp phép Karaoke “tra tấn” người cao tuổi!
Sở VHTTDL Hải Phòng cấp phép Karaoke “tra tấn” người cao tuổi!

Mặc dù gia đình hai ông bà cụ gần 80 tuổi chưa bao giờ ký vào văn bản đồng ý cho hai hộ liền kề kinh doanh karaoke, thế nhưng khi các ban ngành kiểm tra hoạt động thì 2 cơ sở kinh doanh này lại có đầy đủ Giấy phép kinh doanh karaoke do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) TP Hải Phòng cấp?!

Thứ hai, 14/09/2015 - 10:00

Những MC siêu đẳng nhất thế giới
Những MC siêu đẳng nhất thế giới

(Dân trí) - Những địa danh mà họ phải phát âm dài tới mức… không tưởng! Ví dụ như ngôi làng Llanfairpwllgwyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch!

Thứ hai, 14/09/2015 - 10:00

Ảnh về Trường Sa vào chung kết giải thưởng ảnh của Anh
Ảnh về Trường Sa vào chung kết giải thưởng ảnh của Anh

(Dân trí) - Những bức ảnh mang tên Ước vọng hoà bình cho Trường Sa (Wishing Peace for Truong Sa) của họa sĩ Nguyễn Thu Thuỷ đã lọt vào vòng chung kết cuộc thi ảnh Worldwide Photography Gala Awards (Giải thưởng Nhiếp ảnh quốc tế) giành cho các nữ tác giả mang tên Julia Margaret Cameron lần thứ 7 tại Anh.

Thứ hai, 14/09/2015 - 09:10

Xòe Thái trở thành Di sản Văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia
Xòe Thái trở thành Di sản Văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia

(Dân trí) - Tối 12/9, tại Thị xã Nghĩa Lộ, Yên Bái đã tưng bừng diễn ra lễ khai mạc tuần lễ Văn hóa - du lịch Mường Lò với màn biểu diễn Đại xòe đón nhận Xòe Thái Mường Lò trở thành Di sản Văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Thứ hai, 14/09/2015 - 09:00

LHP Toronto 2015: Báo hiệu kỷ nguyên vàng của điện ảnh Arab
LHP Toronto 2015: Báo hiệu kỷ nguyên vàng của điện ảnh Arab

LHP Toronto (TIFF) lần thứ 40, kéo dài tới 20/9, sẽ trình chiếu nhiều tác phẩm điện ảnh xuất chúng từ khắp thế giới. Tuy nhiên, các bộ phim của Trung Đông và châu Phi nhiều khả năng sẽ sáng chói nhất tại LHP năm nay.

Thứ hai, 14/09/2015 - 06:40

Hệ thống bảo tàng ở Việt Nam, "nàng công chúa" ngủ... mãi trong rừng!
Hệ thống bảo tàng ở Việt Nam, "nàng công chúa" ngủ... mãi trong rừng!

PGS.TS Nguyễn Văn Huy, chuyên gia về bảo tàng, đánh giá, ở Hà Nội có một số bảo tàng như Bảo tàng Mỹ thuật, Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam, chất lượng dịch vụ tốt nhưng vị trí đặt không chuẩn nên phá vỡ cảnh quan đẹp của di tích.

Chủ nhật, 13/09/2015 - 03:01

Điều ít biết về tài năng của chị gái thiên tài Mozart
Điều ít biết về tài năng của chị gái thiên tài Mozart

Maria Anna Mozart cũng là một thần đồng như em trai Wolfgang Amadeus Mozart, nhưng sự nghiệp âm nhạc của cô đã nhanh chóng kết thúc khi cô mới chỉ đến tuổi 18.

Chủ nhật, 13/09/2015 - 02:00

Hà Nội nồng ấm đón chào Peabo Bryson trong đêm trở gió
Hà Nội nồng ấm đón chào Peabo Bryson trong đêm trở gió

(Dân trí) - Đón Peabo Bryson đến biểu diễn tại Hà Nội có những tràng pháo tay nồng nhiệt của khán giả, những giọt nước mắt của Văn Mai Hương, giọng ca truyền cảm của Uyên Linh và cả một cậu nhóc khiến ông phải vừa hát vừa “vật lộn” trên sân khấu.

Chủ nhật, 13/09/2015 - 12:00

Bán sức trên phim trường: Ăn bờ ngủ bụi
Bán sức trên phim trường: Ăn bờ ngủ bụi

Có vô vàn cảnh tượng và chuyện bi hài, cười ra nước mắt về việc ăn uống, ngủ nghỉ ở phim trường của đoàn phim

Chủ nhật, 13/09/2015 - 11:05

Áo dài Việt trình diễn tại Malaysia
Áo dài Việt trình diễn tại Malaysia

(Dân trí) - Buổi trình diễn áo dài với chủ đề “Hương sắc Việt Nam” nằm trong khuôn khổ chương trình ký kết hợp tác xúc tiến thương mại giữa hai quốc gia, Việt Nam- Malaysia, đã nhận được nhiều lời khen ngợi.

Chủ nhật, 13/09/2015 - 10:00