Tiêu chuẩn lựa chọn và quy trình bầu Tổng Bí thư khóa mới

Bầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV là một trong những nội dung quan trọng sẽ được tiến hành tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, diễn ra từ ngày 19 đến 25/1.

Theo thông lệ, sau khi đại hội bầu ra Ban Chấp hành Trung ương khóa mới, Trung ương sẽ tiến hành Hội nghị lần thứ nhất - diễn ra ngay trong thời gian tổ chức đại hội, để bầu Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương và Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương. Kết quả bầu được báo cáo và công bố trước khi đại hội bế mạc.

Với việc bầu Tổng Bí thư, Quyết định số 190 của Ban Chấp hành Trung ương về quy chế bầu cử trong Đảng nêu rõ gồm 5 bước:

Bước 1: Đoàn Chủ tịch báo cáo về yêu cầu, tiêu chuẩn Tổng Bí thư và dự kiến nhân sự Tổng Bí thư được Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa trước giới thiệu, ý kiến giới thiệu của Bộ Chính trị khóa mới, kết quả giới thiệu nhân sự Tổng Bí thư của Đại hội để hội nghị tham khảo.

Bước 2: Họp tổ để thảo luận và tiến hành ứng cử, đề cử.

Bước 3: Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định.

Lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với những người ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).

Bước 4: Lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử.

Bước 5: Bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử.

Liên quan quy định về tiêu chuẩn lựa chọn Tổng Bí thư, Quy định số 365 của Bộ Chính trị ban hành ngày 30/8/2025 đã nêu rõ tiêu chuẩn chức danh cán bộ thuộc diện Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và khung tiêu chuẩn chức danh cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp.

Theo đó, Tổng Bí thư ngoài bảo đảm đầy đủ các tiêu chuẩn chung của Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng thời cần có những phẩm chất, năng lực riêng.

Bộ Chính trị quy định rõ, Tổng Bí thư phải là người tiêu biểu, có uy tín cao trong Trung ương, Bộ Chính trị, trong toàn Đảng và Nhân dân.

Tổng Bí thư cũng phải là hạt nhân lãnh đạo, trung tâm đoàn kết, quy tụ và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của toàn Đảng, toàn dân và sức mạnh thời đại để thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" trong giai đoạn cách mạng mới.

Người được lựa chọn giữ chức danh Tổng Bí thư cần tiêu biểu nhất về đạo đức, trí tuệ của toàn Đảng; có tư duy lý luận chính trị sắc sảo; có kiến thức sâu, rộng, toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, xây dựng Đảng, quản lý nhà nước...

Lãnh đạo Đảng cũng phải là người có bản lĩnh chính trị, tư duy nhạy bén, đổi mới, đột phá, quyết đoán; có năng lực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận, định hướng chiến lược; bình tĩnh, sáng suốt trước những vấn đề khó, phức tạp liên quan đến vận mệnh của Đảng, của quốc gia, của dân tộc.

Cũng theo Quy định 365, Tổng Bí thư cần có năng lực lãnh đạo, điều hành Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; có năng lực lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, đặc biệt là người kế nhiệm, cán bộ chủ chốt.

Người giữ chức danh Tổng Bí thư cần là nhân sự đã kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở chức vụ bí thư tỉnh ủy, thành ủy hoặc trưởng ban, bộ, ngành Trung ương; tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên.

Ngoài ra, Quy định 365 có đề cập trường hợp đặc biệt sẽ do Ban Chấp hành Trung ương Đảng quyết định.