Thành phố Đồng Nai sẵn sàng trở thành trung tâm logistics

Với vị trí thuận lợi, trung tâm kết nối liên vùng cùng hội đủ 5 phương thức giao thông vận tải, nền công nghiệp sẵn có và không gian phát triển rộng, Đồng Nai có cơ sở để từng bước hình thành một đô thị logistics hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vai trò trung tâm trung chuyển, điều phối hàng hóa quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. 

Lợi thế cạnh tranh vượt trội

Quốc hội vừa ban hành Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương từ 30/4. Với thời cơ lịch sử, thành phố Đồng Nai đứng trước vận hội lớn khi có đủ tiềm năng và cơ chế để phát triển kinh tế - xã hội những năm tới.

Theo các chuyên gia kinh tế, Đồng Nai đang hội tụ các điều kiện phát triển mạnh lĩnh vực logistics khi sở hữu đủ 5 phương thức giao thông vận tải: đường bộ, đường thủy nội địa, đường hàng không, đường sắt và cảng hàng hải.

Ngoài ra, Đồng Nai có vị trí thuận lợi, giáp với TPHCM, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, kết nối khu vực Đông Nam Bộ với duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và cả khu vực Tây Nam Bộ. Cùng với đó là hệ thống Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư và các cửa khẩu chính, phụ với Campuchia, tạo điều kiện thuận lợi để hình thành những hành lang thương mại xuyên biên giới.

Đặc biệt, từ ngày 30/4, thành phố Đồng Nai bước vào chặng đường phát triển mới với lợi thế cạnh tranh vị trí và phương thức kết nối giao thông rất lớn.

Thành phố Đồng Nai sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược với nhiều dự án đang dần hoàn thiện như: sân bay Long Thành, các tuyến đường Vành đai 3 TPHCM, cao tốc Bến Lức - Long Thành, Biên Hòa - Vũng Tàu, Phan Thiết - Dầu Giây, TPHCM - Long Thành - Dầu Giây, cảng Phước An…

Trong tương lai gần, Đồng Nai có thêm cao tốc Dầu Giây - Tân Phú, Tân Phú - Bảo Lộc, Gia Nghĩa - Chơn Thành; 2 tuyến metro Suối Tiên - Long Thành, Thủ Thiêm - Long Thành, Vành đai 4 TPHCM, cùng tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam qua địa bàn. Khi các dự án này hoàn thành và đưa vào khai thác, Đồng Nai sẽ hình thành mạng lưới giao thông liên hoàn, kết nối hiệu quả hàng không - cảng biển - đường bộ - đường sắt - đường thủy, tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội về logistics.

Để sớm định hình, xây dựng đô thị logistics, Đồng Nai xác định tiếp tục tập trung xây dựng hạ tầng đồng bộ và đẩy nhanh các công trình hạ tầng trọng điểm. Trong đó, các tuyến cao tốc, vành đai, metro kết nối từ TPHCM đến sân bay Long Thành, cùng hệ thống logistics liên vùng, được xem là những cấu phần trọng điểm, cấp bách, được ưu tiên đẩy nhanh tiến độ. 

Theo định hướng phát triển của Đồng Nai, sân bay Long Thành giữ vai trò trung tâm, hạt nhân của hệ sinh thái logistics hàng không, dịch vụ và chuỗi cung ứng giá trị cao.

Song song với đó, đề án Khu thương mại tự do Long Thành đang được thúc đẩy, mở ra không gian tích hợp giữa công nghiệp công nghệ cao, logistics, thương mại và đổi mới sáng tạo. Sự kết hợp này đang từng bước hình thành một cực tăng trưởng mới, có khả năng liên kết sâu với chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Theo định hướng phát triển của Đồng Nai đã cho thấy sự dịch chuyển rõ nét từ mở rộng sản xuất sang xây dựng một không gian kinh tế hiện đại, phát triển hạ tầng giao thông, logistics và công nghiệp công nghệ cao vận hành đồng bộ. Đó cũng là bước chuyển từ vai trò “công xưởng” sang vị thế “trung tâm điều phối”.

Lợi thế của Đồng Nai nằm ở sự hội tụ giữa sân bay quốc tế, cao tốc, cảng biển và hệ thống khu công nghiệp. Việc vận hành hạ tầng đồng bộ sẽ giúp rút ngắn thời gian lưu thông, giảm chi phí và nâng sức cạnh tranh. Quan trọng hơn, doanh nghiệp trong nước có cơ hội chuyển từ cung ứng dịch vụ riêng lẻ sang cung cấp giải pháp logistics tích hợp, từng bước nâng vị thế trong chuỗi giá trị.

Định vị đô thị logistics

Thành phố Đồng Nai hiện nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu về dịch vụ logistics nhờ lợi thế có số lượng khu công nghiệp lớn, cùng hàng loạt dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia đang và sẽ hình thành trên địa bàn. Đặc biệt, sân bay Long Thành được xem là “thỏi nam châm” thu hút các tập đoàn, doanh nghiệp logistics lớn trong và ngoài nước.

Phát triển dịch vụ logistics và vận tải trở thành ngành dịch vụ nền tảng, có vai trò dẫn dắt trong nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, góp phần đưa Đồng Nai trở thành trung tâm logistics quan trọng và hành lang thương mại chiến lược của vùng Đông Nam Bộ.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Kim Long cho rằng, thành phố sẽ ưu tiên hoàn thiện hạ tầng chiến lược, nhất là các công trình gắn với sân bay Long Thành, các tuyến cao tốc, vành đai, các trục kết nối liên vùng và hệ thống đô thị động lực. Đây là nền tảng rất quan trọng, bởi muốn phát triển lên vị thế mới thì trước hết phải có hạ tầng đủ mạnh để mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chiến lược phát triển của thành phố là minh chứng thêm cho cơ hội, tiềm năng và động lực để thành phố Đồng Nai sớm trở thành trung tâm logistics hàng đầu khu vực phía Nam.

Tại đại hội ra mắt Hiệp hội Logistics Đồng Nai, Giám đốc Sở Công Thương thành phố Đồng Nai Vũ Ngọc Long cho rằng, Đồng Nai là một trong những trung tâm công nghiệp, thương mại, xuất khẩu lớn của cả nước, có vị trí chiến lược trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, kết nối chặt chẽ với TPHCM.

Theo quy hoạch, thành phố Đồng Nai sẽ có 4 trung tâm logistics lớn với tổng diện tích hơn 950ha, gồm: 2 trung tâm tại khu vực sân bay Long Thành, 1 trung tâm tại xã Phước An và 1 trung tâm tổng kho trung chuyển miền đông tại Trảng Bom.

Bên cạnh đó, Đồng Nai có 3 cảng lớn hoạt động theo mô hình logistics gồm: ICD Tân Cảng - Long Bình, ICD Tân Cảng - Nhơn Trạch và ICD Cảng Đồng Nai. Tháng 11/2024, Khu dịch vụ hậu cần Cảng Phước An cũng đã chính thức đi vào hoạt động.

Theo định hướng đến năm 2050, logistics Đồng Nai sẽ khẳng định vị thế là trung tâm logistics tầm khu vực và hướng tới toàn cầu.

Đánh giá thêm tiềm năng logistics của Đồng Nai, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, cho rằng Đồng Nai là một trong những địa phương mạnh dạn và có nhiều lợi thế để phát triển logistics. Ngoài đường bộ, đường thủy, logistics hàng không sẽ là lợi thế khác biệt, gắn trực tiếp với sân bay Long Thành.

Theo ông Hải, với tầm vóc của sân bay Long Thành, Đồng Nai phải đặt mục tiêu trở thành điểm trung chuyển hàng hóa quan trọng của khu vực và cả nước, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Tuy nhiên, ông Hải cũng đánh giá, dù có nền tảng vị trí thuận lợi nhưng hạ tầng logistics của Đồng Nai hiện còn manh mún, chưa đồng bộ. Để logistics thực sự trở thành “mạch máu” của nền kinh tế, địa phương cần đồng thời phát triển hạ tầng cứng, hạ tầng mềm và hạ tầng số, từ giao thông, kho bãi, cảng cạn đến quản lý dữ liệu, kết nối chuỗi cung ứng.

“Chuỗi logistics chỉ vận hành hiệu quả khi có sự liên thông giữa hạ tầng thương mại, giao thông và công nghệ thông tin. Đây chính là điểm cần tập trung tháo gỡ trong thời gian tới”, ông Hải nhận định.

Theo ông Phan Đình Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Đồng Nai, ngành logistics đang từng bước đóng vai trò quan trọng, như một trụ cột trong nền kinh tế. Với những lợi thế của mình, Đồng Nai hoàn toàn có thể trở thành trung tâm logistics của khu vực phía Nam.

Theo Hiệp hội Logistics Đồng Nai, trong tương lai, địa phương cần định hướng tổ chức hệ thống logistics theo mô hình mạng lưới trung chuyển - cửa ngõ - logistics chuyên biệt, nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm chi phí vận tải, rút ngắn thời gian lưu chuyển hàng hóa và nâng cao hiệu quả liên kết vùng.

Trên cơ sở đó, từng bước xây dựng Đồng Nai trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa và dịch vụ logistics của khu vực phía Nam, thu hút các doanh nghiệp logistics lớn trong nước và quốc tế tham gia đầu tư, phát triển dịch vụ chất lượng cao. Đồng Nai cần tập trung phát triển dịch vụ logistics dựa trên ba trụ cột chính: Logistics trung chuyển liên vùng; logistics cửa ngõ xuất nhập khẩu và logistics hỗ trợ khu thương mại tự do sân bay Long Thành.