“Tắc” giải quyết sổ đỏ vì bộ máy công quyền “có vấn đề”

Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội Lương Phan Cừ lý giải về thực trạng khó khăn khi làm sổ đỏ của người dân hiện nay.

Bộ máy “có vấn đề”

Việc làm sổ đỏ hiện tại vẫn là mối phiền hà, một khâu ách tắc cho dân. Vì sao lại có việc khó khăn như thế, thưa ông?

Thực ra chúng ta rất mong muốn làm được chứng nhận quyền sử dụng đất cho mọi người dân một cách rành rọt. Chúng ta cũng đặt ra một lộ trình 2001, 2003, 2005, 2007, 2010… phải xong những khâu nào.

Ông thấy thế nào về 2 biểu hiện ngược chiều, những người cần làm sổ đỏ thì bị gây khó khăn, không làm được trong khi theo thống kê, hiện có một số lượng rất lớn sổ đỏ đã làm xong mà người dân không buồn đến lấy vì phải nộp thuế. Có phải vì quy định pháp luật rất thiếu thực tế?

Không phải. Chúng ta kiểm điểm nhiều rồi, là do bộ máy của chúng ta có nhiều vấn đề. Bộ máy với những con người mà cũng với một sự việc đó, với người này thì xử lý ngon lành nhưng với người khác lại không ngon lành. Nó là một cái gì đó không phải từ luật pháp.

Vấn nạn những cán bộ trực tiếp làm việc này mà như nhiều người hay nói là “hành dân” có trầm trọng?

Có. Như tôi đã nói, 1 trong 3 nguyên nhân dẫn đến tình trạng cấp sổ đỏ trì trệ như hiện nay có nguyên nhân đó. Sổ đỏ có khi cấp rồi nhưng vẫn nằm trong tủ những người thực thi công quyền, họ không đưa, gây khó dễ, phải có tiền ra mới đưa. Gốc gác nằm ở việc thanh tra kiểm tra của các cấp hành chính cho tới từng người dân. Chúng ta phải nhận lỗi của mình như thế.

Vì việc phức tạp, tranh chấp rất khó phân giải khi lâu nay không có một ranh giới phân định nào nên cứ tranh đi độ lại. Thời Pháp quản lý, mỗi thửa đất, bản đồ, ranh giới rất rõ ràng nên không cãi được. Sự phức tạp đó cộng thêm vấn đề tiêu cực của bộ máy, cái chưa công tâm của những người thực thi công vụ làm cho tình hình không thể “gỡ” được trong khi mục đích đề ra là 2005 giải quyết cơ bản việc cấp sổ đỏ.

Lỗi lớn của Quốc hội là luật chưa cụ thể

Nhiều độc giả của Dân trí “mách nước”, cứ khoán cho cán bộ địa chính 1 - 2 triệu đồng/sổ đỏ thì làm nhanh ngay. Ông bình luận gì về việc này?

Những con người đó, nếu làm công tâm thì 1-2 triệu đồng không có nghĩa gì với họ, không giải quyết được việc gì. Nó là vì cơ chế quản lý của chúng ta. Một lỗi rất lớn của Quốc hội mà chúng tôi đã tự nhận là luật pháp chưa cụ thể.

Phải đưa tất cả những nghị định điều chỉnh vào trong luật. Phải bàn lại rất kỹ vấn đề đó. Việc này không đơn giản, chúng ta nói thế thôi nhưng khi làm cụ thể lại rất phức tạp. Thực tế cái này lại đẻ cái kia.

Theo ông, cứ tiếp tục tình trạng này, đến bao giờ chúng ta mới có thể giải quyết được vấn đề sổ đỏ?

Thực ra chúng ra sẽ phải giải quyết vì nếu không làm được thì lĩnh vực đất đai ngày càng phát sinh những phức tạp khó lường, cản trở sự phát triển, làm rối xã hội vì bản chất việc không quản lý được sẽ dẫn đến tranh chấp rồi khiếu kiện. Các vụ án dân sự, các vụ tranh chấp đều chủ yếu xuất phát từ đất đai.

Mục tiêu 2005 cơ bản hoàn thành cấp sổ đỏ vẫn không đạt được nói lên điều gì, phải chăng nên gọi tên là… thất bại?

Không, vẫn có những thành tựu trong đó chứ không phải hỏng tất cả nhưng không đạt được như mong muốn. Có lỗi của Chính phủ trong điều hành thực tế. Cũng có lỗi của Quốc hội.

Khi chất vấn, nhiều lần Quốc hội đã yêu cầu Chính phủ trả lời nhưng lỗi này là cả hệ thống bộ máy chúng ta và cần phải khắc phục. Cho nên theo tôi, phải nghĩ được một cơ chế hữu hiệu hơn.

Ủng hộ đa sở hữu để triệt tham nhũng, tiêu cực

Nguyên Thứ trưởng Bộ TN-MT Đặng Hùng Võ mới đây đưa ra kiến nghị đã đến lúc thực hiện đa hình thức sở hữu đất đai. Khi đó phần nào thuộc về dân thì phải chứng nhận quyền sở hữu của người dân?

Thực ra nói vậy cũng chỉ là cách thay từ thôi chứ hiện nay quyền sử dụng đất ta quy định có 7 quyền thì cũng như quyền sở hữu thôi, khác gì đâu. Mình không gọi là quyền sở hữu tư nhân nhưng bản chất nó là như vậy rồi.

Vậy sao không danh chính ngôn thuận gọi nó với đúng tên của nó, thưa ông?

Chúng ta có bước đi của chúng ta. Việc tư hữu hóa hoàn toàn cũng có cái phức tạp. Chúng ta làm cuộc cách mạng đất đai, giờ trở lại đâu phải đơn giản. Vấn đề của chúng ta là phải ổn định xã hội. Làm một việc gì xã hội không chấp nhận là phải coi chừng.

Thực ra chúng ta có nói là đa sở hữu hay không đa sở hữu, sở hữu tư nhân hay toàn dân nhưng luật đất đai đã mở thêm, từ việc công nhận 5 quyền lên 7 quyền thì còn gì hạn chế nữa đâu. Chúng ta cần một tên gọi, một cái từ để làm gì, bản chất mới là vấn đề.

Lý do cần công nhận chế độ đa sở hữu về đất đai càng sớm càng tốt vì nguy cơ tham nhũng, tiêu cực phát sinh từ chế độ sở hữu toàn dân rất lớn. Ông đánh giá thế nào về ý kiến này?

Đúng là có việc này. Bởi vì chúng ta nói sở hữu toàn dân nhưng sở hữu cụ thể là nhà nước, mà nhà nước lại là những con người cụ thể, những con người được giao trọng trách nhưng lại không công tâm. Không có được cơ chế quản lý chặt chẽ thì tự nó phát sinh phức tạp thôi.

Bản thân ông có ủng hộ hình thức đa sở hữu đất đai khi sửa đổi luật tới đây?

Theo tôi thì chúng ta phải làm rõ vấn đề mục đích là tới đây phải hoàn thành được việc cấp sổ đỏ cho người dân nên phải sửa căn cơ luật đất đai.

Quan điểm đa sở hữu thì tôi cũng đồng ý thôi, để làm sao người dân phải có quyền đầy đủ với mảnh đất của mình. Như các nước tư bản, công nhận quyền sở hữu đất nhưng khi cần thu hồi vẫn có cơ chế làm được.

Xin chân thành cảm ơn ông!

Phương Thảo - Nguyễn Hoàng