Công nhân môi trường ở Hà Nội khổ vì cảnh vứt rác bừa bãi của người dân

Có thùng rác nhưng vẫn “tiện đâu vứt đấy”

Ghi nhận của phóng viên Dân trí những ngày cuối tháng 3, tại nhiều tuyến phố trung tâm của Hà Nội như: Thái Thịnh, Thái Hà, Tây Sơn…, không khó để bắt gặp hình ảnh rác thải bị vứt tràn lan trên vỉa hè, lòng đường, thậm chí ngay cạnh các thùng rác đã được đặt sẵn.

Tại khu vực đầu ngõ 117 Thái Hà, dù có tới 3-4 xe thu gom rác có nắp đậy được bố trí để phục vụ người dân, nhưng chỉ cách đó vài bước chân, rác vẫn bị vứt ngổn ngang thành từng đống. Túi nilon, hộp xốp, thức ăn thừa… nằm la liệt, bốc mùi khó chịu, gây mất mỹ quan và ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân xung quanh. Tình trạng này không phải cá biệt.

Tại nhiều tuyến phố đông đúc khác như khu vực Ngã Tư Sở, người dân vẫn giữ thói quen “tiện đâu vứt đấy”, bất chấp việc các thùng rác được bố trí ngay trước mắt.

Có những điểm vừa được công nhân dọn sạch chỉ sau 1-2 giờ, rác lại tiếp tục xuất hiện.

Theo đánh giá của các đơn vị môi trường, nguyên nhân không nằm ở việc thiếu thùng rác hay thiếu điểm tập kết, mà chủ yếu xuất phát từ ý thức của một bộ phận người dân. Tâm lý “đã có người dọn” khiến nhiều người vô tư xả rác mà không cảm thấy áy náy.

Công nhân môi trường “gồng mình” trước ý thức kém

Ông Dương Hồng Minh, nhân viên môi trường thuộc Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội cho biết, công ty đã đặt rất nhiều thùng rác ở các đầu ngõ, ngã ba, ngã tư, khu vực đông người. Nhưng nhiều người ý thức rất kém, có thùng rác vẫn không bỏ vào mà vứt tràn lan ra vỉa hè, lòng đường.

Là người có hơn 10 năm thu gom rác thải ở Hà Nội, ông đánh giá khoảng 70-80% người dân khi mang rác ra đổ thấy các thùng chứa rác có nắp, họ không mở nắp thùng để vứt vào bên trong mà vứt ngay xuống đất. Khi bị công nhân môi trường nhắc nhở, nhiều người còn tỏ thái độ bực tức, hằn học. 

"Thấy người dân vứt rác bừa bãi chúng tôi lên tiếng nhắc nhở "sao có thùng rác mà bác không bỏ, lại vứt như vậy", người ta lại sừng cồ quát "tôi vứt xuống đường ông mới có việc làm"", ông Dương Hồng Minh tỏ vẻ buồn rầu kể.

Không chỉ dừng lại ở việc xả rác bừa bãi, nhiều hành vi còn trực tiếp gây hư hỏng thiết bị thu gom. Một số hộ kinh doanh, quán ăn đổ cả xỉ than còn nóng vào thùng rác, làm cháy, biến dạng thùng chứa, gây nguy cơ mất an toàn và phát sinh chi phí thay thế.

Anh Nguyễn Công Hòa, công nhân Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội làm việc tại khu vực Thái Hà, bức xúc chia sẻ tổ của anh phải dọn dẹp liên tục 5-6 lần mỗi ngày tại một số điểm “nóng” về rác thải.

“Dọn xong một lúc là lại có rác mới. Có những ngày vừa quét sạch xong, quay lại đã thấy rác chất đống như cũ”, anh Hòa nói và chia sẻ, áp lực công việc ngày càng lớn, đặc biệt vào mùa hè khi rác thải sinh hoạt tăng mạnh, mùi hôi nồng nặc, trong khi ý thức người dân chưa cải thiện. 

Nhiều lần bực tức về hành vi thiếu ý thức của người dân nhưng anh đều phải nín nhịn.

Theo đại diện Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội, trong những năm qua, đơn vị đã phối hợp với chính quyền các địa phương triển khai nhiều biện pháp nhằm nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường, từ tăng cường thùng rác, xe thu gom đến đẩy mạnh tuyên truyền.

Đặc biệt, tại khu vực trung tâm, nhất là quanh hồ Hoàn Kiếm, một số tuyến phố trọng điểm đã ghi nhận sự chuyển biến tích cực nhờ áp dụng mô hình vệ sinh môi trường cấp 1 - mức làm sạch cao nhất hiện nay.

Theo đó, các chi nhánh Ba Đình và Hoàn Kiếm đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hiện đại như sử dụng xe điện hai bánh chuyên dụng, tăng tần suất thu gom lên mỗi 20 phút/lượt, kết hợp quét hút, rửa đường liên tục từ 9h đến 23h.

Việc ứng dụng công nghệ GPS và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý giúp theo dõi, kiểm soát chặt chẽ địa bàn, kịp thời xử lý các điểm phát sinh rác, hạn chế tối đa tình trạng tồn đọng. Tuy nhiên, theo đại diện đơn vị, dù hạ tầng và công nghệ được đầu tư mạnh mẽ, yếu tố quyết định vẫn nằm ở ý thức người dân.

"Chúng tôi có thể làm sạch liên tục, nhưng nếu người dân vẫn xả rác tùy tiện thì sẽ không thể duy trì môi trường bền vững”, vị này nhận định.

Do đó, bên cạnh việc duy trì các giải pháp kỹ thuật, cần đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục để hình thành thói quen phân loại rác tại nguồn và bỏ rác đúng nơi, đúng giờ.

Cần chế tài mạnh để thay đổi hành vi

Trước thực trạng tái diễn tình trạng xả rác bừa bãi, nhiều ý kiến cho rằng cần áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm minh để tạo tính răn đe.

Theo quy định tại Nghị định 45/2022/NĐ-CP của Chính phủ, hành vi vứt rác không đúng nơi quy định có thể bị phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng. Các hành vi khác như không phân loại rác, vứt tàn thuốc lá, vệ sinh cá nhân không đúng nơi cũng có mức phạt cụ thể.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc xử phạt vẫn chưa được triển khai đồng bộ, khiến nhiều người chưa thực sự e ngại khi vi phạm.

Ông Dương Hồng Minh cho rằng, cần lắp đặt hệ thống camera tại các điểm thường xuyên xảy ra tình trạng xả rác bừa bãi để ghi nhận và xử phạt nguội. “Chỉ khi đánh vào kinh tế thì ý thức mới thay đổi. Nếu bị phạt nhiều lần, chắc chắn người dân sẽ phải suy nghĩ lại”, ông Minh nói.

Cùng quan điểm, đại diện đơn vị môi trường cho rằng cần có sự vào cuộc mạnh mẽ hơn của chính quyền địa phương trong việc giám sát, xử lý vi phạm, đồng thời công khai các trường hợp bị xử phạt để tạo hiệu ứng xã hội.

Bên cạnh đó, việc gắn trách nhiệm của chính quyền cơ sở, tổ dân phố trong quản lý vệ sinh môi trường cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm duy trì hiệu quả lâu dài. 

Thực tế cho thấy, Hà Nội không thiếu thùng rác, cũng không thiếu lực lượng thu gom. Điều còn thiếu chính là ý thức của một bộ phận người dân. Khi mỗi cá nhân vẫn giữ thói quen “tiện đâu vứt đấy”, mọi nỗ lực làm sạch đô thị sẽ chỉ là giải pháp tạm thời. Chỉ khi ý thức được nâng lên, cùng với chế tài đủ mạnh, Hà Nội mới có thể thực sự trở thành một đô thị xanh - sạch - đẹp đúng nghĩa.