Thời đại công nghệ, công nhân vẫn oằn mình đẩy những xe rác trên phố Hà Nội

Những ngày trung tuần tháng 2, trên nhiều tuyến phố và ngõ nhỏ ở Hà Nội vẫn hiện diện hình ảnh những công nhân môi trường lặng lẽ làm việc từ sáng sớm. Các công nhân cần mẫn quét dọn, thu gom từng túi rác, giữ cho phố phường sạch sẽ, gọn gàng.

Nhiều năm qua, công việc thu gom rác thải tại Hà Nội chủ yếu dựa vào sức người với những chiếc xe rác chất đầy được đẩy tay quen thuộc. Công việc nặng nhọc, đòi hỏi người lao động phải di chuyển quãng đường dài, liên tục lên xuống dốc, lên dốc, len lỏi qua những con ngõ nhỏ.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng phương tiện cơ giới, xe có động cơ để giảm sức lao động, tăng hiệu quả, Hà Nội cũng từng bước đưa xe điện, xe cơ giới vào phục vụ công tác vệ sinh môi trường.

Thay thế dần xe đẩy truyền thống

Ghi nhận của phóng viên Dân trí cho thấy tại nhiều địa bàn trung tâm Hà Nội, các đơn vị thu gom, xử lý rác thải đã dần trang bị xe có động cơ để vận chuyển rác, thay thế dần xe đẩy truyền thống.

Song quá trình sử dụng cho thấy mỗi loại phương tiện đều có những ưu điểm và hạn chế riêng, phụ thuộc lớn vào đặc thù địa hình từng khu vực.

Chị Trần Thị Hương, nhân viên Công ty TNHH Môi trường Thăng Long, cho biết đơn vị đã đưa xe điện vào phục vụ công tác thu gom rác.

Thế nhưng, địa bàn chị phụ trách tại khu vực đường Kim Giang có nhiều ngõ nhỏ, quanh co, khiến việc sử dụng xe điện gặp không ít bất tiện. Xe khó vào sâu trong ngõ, nhiều đoạn không có chỗ quay đầu, buộc công nhân phải dừng xe ngoài đường lớn rồi kéo rác từ trong ngõ ra.

Theo chị Hương, dù xe điện giúp đỡ vất vả hơn so với xe đẩy tay nhưng người lao động lại phải liên tục lên xuống xe, thao tác nhiều khâu, đôi khi mất thời gian hơn.

Ngoài yếu tố địa hình, hạ tầng phục vụ xe điện cũng là vấn đề khiến công nhân còn băn khoăn. Việc thiếu điểm sạc, điểm tập kết phù hợp khiến xe điện chưa phát huy hết hiệu quả.

Vì vậy, trong nhiều trường hợp, chị Hương vẫn lựa chọn xe đẩy tay do tính cơ động cao, dễ di chuyển trong mọi điều kiện, dù vất vả hơn.

Cùng quan điểm, chị Dung, nhân viên Công ty TNHH Môi trường Thành Công, phụ trách khu vực đường Khương Đình, cho rằng cả xe điện và xe đẩy đều có vai trò nhất định trong công tác thu gom rác thải.

Theo chị Dung, xe điện có ưu điểm là di chuyển nhẹ nhàng, giảm sức lao động, nhưng khó tiếp cận những khu vực ngõ ngách sâu, đường xấu. Ngược lại, xe đẩy tuy tốn sức nhưng linh hoạt, có thể vừa đẩy vừa quét, phù hợp với địa bàn chật hẹp.

"Xe điện nhiều lúc không có chỗ để, chỗ sạc cũng bất tiện. Xe đẩy thì vất vả hơn nhưng chúng tôi đã quen, thấy vẫn tiện trong nhiều trường hợp", chị Dung chia sẻ.

Một ngày làm việc của bà Đỗ Thị Trịnh (63 tuổi, nhân viên Công ty TNHH Môi trường Thành Công, phụ trách khu vực đường Nguyễn Trãi, phố Hạ Đình) kéo dài từ 8 đến 10 tiếng, quãng đường di chuyển khoảng 4-5km. Từ khi được phân công sử dụng xe điện, công việc của bà đỡ vất vả hơn nhiều. 

Bà Trịnh tâm sự, mỗi chuyến xe điện có thể chở tới khoảng 500kg rác. Trước đây, với khối lượng rác như vậy, bà phải oằn mình đẩy xe về điểm tập kết, vừa tốn sức, vừa tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Nay có xe điện, việc vận chuyển trở nên thuận tiện, giảm đáng kể áp lực thể lực cho người lao động lớn tuổi.

Những năm gần đây, việc sử dụng xe gắn động cơ trong thu gom rác đã dần trở nên phổ biến. Các công nhân được tập huấn, hướng dẫn kỹ năng vận hành, bảo đảm an toàn trong quá trình làm việc.

Tuy nhiên, theo bà Trịnh, không phải địa bàn nào cũng phù hợp với xe điện. Những khu vực nhiều ngõ nhỏ, mặt đường xấu vẫn cần đến xe đẩy tay truyền thống.

Cùng làm việc tại Công ty TNHH Môi trường Thành Công, bà Lưu Thị Thọ (59 tuổi) nhìn nhận, mỗi loại phương tiện đều có những vất vả riêng. Xe đẩy tay khiến công nhân mệt mỏi hơn, nhất là khi rác nặng, trời nắng nóng hay đường trơn trượt.

Trong khi đó, xe điện giúp giảm sức lao động, tăng năng suất, nhưng lại phụ thuộc vào hạ tầng và điều kiện đường sá.

"Xét về tổng thể, xe cơ giới vẫn tốt hơn rất nhiều so với xe đẩy. Nhưng để đạt hiệu quả cao nhất, cần sử dụng linh hoạt, phù hợp với từng địa bàn cụ thể", bà Thọ nói.

Từng bước cơ giới hóa công tác thu gom rác thải

Phường Đống Đa là phường trung tâm của Hà Nội, có diện tích 2,08km2, số dân 81.000 người với 27 tuyến phố chính và nhiều ngõ ngách nhỏ (mặt cắt nhỏ hơn 1,5m), nhiều nhà tập thể 3-5 tầng được xây dựng từ những năm 1980 nằm sâu trong các ngõ ngách.

Đại diện Ban quản lý dự án đầu tư - hạ tầng phường Đống Đa cho biết từ ngày 1/1 - thời điểm nhận bàn giao quản lý công tác vệ sinh môi trường từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND phường đã chỉ đạo ban xây dựng kế hoạch, chỉ đạo, giám sát đơn vị vệ sinh môi trường tổ chức thu gom thu dọn về sinh môi trường cụ thể phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Theo vị này, trong đó tập trung các tuyến phố chính và các ngõ có mặt cắt lớn thực hiện thu gom rác bằng xe cơ giới, đối với các ngách nhỏ và nhà tập thể không thể thu gom bằng xe cơ giới thì đơn vị vệ sinh môi trường phải thu gom bằng thủ công vào các khung giờ từ 17h30 đến khi thu gom hoàn thành trên địa bàn khoảng 24h hàng ngày.

Trong thời gian tới, để nâng cao năng suất, nâng cao hiệu quả công tác thu gom, vận chuyển rác thải, đặc biệt trong các khu tập thể, ngõ ngách, đồng thời giảm thiểu khí thải bảo vệ môi trường, Ban quản lý dự án đầu tư - hạ tầng phường Đống Đa cho biết sẽ phối hợp với đơn vị vệ sinh môi trường từng bước cơ giới hoá công tác thu gom rác thải từ thu gom, vận chuyển bằng xe đẩy tay truyền thống sang dùng xe máy để vận chuyển rác; vận chuyển rác từ xe thùng chạy xăng sang xe chạy điện..

Tại phường Hoàn Kiếm, ông Nguyễn Trường Linh, Giám đốc Công ty Urenco chi nhánh Hoàn Kiếm, cho biết đơn vị đã sử dụng các xe cuốn ép rác tải trọng 2,5-4,7 tấn thực hiện thu rác trực tiếp của người dân, việc này giúp cho hạn chế việc người công nhân phải đẩy các xe rác bằng thủ công, tăng cường hình ảnh văn minh đô thị, cũng như hạn chế việc tập kết các thùng rác dưới lòng đường, vỉa hè.

Theo ông Linh, để nâng cao hơn nữa việc áp dụng cơ giới hóa trong công tác thu gom rác, đơn vị đã nghiên cứu, đề xuất việc đưa các xe điện 3 bánh để thực hiện thu gom rác, đặc biệt là tại các khu vực ngõ nhỏ, ngõ sâu tại các phường trung tâm của Hà Nội. Tuy nhiên, ông Linh cho biết hiện các xe điện 3 bánh vẫn đang chờ để được các cơ quan quản lý cấp phép lưu hành để có thể triển khai ngoài hiện trường.