Quan niệm "sự sống chỉ đổi thay" của cố Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành

Cuộc đời con người bắt đầu từ khi sinh ra và kết thúc khi rời khỏi cõi đời. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn nhận sự sống ở góc độ tồn tại sinh học, con người sẽ dễ bỏ qua một tầng ý nghĩa sâu xa hơn. Sự sống không chỉ là nhịp thở, là sự hiện diện hữu hình, mà còn là những giá trị được vun đắp, những dấu ấn được lưu giữ và tiếp tục lan tỏa trong đời sống xã hội.

Chính vì vậy, có thể nói sự sống của con người không mất đi, mà chỉ đổi thay. Khi một con người rời khỏi thế gian, những điều họ để lại vẫn tiếp tục hiện diện dưới nhiều hình thức khác nhau, từ tư tưởng, hành động cho đến những công trình, chính sách và giá trị xã hội.

Triết lý ấy được thể hiện rõ nét qua cuộc đời của cố Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành. Gần một thế kỷ sống và cống hiến, ông không chỉ đi qua những biến động lớn của lịch sử dân tộc mà còn để lại những dấu ấn sâu đậm trên nhiều lĩnh vực, từ kháng chiến, xây dựng đất nước đến đổi mới và hội nhập quốc tế.

Sinh ngày 15/9/1929 tại xã Lai Khê, Hải Phòng, ông tham gia cách mạng từ trước năm 1945. Hơn 80 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng, cuộc đời ông gắn bó chặt chẽ với từng bước chuyển mình của đất nước. Ở mỗi giai đoạn, ông đều để lại những dấu ấn riêng, góp phần tạo nên những thay đổi quan trọng trong tư duy và thực tiễn phát triển.

Không chỉ là một nhà lãnh đạo, ông còn là người chồng, người cha mẫu mực trong gia đình. Với vai trò Chủ tịch Đoàn tộc Việt Nam, ông đã góp phần xây dựng nhà họ Đoàn tại xã Gia Lộc, Hải Phòng, kết nối các thế hệ và gìn giữ truyền thống dòng tộc. Từ gia đình đến xã hội, dấu ấn của ông đều mang tính bền vững và lan tỏa.

Dấu ấn từ kháng chiến đến khởi đầu đổi mới

Trong những năm tháng chiến tranh gian khổ, ông Đoàn Duy Thành là một trong những người lãnh đạo cuộc vượt ngục Côn Đảo ngày 12/12/1952. Đây là một trong những sự kiện gây tiếng vang lớn, được báo chí quốc tế đăng tải và tạo ra sự chú ý đặc biệt của dư luận thế giới.

Cuộc vượt biển táo bạo từ “địa ngục trần gian” không chỉ là hành động giải thoát đơn thuần mà còn là biểu tượng cho tinh thần bất khuất, khát vọng tự do và niềm tin vào độc lập dân tộc. Sự kiện này đã khắc họa rõ nét ý chí kiên cường của những người tù chính trị Việt Nam.

Câu chuyện về cuộc vượt ngục sau này trở thành nguồn cảm hứng cho tác phẩm điện ảnh “Thanh âm vượt đại dương”, góp phần tái hiện lại một giai đoạn lịch sử đặc biệt bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Điều đó cho thấy giá trị của sự kiện không chỉ dừng lại ở quá khứ, mà còn tiếp tục lan tỏa trong đời sống tinh thần của xã hội.

Bước sang thời kỳ hòa bình, ông tiếp tục thể hiện vai trò của một nhà lãnh đạo có tư duy đổi mới. Cuối những năm 1970, khi nền kinh tế còn chịu ảnh hưởng nặng nề của cơ chế bao cấp, ông đã cùng lãnh đạo Hải Phòng tìm kiếm những giải pháp đột phá nhằm tháo gỡ khó khăn.

Từ thực tiễn thí điểm khoán sản phẩm trong nông nghiệp, Hải Phòng ban hành Nghị quyết 24 năm 1980, tạo ra một bước ngoặt quan trọng trong quản lý sản xuất. Chính sách này trao quyền chủ động hơn cho người lao động, khuyến khích họ phát huy năng lực và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Thành công của mô hình khoán sản phẩm nhanh chóng được ghi nhận và nhân rộng. Ban Bí thư ban hành Chỉ thị 100 năm 1981, sau đó là Nghị quyết 10 năm 1988 của Bộ Chính trị, tạo nền tảng pháp lý cho đổi mới nông nghiệp trên phạm vi cả nước.

Những quyết sách này đã giúp Việt Nam từng bước vượt qua tình trạng thiếu lương thực, tiến tới đảm bảo an ninh lương thực và vươn lên trở thành quốc gia xuất khẩu nông sản. Đây là một trong những thành tựu quan trọng, tạo tiền đề cho sự phát triển của nền kinh tế thị trường.

Trong bối cảnh đó, tư duy “không xin tiền, chỉ xin cơ chế” của ông trở thành một thông điệp mang tính định hướng. Tư duy này không chỉ phản ánh khát vọng đổi mới mà còn góp phần hình thành cách tiếp cận mới trong quản lý kinh tế, đặt nền móng cho những cải cách sâu rộng sau này.

Tầm nhìn kinh tế biển và tư duy “lấy dân làm trung tâm”

Bên cạnh những đóng góp trong nông nghiệp, ông Đoàn Duy Thành còn để lại dấu ấn rõ nét trong chiến lược phát triển kinh tế biển. Ngay từ đầu những năm 1980, ông đã nhận thức rõ tiềm năng của biển và chủ động thúc đẩy mở rộng không gian phát triển theo hướng này.

Hàng loạt dự án lớn được triển khai như khai hoang Đình Vũ, đào kênh Cái Tráp, làm đường xuyên đảo Cát Hải - Cát Bà, đắp đê lấn biển Đồ Sơn. Những công trình này không chỉ mở rộng diện tích đất mà còn tạo ra động lực phát triển mới cho Hải Phòng.

Việc lấn biển, mở rộng quỹ đất và xây dựng hạ tầng đã góp phần hình thành các khu dân cư mới, tạo thêm không gian cho phát triển công nghiệp và đô thị. Những bước đi này thể hiện tầm nhìn dài hạn, vượt ra khỏi những hạn chế trước mắt của điều kiện kinh tế.

Tư duy kết nối hạ tầng công nghiệp với cảng biển nước sâu và giao thương quốc tế đã đặt nền móng cho chiến lược phát triển kinh tế biển của Việt Nam. Đây là một trong những hướng đi quan trọng, tiếp tục được kế thừa và phát triển trong các giai đoạn sau.

Song song với tầm nhìn vĩ mô, ông luôn chú trọng đến đời sống người dân. Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, ông không chỉ quan tâm đến những vấn đề lớn mà còn bắt đầu từ những nhu cầu thiết thực của người dân.

Ông quan niệm rằng phát triển phải được đo bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống hàng ngày. Những mục tiêu như “ăn đủ, ngủ ngon, đi lại an toàn” trở thành định hướng xuyên suốt trong các chính sách mà ông chỉ đạo.

Nhiều chương trình cải thiện đời sống được triển khai như cải tạo nhà ở đô thị, chỉnh trang ngõ xóm, nâng cao vệ sinh môi trường. Phong trào “ngói hóa” ở nông thôn và khuyến khích sản xuất hàng hóa đã giúp người dân từng bước cải thiện thu nhập.

Ông khuyến khích làm giàu hợp pháp, coi sự thay đổi tích cực trong đời sống của người dân là thước đo thành công của chính quyền. Quan điểm “lấy dân làm trung tâm” được thể hiện rõ qua cách tiếp cận chính sách thực tiễn, gần gũi và hiệu quả.

Tinh thần thượng tôn pháp luật cũng là một đặc điểm nổi bật trong phong cách lãnh đạo của ông. Ông kiên quyết thực hiện nguyên tắc chỉ triển khai các quyết định khi có cơ sở pháp lý rõ ràng, góp phần xây dựng kỷ cương trong quản lý nhà nước.

Dấu ấn trong hội nhập và phát triển doanh nghiệp

Trong giai đoạn đổi mới, ông Đoàn Duy Thành đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng và tham gia hoạch định các chính sách kinh tế vĩ mô. Khi giữ chức Bộ trưởng Bộ Ngoại thương, ông đã góp phần đề xuất chủ trương nhập khẩu vàng nhằm ổn định tiền tệ trong bối cảnh lạm phát cao.

Chính sách này giúp kiểm soát giá cả, ổn định thị trường và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Đây là một trong những giải pháp mang tính đột phá, thể hiện tư duy linh hoạt trong điều hành kinh tế.

Ông cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và triển khai Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, tạo điều kiện thu hút dòng vốn FDI và mở ra giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế.

Trong lĩnh vực ngoại thương, ông thúc đẩy phân quyền cho doanh nghiệp, từng bước xóa bỏ cơ chế độc quyền, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn. Những cải cách này góp phần khơi thông dòng chảy thương mại và thúc đẩy sản xuất phát triển.

Ông còn tham gia các hoạt động đối ngoại, góp phần thúc đẩy tiến trình bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc và Hoa Kỳ. Những nỗ lực này mở ra cơ hội hợp tác và phát triển mới cho Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

Từ năm 1993, trên cương vị Chủ tịch VCCI, ông tiếp tục để lại dấu ấn trong việc phát triển cộng đồng doanh nghiệp. Trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam còn non trẻ, ông đã dành nhiều tâm huyết xây dựng tổ chức này theo hướng chuyên nghiệp và hiệu quả.

Ông góp phần thúc đẩy Luật Doanh nghiệp năm 1999 với tinh thần bảo đảm quyền tự do kinh doanh. Đây là bước ngoặt quan trọng, tạo điều kiện cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ.

Dưới sự dẫn dắt của ông, VCCI từng bước nâng cao vị thế, trở thành tổ chức đại diện quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong và ngoài nước. Doanh nghiệp được xác định là một trong những chủ thể chính của nền kinh tế thị trường.

Bên cạnh hoạt động quản lý, ông còn dành thời gian nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và xuất bản nhiều tác phẩm lý luận. Các công trình này tập trung vào xây dựng Đảng, phát triển kinh tế thị trường và nhà nước pháp quyền, có giá trị tham khảo và định hướng lâu dài.

Cuộc đời của cố Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành là hành trình cống hiến bền bỉ, gắn liền với những bước chuyển mình quan trọng của đất nước. Từ kháng chiến đến hòa bình, từ bao cấp đến đổi mới và hội nhập, ông đều để lại những dấu ấn rõ nét.

Những giá trị ông để lại không chỉ tồn tại trong các chính sách hay công trình, mà còn hiện diện trong đời sống xã hội và tư duy phát triển của đất nước. Đó chính là minh chứng rõ ràng cho triết lý “sự sống không mất đi, mà chỉ đổi thay”.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, những dấu ấn ấy tiếp tục lan tỏa và trở thành nền tảng cho tương lai. Sự sống, vì thế, vẫn tiếp tục được nối dài qua những giá trị mà con người để lại, bền bỉ và sâu sắc theo thời gian.

Tài liệu tham khảo:

tapchisonghuong.com.vn/tap-chi/c103/n727/Mot-bai-tho-tham-tinh-bang-huu.html, 2008

Người nâng tầm vai trò VCCI và mở đường cho tiếng nói doanh nghiệp - Báo DĐDN, 08/02/2026 

Báo DNSG, 13/10/2020 

Báo QĐND https://www.qdnd.vn/kinh-te/cac-van-de/doan-duy-thanh-nha-lanh-dao-tien-phong-doi-moi-1025733 2/2026

Tạp chí điện tử Hoà nhập https://hoanhap.vn/chi-tiet/dong-chi-doan-duy-thanh--dau-an-mot-the-he-mo-duong-47787.html 12/02/2026

Điếu văn của PTT Thường trực Chính phủ Nguyễn Hoà Bình tại Tang lễ đc Đoàn Duy Thành ngày 12/02/2026 ở thủ đô Hà Nội

Báo DĐDN https://diendandoanhnghiep.vn/nhung-tam-cao-moi-10014857.html 25/04/2023

Báo ND https://nhandan.vn/nho-nguoi-lan-bien-noi-dau-song-post943119.html 13/02/2026

Tạp chí cộng sản https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/chinh-tri-xay-dung-dang/-/2018/1214302/view_content ngày 07/02/2026

Báo Hà Nội mới https://hanoimoi.vn/dau-an-doi-nguoi-732906.html ngày 09/02/2026

Báo Nhân Dân điện tử ngày 22-8-2025

Báo điện tử Chính phủ ngày 29-1-2026

Wikipedia Bách khoa toàn thư mở TIẾNG VIỆT