THỜI SỰ

Ngọn đồi nơi nữ anh hùng từng đếm hơn 1.200 quả bom rơi

Thực hiện: Dương Nguyên 30/04/2026 - 09:11

(Dân trí) - Đồi Mòi nằm cạnh ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) là ngọn đồi cao nhất khu vực. Trong kháng chiến chống Mỹ, nữ anh hùng La Thị Tám nhận nhiệm vụ túc trực tại đây để đếm và cắm tiêu đánh dấu 1.205 quả bom.

Nằm cạnh ngã ba Đồng Lộc (xã Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) có một quả đồi mang tên La Thị Tám. Nơi này trước đây gọi là đồi Mòi nhưng về sau được đặt tên như vậy để ghi nhận sự dũng cảm của nữ anh hùng La Thị Tám - người may mắn sống sót sau những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Nữ anh hùng La Thị Tám sinh ra trong gia đình nông dân nghèo tại xã Vĩnh Lộc, huyện Can Lộc cũ, nay là xã Gia Hanh, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1967, máy bay Mỹ đánh phá miền Bắc, cô gái La Thị Tám khi đó mới 18 tuổi quyết định nghỉ học, gia nhập đội thanh niên xung phong và được biên chế vào đơn vị chủ lực Đại đội 2 - Giao thông vận tải, đóng tại ngã ba Đồng Lộc (Ảnh: Ban quản lý khu di tích cung cấp).

Ngã ba Đồng Lộc nằm gọn trong một thung lũng hình tam giác, hai bên đồi núi trọc, ở giữa là con đường độc đạo - giao điểm của quốc lộ 15A và tỉnh lộ 2 ở Hà Tĩnh.

Từ cuối tháng 4/1965, quốc lộ 1A bị chia cắt hoàn toàn, ngã ba Đồng Lộc trở thành con đường duy nhất để hậu phương miền Bắc chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam. Tháng 4 đến tháng 10/1968, không quân Mỹ tập trung mọi phương tiện đánh vào khu vực Đồng Lộc 1.863 lần. Mảnh đất nhỏ bé này phải hứng chịu một khối lượng bom khổng lồ với gần 50.000 quả các loại. Bình quân, mỗi mét vuông đất tại Đồng Lộc phải gánh chịu ít nhất 3 tấn bom (Ảnh: Ban quản lý khu di tích cung cấp).

Trong giai đoạn khốc liệt ấy, thiếu nữ La Thị Tám nhận nhiệm vụ đứng trên đồi Mòi quan sát những lúc máy bay Mỹ ném bom. Bức hình trên do nhiếp ảnh gia Văn Bảo chụp lại khoảnh khắc nữ anh hùng La Thị Tám đang làm nhiệm vụ trên đỉnh đồi, khoác chiếc áo choàng dù, khuôn mặt ướt đẫm mồ hôi, tay cầm ống nhòm, đôi mắt nhìn về hướng xa xăm (Ảnh: Ban quản lý khu di tích cung cấp).

Ông Đặng Quốc Vũ, Trưởng ban Quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc, cho biết đây là ngọn đồi cao nhất trong vùng nên sẽ là vị trí tốt nhất. Nữ anh hùng khi đó dùng ống nhòm quan sát để đếm, xác định xem những quả nào đã rơi, bao nhiêu quả nổ. Đối với những quả bom chưa nổ, chị Tám sẽ chạy xuống cắm cọc tiêu báo hiệu để các đội công binh đến xử lý.

Suốt 200 ngày đêm ròng rã, chị La Thị Tám đã đếm và cắm tiêu được 1.205 quả bom, góp phần quan trọng vào việc giải phóng đường và thông xe. Vì thế, ngày 22/12/1969, La Thị Tám được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 20 tuổi. Nữ anh hùng này cũng là nguyên mẫu trong bài hát nổi tiếng "Người con gái sông La" của nhạc sĩ Doãn Nho (lời thơ Phương Thúy) sáng tác năm 1970.

Hơn nửa thế kỷ sau, Đồng Lộc - nơi từng được mệnh danh "tọa độ chết" - đã thay đổi hoàn toàn. Phía dưới chân đồi La Thị Tám, nhà cửa khang trang mọc lên, phía xa là những cánh đồng lúa chín trĩu vàng. Trên đỉnh ngọn đồi gắn với câu chuyện nữ anh hùng "đếm hàng loạt bom rơi", lá cờ Tổ quốc được cắm trang trọng như biểu tượng của chiến thắng và lòng quả cảm.

Lối lên đồi La Thị Tám ngày nay phủ đầy màu xanh của cây cối và sắc tím hoa sim.

Bà La Thị Tám năm nay 77 tuổi, sống tại phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh. Trong hình, nữ anh hùng trong một lần trở lại Ngã ba Đồng Lộc thăm chiến trường xưa và tưởng nhớ đồng đội đã ngã xuống.

Ngã ba Đồng Lộc trở thành Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt từ năm 2013. Đây là nơi 10 nữ thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 hy sinh khi làm nhiệm vụ san lấp hố bom và sửa đường để thông xe sau các đợt ném bom của máy bay địch. Các chị hy sinh ngày 24/7/1968 - khi tuổi đời còn rất trẻ, người trẻ nhất mới 17 tuổi.

Ngã ba Đồng Lộc trở thành nơi giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ. Vào các dịp lễ, Tết, dòng người từ khắp nơi tìm về dâng hương, dâng hoa tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ.