Máy xét nghiệm nhập 2,3 tỷ đồng, báo giá 7 tỷ: Ai kiểm soát giá thầu?

Sáng 6/11, thảo luận về dự thảo Luật Đấu thầu tại Quốc hội, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) đề nghị hoàn thiện các quy định về kiểm soát giá gói thầu, trong đó làm rõ trách nhiệm của người cung cấp báo giá, đơn vị thẩm định và chủ đầu tư.

Theo đại biểu, giá gói thầu là mức trần để xét duyệt trúng thầu. Khi mức trần bị nâng lên, giá trúng thầu có thể bị kéo theo, đặc biệt trong trường hợp chỉ định thầu, vốn không có cạnh tranh.

Giá gói thầu và "chiếc bẫy hai chiều"

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ dẫn trường hợp tại CDC Hà Nội, hệ thống máy xét nghiệm nhập khẩu khoảng 2,3 tỷ đồng nhưng được báo giá 7 tỷ đồng qua chỉ định thầu. Tại Quảng Ninh, chứng thư thẩm định giá thiết bị giáo dục được phát hành theo mức giá phía nhà thầu đã định, gây thiệt hại hơn 80 tỷ đồng.

Theo ông, những vụ việc này cho thấy nguy cơ thất thoát ngân sách khi căn cứ xác định giá gói thầu chưa được kiểm soát chặt chẽ.

"Khi căn cứ xác định giá còn lỏng, giá gói thầu trở thành chiếc bẫy hai chiều: người muốn làm sai thì lợi dụng, người làm đúng lại e ngại", đại biểu nói.

Ông cho rằng thực trạng này cũng khiến cán bộ tham gia tổ chuyên gia, hội đồng thẩm định giá lo ngại trách nhiệm, góp phần dẫn đến tình trạng đùn đẩy, né tránh công việc.

Phân tích dự thảo luật, đại biểu chỉ ra quy định xác định giá gói thầu dựa trên một trong các nguồn thông tin, trong khi dự thảo nghị định chỉ yêu cầu tối thiểu một báo giá. Việc kết hợp với giá trúng thầu tương tự mới được khuyến khích.

Ông cũng băn khoăn khi dự thảo chưa quy định đầy đủ trách nhiệm đối với người cung cấp báo giá không trung thực, lập hoặc xác nhận tài liệu sai lệch làm căn cứ xác định giá.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung hành vi cung cấp báo giá, lập và xác nhận tài liệu không trung thực vào nhóm hành vi bị cấm.

Đồng thời, giá gói thầu, kể cả khi điều chỉnh, phải được đối chiếu với ít nhất hai nguồn độc lập, trong đó có giá trúng thầu tương tự nếu có và trị giá hải quan đối với hàng nhập khẩu.

Về trách nhiệm, ông đề xuất chủ đầu tư không đối chiếu đủ nguồn thông tin bắt buộc phải chịu trách nhiệm về giá gói thầu. Trường hợp đã thực hiện đầy đủ việc đối chiếu, không vụ lợi, người cung cấp thông tin không trung thực phải chịu trách nhiệm.

Đối với mua sắm thiết bị y tế, đại biểu kiến nghị đàm phán giá thiết bị giá trị lớn ở cấp quốc gia, bỏ quy định cho phép không công khai kết quả đàm phán theo yêu cầu của nhà cung cấp.

"Các vụ án cho thấy hồ sơ có thể đủ thủ tục mà giá vẫn sai", ông Vũ nhấn mạnh, cho rằng luật không chỉ kiểm soát quy trình mà còn phải kiểm soát chính mức giá và người tạo ra mức giá đó.

Phân cấp đấu thầu không có nghĩa là buông lỏng quản lý

Giải trình các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự thảo Luật Đấu thầu bổ sung quy định tăng cường sử dụng cơ sở dữ liệu kết nối, liên thông giữa các cơ quan có trách nhiệm, nhằm cung cấp thông tin giá phù hợp làm căn cứ tham chiếu khi lựa chọn nhà thầu.

Bộ trưởng cũng đề cập tình trạng nhà thầu bỏ giá rất thấp khi đấu thầu nhưng không quan tâm đúng mức đến chất lượng và thời gian thực hiện. Theo ông, đây là vấn đề thường xuyên gặp phải trong thực tiễn.

Để khắc phục, dự thảo bổ sung quy định tập trung đánh giá tiêu chí kỹ thuật hoặc kết hợp cả tiêu chí kỹ thuật và giá, nhằm lựa chọn nhà thầu có chất lượng tốt để triển khai dự án.

Đối với mua sắm thiết bị y tế, Bộ trưởng cho biết dự thảo có quy định bảo đảm tính linh hoạt, đáp ứng kịp thời nhu cầu khám, chữa bệnh.

Trước những ý kiến của đại biểu, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Y tế rà soát các quy định để vừa bảo đảm tính khả thi, vừa chặt chẽ. Trong đó, nội dung giữ bí mật thông tin về giá theo yêu cầu nhà cung cấp cũng sẽ được tiếp tục làm rõ.

Về phân cấp, phân quyền trong đấu thầu, Bộ trưởng nhấn mạnh việc trao thêm thẩm quyền phải gắn với trách nhiệm của người quyết định và tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm tránh lạm dụng chính sách.

"Phân cấp, phân quyền không có nghĩa là buông lỏng quản lý, mà phải đề cao trách nhiệm của người được quyết định", Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định.

Theo ông, việc giao quyền cho người đứng đầu phải gắn với trách nhiệm sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước, đáp ứng yêu cầu thực hiện công việc.