Đại biểu Quốc hội: “Điện thoại dung lượng nhỏ phải cài quá nhiều ứng dụng”

Đây là một trong những vấn đề được đặt ra trong phiên thảo luận sáng 4/11 về dự án Luật An ninh dữ liệu.

“Dữ liệu của người dân được bảo vệ thế nào và người dân có thực sự tiện lợi hay không” là câu hỏi được đại biểu Lê Thị Thanh Lam (Cần Thơ) đề cập, từ việc ghi nhận ý kiến của cử tri.

Theo bà, VNeID đã trở thành kênh giao tiếp chủ yếu và năm 2027, Chính phủ cũng xác định mục tiêu liên thông các cơ sở dữ liệu, không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có. Vấn đề quan trọng là cần tổ chức thực hiện đồng bộ, an toàn.

Vì vậy, nữ đại biểu đề nghị bổ sung quy định hệ thống số của cơ quan Nhà nước phục vụ người dân ưu tiên triển khai trên nền tảng chung đã được đánh giá an ninh, hạn chế phát sinh hệ thống riêng lẻ kết nối vào cơ sở dữ liệu quốc gia.

Dẫn báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, bà Lam cho biết năm 2025 ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, có khoảng 300 vụ rao bán với hơn 1,7 triệu bản ghi dữ liệu. Qua kiểm tra 7 bộ, ngành, địa phương kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã phát hiện 1.315 lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng.

Một bất cập khác được đại biểu TP Cần Thơ chỉ ra là một người dùng điện thoại có dung lượng bộ nhớ nhỏ nhưng phải cài đặt nhiều ứng dụng như định danh điện tử VNeID, bảo hiểm xã hội, ứng dụng thuế, ứng dụng giao thông, quản lý giấy tờ, ứng dụng điện, điện nước...

“Máy thì đầy, chạy chậm, thông báo đến liên tục, tin tuyên truyền, tin nhắc và lẫn cả báo cáo về hồ sơ, thời hạn, quyền lợi của cá nhân. Nhiều thông tin thì người dân sẽ không đọc và bỏ sót những thông tin quan trọng nhất”, bà Lam nói.

Theo bà, điều này cho thấy càng nhiều hệ thống trùng lặp cùng kết nối vào dữ liệu của người dân, càng cần nhiều điểm phải bảo vệ.

Đại biểu Lam đề nghị xác định rõ việc sử dụng dữ liệu an toàn, đúng mục đích, có trách nhiệm và hiệu quả.

Về trách nhiệm báo cáo sự cố, bà nghị bổ sung “Khi dữ liệu cá nhân bị lộ lọt, chủ quản dữ liệu phải thông báo kịp thời cho người bị ảnh hưởng, kèm hướng dẫn phòng tránh lừa đảo, bảo đảm thống nhất với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân”.

Đại biểu Lam nhấn mạnh người dân cần biết dữ liệu của mình bị lộ để tự bảo vệ mình, vì thực tế, không ít người nhận cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo đọc đúng họ tên, số căn cước, đúng giọng nói và cả khuôn mặt của người thân.

Từ đó, bà đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát các ứng dụng phục vụ người dân để xem dịch vụ nào tích hợp lên nền tảng dùng chung, dịch vụ nào chỉ cần kết nối, chia sẻ dữ liệu, tránh đầu tư trùng lặp, tốn kém chi phí vận hành.

Theo đại biểu Lê Thị Thanh Lam, cần quy định các cơ quan không được yêu cầu người dân nộp lại thông tin đã có. Các bên phối hợp phân loại thông báo, ưu tiên gửi qua VNeID những thông tin về hồ sơ hành chính, thời hạn giải quyết và quyền lợi của người dân.

“Bảo vệ dữ liệu và phục vụ người dân là để người dân thuận tiện hơn, ít ứng dụng trùng lặp, ít đầu mối nắm dữ liệu thì dữ liệu an toàn hơn và người dân cũng đỡ vất vả hơn”, bà Lam nhấn mạnh.

Quy định cơ chế phối hợp ứng phó sự cố an ninh dữ liệu

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Vũ Trung (TPHCM) góp ý vào việc ứng phó sự cố dữ liệu và đề nghị sự cố từ cấp độ 3 trở lên phải báo cáo sớm, chậm nhất 24 giờ kể từ khi phát hiện; trường hợp nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng phải báo ngay; báo cáo được cập nhật khi có kết quả xác minh.

Ông đồng thời đề nghị bổ sung nghĩa vụ thông báo cho cá nhân bị ảnh hưởng, nêu rõ dữ liệu nào có thể bị lộ, nguy cơ gì, cần làm gì để khóa tài khoản, đổi mật khẩu hoặc chặn giao dịch và liên hệ ở đâu.

“Cơ quan đầu mối phải có quy trình phối hợp với ngân hàng, viễn thông và nền tảng số để cảnh báo, ngăn nguy cơ tiếp diễn”, ông Trung nói.

Trong khi đó, đại biểu Đoàn Hùng Vũ (Đồng Tháp) cho rằng các sự cố về an ninh thông tin không bắt đầu từ giải pháp kỹ thuật yếu kém, mà có thể bắt đầu từ một tài khoản bị lừa mất mật khẩu, một tài khoản có mật khẩu đơn giản bị dò quét, một quản trị viên được cấp quyền quá rộng, một cán bộ sao chép dữ liệu ra ngoài hay một nhân viên của bên thứ ba không người giám sát…

Nhấn mạnh yếu tố con người, ông Vũ nhận định công nghệ có thể thay đổi liên tục, nhưng con người vẫn luôn là mắt xích đầu tiên và cũng là mắt xích cuối cùng trong vấn đề an ninh dữ liệu. “Vì vậy, việc bổ sung các quy định trên có liên quan đến con người trong việc bảo vệ an ninh dữ liệu là hết sức quan trọng", ông nói.

Đại biểu đề nghị giao Bộ Công an tổ chức diễn tập phòng chống tấn công mạng, diễn tập ứng phó, khắc phục sự cố an ninh mạng đối với hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia.