Lộ diện 20 bản đồ quý về Sài Gòn xưa hơn 200 năm trước
(Dân trí) - Nhiều bản đồ và đồ án quy hoạch Sài Gòn - Chợ Lớn từ cuối thế kỷ XVIII đến năm 1945 lần đầu được giới thiệu tới công chúng, mang đến góc nhìn trực quan về quá trình hình thành và phát triển đô thị.
Tuần lễ sách Phương Nam 2026 đang thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II (TPHCM) với việc trưng bày nhiều ấn phẩm và tư liệu quý giá về Sài Gòn xưa. Sự kiện này không chỉ là một điểm hẹn văn hóa mà còn là cơ hội để bạn đọc, nhà nghiên cứu và người dân cùng khám phá dòng chảy lịch sử của đô thị hơn 200 năm tuổi.
Theo ban tổ chức, mục đích của việc đưa các tư liệu quý này ra công chúng là nhằm lan tỏa giá trị lịch sử, đồng thời nâng cao ý thức bảo tồn di sản đô thị trong bối cảnh đô thị hóa đang diễn ra nhanh chóng. Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II, nơi lưu giữ nhiều nguồn tư liệu quý giá về lịch sử Nam Bộ và cả nước qua nhiều thời kỳ, là địa điểm lý tưởng cho sự kiện này.
Điểm nhấn của Tuần lễ sách Phương Nam 2026 là không gian triển lãm tư liệu lịch sử với khoảng 20 bản đồ và đồ án quy hoạch quan trọng của Sài Gòn - Chợ Lớn, trải dài từ cuối thế kỷ XVIII đến năm 1945. Toàn bộ tư liệu này do Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II (Bộ Nội vụ) dày công sưu tầm và lưu trữ.
Trong số đó, bản đồ cảng Sài Gòn đặc biệt thu hút sự chú ý khi thể hiện chi tiết độ sâu luồng lạch, thủy triều, mốc quan sát phục vụ hàng hải, cùng hệ thống tên đường phố Sài Gòn năm 1863. Những tư liệu này không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn gợi mở nhiều góc nhìn về tư duy phát triển đô thị qua các thời kỳ, giúp công chúng trân trọng hơn các giá trị di sản trong quá trình phát triển hiện đại.
Các bản đồ cổ được phục dựng công phu, phản ánh rõ nét cấu trúc đô thị Sài Gòn qua từng giai đoạn, từ hệ thống kênh rạch, mạng lưới giao thông đến sự phân bố dân cư. Nhiều tài liệu cho thấy quá trình mở rộng không gian đô thị, đặc biệt trong thời kỳ Pháp thuộc khi Sài Gòn được định hình là trung tâm hành chính - thương mại quan trọng của Đông Dương.
Không gian trưng bày được bố trí chuyên đề, giới thiệu các bản đồ và đồ án quy hoạch tiêu biểu, giúp người xem có cái nhìn trực quan về quá trình hình thành, phát triển đô thị qua từng giai đoạn lịch sử.
Không gian trưng bày được bố trí khoa học, dễ tiếp cận.
Ngoài không gian trưng bày bản đồ và tư liệu quy hoạch, sự kiện còn giới thiệu nhiều sách ảnh quý về Sài Gòn xưa. Các ấn phẩm này ghi lại sinh động đời sống đô thị, kiến trúc, con người và nhịp sống Sài Gòn - Chợ Lớn qua nhiều giai đoạn lịch sử, góp phần mang đến cho người xem cái nhìn trực quan và giàu cảm xúc về một đô thị hơn 200 năm tuổi.
Nhiều người đã dành thời gian quan sát, tìm hiểu chi tiết từng bản đồ, so sánh với diện mạo TPHCM hiện nay để cảm nhận sự thay đổi mạnh mẽ của đô thị qua hơn 200 năm.
Nhà thờ Đức Bà, với kiến trúc đặc trưng thời Pháp thuộc, xuất hiện trong ảnh tư liệu xưa như một trong những biểu tượng tiêu biểu của đô thị Sài Gòn hơn một thế kỷ trước.
Bên cạnh đó, hình ảnh tư liệu ghi lại cảnh voi phủ phục khi đi qua Điện Cơ Mật cũng phản ánh nghi thức cung đình trang nghiêm dưới triều Nguyễn, mang đến cái nhìn sâu sắc về văn hóa và lịch sử.
Tuần lễ sách Phương Nam 2026 sẽ diễn ra tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia II (72 Lê Duẩn, phường Sài Gòn, TPHCM) đến hết ngày 22/3, hứa hẹn tiếp tục là một điểm hẹn văn hóa ý nghĩa cho những người yêu Sài Gòn xưa và quan tâm đến dòng chảy lịch sử của đô thị.
