Đại biểu trúng cử cần làm gì để xứng đáng với lá phiếu của cử tri?

Ngày 15/3, gần 79 triệu cử tri trên cả nước tham gia bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 tại 72.195 khu vực bỏ phiếu thuộc 34 tỉnh, thành phố.

Cử tri cả nước bầu 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI trong tổng số 864 ứng cử viên, đồng thời lựa chọn đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ mới. Đây là sự kiện chính trị quan trọng, thể hiện quyền làm chủ của nhân dân khi trực tiếp lựa chọn những người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình trong các cơ quan quyền lực nhà nước.

Trước ngày bỏ phiếu, các ứng cử viên đã tổ chức nhiều cuộc tiếp xúc cử tri để trình bày chương trình hành động và cam kết nếu trúng cử. Hoạt động này được triển khai rộng rãi, giúp người dân hiểu rõ năng lực, phẩm chất của từng ứng viên trước khi quyết định lựa chọn.

Vậy sau khi trúng cử, các đại biểu cần làm gì để đáp ứng kỳ vọng của cử tri? trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Trần Ngọc Vinh, nguyên Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, cho rằng điều quan trọng nhất là mỗi đại biểu phải thực sự ý thức được trách nhiệm mà nhân dân giao phó.

Đại biểu phải có tâm, tầm và trách nhiệm

Theo ông Vinh, Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, vì vậy những người được bầu vào Quốc hội phải là những người có tâm, có tầm và có trách nhiệm với đất nước.

Ông đánh giá công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử năm nay được triển khai tốt, đặc biệt là hoạt động tuyên truyền và tiếp xúc cử tri. Nhiều cử tri đã tìm hiểu kỹ tiểu sử và chương trình hành động của các ứng cử viên trước khi bỏ phiếu.

Tuy nhiên, theo ông, điều cử tri quan tâm nhất không chỉ là quá trình vận động bầu cử mà còn là chất lượng hoạt động của đại biểu sau khi trúng cử.

“Khi đã được nhân dân bầu chọn, đại biểu phải thực sự trở thành người đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân”, ông nói.

Ông Vinh cho rằng cơ cấu đại biểu là yếu tố cần thiết để bảo đảm đại diện cho các vùng miền, các giới và các giai tầng xã hội như công nhân, nông dân, phụ nữ… Tuy nhiên, cơ cấu chỉ là một phần, còn chất lượng đại biểu mới là yếu tố quyết định.

Theo ông, Quốc hội khóa XVI có 500 đại biểu, trong khi nhiệm vụ rất lớn. Quốc hội phải xây dựng pháp luật, quyết định các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, đối ngoại và giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước.

Do đó, mỗi đại biểu cần có kiến thức chuyên sâu ở lĩnh vực của mình, đồng thời phải có tầm nhìn tổng hợp để tham gia thảo luận nhiều vấn đề khác nhau của đất nước.

“Nếu đại biểu không chịu khó nghiên cứu, không nắm được vấn đề thì sẽ bị động trong thảo luận và khó đóng góp ý kiến có chất lượng”, ông Vinh nói.

Ông cho rằng các đại biểu phải luôn chủ động tìm hiểu thực tế, lắng nghe cử tri và nghiên cứu kỹ các vấn đề trước khi tham gia các kỳ họp của Quốc hội.

Bản lĩnh dám nói, dám phản biện tại nghị trường

Theo ông Vinh, ngoài kiến thức và trách nhiệm, bản lĩnh là yếu tố rất quan trọng đối với một đại biểu Quốc hội.

Ông cho rằng đại biểu phải dám nói, dám phản biện và dám chất vấn những vấn đề mà cử tri quan tâm, thay vì chỉ phát biểu theo một chiều.

“Đại biểu phải có bản lĩnh, không né tránh, không sợ ảnh hưởng đến bản thân khi nói lên những vấn đề mà xã hội đang quan tâm”, ông nhấn mạnh.

Ông cũng cho rằng cần tăng cường giám sát hoạt động của đại biểu sau khi trúng cử. Trong nhiệm kỳ nên có những hình thức đánh giá giữa nhiệm kỳ để xem đại biểu đã thực hiện chương trình hành động của mình như thế nào.

Theo quy định, trước mỗi kỳ họp Quốc hội, đại biểu phải tiếp xúc cử tri để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân. Sau kỳ họp, đại biểu cũng phải báo cáo kết quả và thông tin lại cho cử tri về những quyết định của Quốc hội.

Đây không chỉ là nghĩa vụ mà còn là kênh quan trọng để người dân đánh giá chất lượng hoạt động của đại biểu.

Ngoài ra, đại biểu Quốc hội còn có nhiệm vụ chuyển các đơn thư khiếu nại, tố cáo của người dân đến cơ quan có thẩm quyền, theo dõi và đôn đốc việc giải quyết.

Trong các kỳ họp, đại biểu có quyền thảo luận, biểu quyết thông qua các dự án luật và nghị quyết của Quốc hội; chất vấn Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ và các thành viên Chính phủ.

Những quyền và trách nhiệm này đòi hỏi đại biểu phải chuẩn bị kỹ lưỡng, nghiên cứu sâu các vấn đề để việc thảo luận và chất vấn thực sự hiệu quả.

Phải nói đúng vấn đề nóng mà cử tri quan tâm

Khi nhắc đến câu nói nổi tiếng từng phát biểu tại kỳ họp Quốc hội năm 2016: “Con đường từ dạ dày đến nghĩa địa chưa bao giờ ngắn thế”, ông Vinh cho biết câu nói này được ông nêu tại nghị trường khi thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội.

Theo ông Vinh, trước đó ông quan sát thấy tình trạng bệnh tật do ăn uống gia tăng, đặc biệt là bệnh ung thư. Những căn bệnh này khiến người bệnh đau đớn, gia đình vất vả chăm sóc, đồng thời gây tốn kém chi phí chữa trị cho bản thân và xã hội.

Ông Vinh cho rằng ung thư có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từ thực phẩm không an toàn. Ông dẫn ví dụ tình trạng “lợn nuôi hai chuồng, rau trồng hai luống”, trong đó một luống để gia đình sử dụng, còn một luống để bán ra thị trường. Một số trường hợp chăn nuôi sử dụng cám tăng trọng hoặc bơm hóa chất rồi đưa sản phẩm ra bán.

Theo ông, trong khi đó khâu kiểm soát chất lượng thực phẩm vẫn còn lỏng lẻo. Khi người dân sử dụng những thực phẩm này, nguy cơ mắc bệnh sẽ tăng lên và có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe.

Ông Vinh nhấn mạnh bối cảnh của câu nói trên là phát biểu chung về các lĩnh vực kinh tế - xã hội tại nghị trường Quốc hội. Sau phát biểu này, theo ông, Chính phủ đã triển khai chương trình quốc gia của Việt Nam “nói không với thực phẩm bẩn”.

Theo ông, khi phát biểu tại nghị trường, đại biểu cần lựa chọn những vấn đề nóng, bức xúc mà cử tri quan tâm để phản ánh và chất vấn.

Những vấn đề chung chung hoặc vụn vặt sẽ khó tạo ra sự thay đổi chính sách.

Ông cho rằng đại biểu cần dành thời gian nghiên cứu, khảo sát thực tế để hiểu rõ bản chất của vấn đề trước khi phát biểu.

Chỉ khi đại biểu nắm chắc thông tin và phản ánh đúng vấn đề thì Quốc hội và Chính phủ mới có thể đưa ra những quyết sách phù hợp.

Theo ông Vinh, hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề cử tri quan tâm như phát triển kinh tế, quản lý an toàn thực phẩm hay kiểm soát chất lượng sản xuất ngay từ khâu nuôi trồng.

Ông cho rằng muốn giải quyết tốt các vấn đề xã hội thì trước hết phải phát triển kinh tế. Khi kinh tế phát triển, nhà nước mới có nguồn lực để đầu tư cho giáo dục, văn hóa, an sinh xã hội và quốc phòng.

Vì vậy, các đại biểu Quốc hội cần đóng góp ý kiến để Quốc hội có những quyết sách phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

“Đại biểu phải lựa chọn đúng vấn đề nóng mà cử tri quan tâm, nghiên cứu kỹ và đưa ra ý kiến tại nghị trường. Chỉ như vậy mới đáp ứng được kỳ vọng của nhân dân”, ông Vinh nói.

Theo ông, việc lắng nghe cử tri, quan sát thực tiễn và phản ánh trung thực tại nghị trường chính là cách để đại biểu thực hiện đúng vai trò của mình.

“Người dân đã tin tưởng bỏ phiếu thì đại biểu phải nỗ lực xứng đáng với lá phiếu đó”, ông Vinh chia sẻ.