Cụ ông 83 tuổi sáng chế "guồng nước con rối" kể chuyện Ngã ba Đồng Lộc

Cụ Nguyễn Trọng Hảo sinh sống tại thôn 8, xã Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh năm nay đã 83 tuổi nhưng vẫn rất khỏe mạnh, minh mẫn. 

Cụ Hảo sinh ra trong gia đình khó khăn tại vùng quê Hà Tĩnh, từng tham gia kháng chiến chống Mỹ và được tặng Huân chương kháng chiến hạng Nhì.

Sau khi đất nước hòa bình, ông Hảo trở về quê cưới vợ, sinh con, làm nhiều công việc mưu sinh, trong đó có nghề cơ khí. Ông từng có xưởng chuyên sản xuất các loại dụng cụ sản xuất nông nghiệp và sửa chữa máy móc. Cách đây 5 năm, cụ Hảo giao lại xưởng cơ khí cho người con trai quản lý để nghỉ ngơi tuổi già. 

Trong căn nhà của mình với việc trồng cây xanh, các loại rau củ, cụ Hảo vẫn bố trí một không gian đặt các loại máy móc để sáng chế, tạo niềm vui tuổi già. Với nhiều năm là thợ cơ khí lành nghề, cụ Hảo không mấy vất vả khi chế tạo thành công các guồng quay dẫn nước truyền thống của bà con đồng bào dân tộc Thái. Sản phẩm này khiến nhiều người đến xem phải trầm trồ.

Từ mùa hè năm 2025, cụ Hảo bắt đầu sáng chế mô hình guồng nước con rối kể chuyện chiến trường Ngã ba Đồng Lộc, Hà Tĩnh. "Tôi đi Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc nhiều lần rồi nhưng không thấy mô hình nào tái hiện hình ảnh thanh niên xung phong khi xưa. Đó là nguồn động lực, cảm hứng để tôi mày mò, nghiên cứu, sáng tạo", cụ Hảo chia sẻ.

Từ những vật liệu mộc mạc như tre, nứa, ống nhựa, bu lông, gỗ, thép, vỏ lon bia, cụ Hảo đã sáng tạo thành công mô hình. Mỗi khi guồng nước vận hành, phía trên có máy bay địch chuyển động vòng quanh, phía dưới hình ảnh các nữ thanh niên xung phong san lấp hố bom, tải đạn, giữ vững mạch máu giao thông được tái hiện một cách sống động.

Đại diện Ban Quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc đánh giá cao sáng kiến này bởi đây là cách làm mới mẻ, trực quan trong tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng rất gần gũi.

Ngã ba Đồng Lộc (thuộc xã Đồng Lộc, Hà Tĩnh) những năm kháng chiến là con đường độc đạo để hậu phương miền Bắc chi viện vào miền Nam. Biết được điều đó, từ tháng 4 đến tháng 10/1968, Mỹ tập trung lực lượng không quân đánh phá và ném xuống ngã ba này gần 50.000 quả bom các loại. Bình quân, mỗi m2 đất tại Đồng Lộc phải gánh chịu ít nhất 3 tấn bom.

Trưa 24/7/1968, Tiểu đội 4 - Thanh niên xung phong (thuộc Đại đội 2, Tổng đội 55) gồm 10 cô gái được giao nhiệm vụ san lấp hố bom và sửa đường để thông xe sau các đợt ném bom của máy bay địch. Chiều cùng ngày, trận bom thứ 15 dội xuống Đồng Lộc, một quả bom rơi trúng cửa hầm nơi các nữ thanh niên xung phong trú ẩn. Hầm sập, các chị hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, người trẻ nhất mới 17 tuổi.