Cơ quan Nhà nước cần chủ động tra cứu thay vì bắt dân cung cấp giấy tờ

Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong phiên họp chiều 18/3 đã cho ý kiến về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết điểm mới trong việc sửa luật này liên quan thẩm quyền đăng ký hộ tịch, theo hướng giao UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các thông tin hộ tịch; hộ tịch được đăng ký không phụ thuộc nơi cư trú, địa giới hành chính.

Dự thảo cũng bổ sung quy định cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác, tra cứu thông tin trong cơ sở dữ liệu liên quan và chỉ yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình giấy tờ nếu không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác.

Về quy định đăng ký hộ tịch phi địa giới, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Thường trực Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội cơ bản tán thành chủ trương thực hiện thủ tục hành chính phi địa giới.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá, rà soát kỹ lưỡng điều kiện bảo đảm thực hiện, nhất là hạ tầng công nghệ và việc cập nhật thông tin hộ tịch theo thời gian thực, việc kết nối liên thông cơ sở dữ liệu hộ tịch để bảo đảm tính khả thi, nhất là ở các địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

Góp ý thêm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý cần đẩy mạnh hộ tịch số và kết nối liên thông, chuyển sang ưu tiên giấy tờ điện tử thay vì hình thức giấy tờ để tạo thuận tiện cho người dân.

Nêu thực tế thẩm quyền đăng ký hộ tịch theo nơi cư trú lâu nay còn cứng nhắc, Chủ tịch Quốc hội gợi mở cần cho phép đăng ký ở bất cứ đâu, không phụ thuộc địa giới nhằm tạo thuận lợi cho người dân.

Về trách nhiệm chứng minh, trước đây người dân phải cung cấp nhiều giấy tờ. Song theo Chủ tịch Quốc hội, tới đây, cơ quan Nhà nước cần chủ động tra cứu dữ liệu liên thông, tránh việc người dân phải tự đi tìm. “Khi đã có dữ liệu, chỉ cần quét qua VNeID là có thể tìm được thông tin”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Đặc biệt, theo Chủ tịch Quốc hội, cần quy định rõ giá trị pháp lý của bản điện tử, tương đương bản giấy trong mọi giao dịch.

Liên quan đến cải cách thủ tục hành chính hộ tịch, Chủ tịch Quốc hội nêu thực tế hiện nay, việc cải chính sai sót do cán bộ hoặc do lịch sử để lại rất khó khăn, đòi hỏi nhiều giấy tờ từ nhiều thập kỷ trước.

Do vậy, cần áp dụng nguyên tắc vì lợi ích của người dân theo hướng nếu sai sót do lỗi của cơ quan Nhà nước trong quá trình ghi chép hoặc chuyển đổi số, cơ quan có thẩm quyền phải có trách nhiệm tự rà soát, điều chỉnh, không bắt buộc người dân đi tìm chứng cứ cũ. “Khi làm phó chủ tịch UBND tỉnh Cần Thơ 5 năm, tôi thấy đây là vấn đề này rất khổ sở”, Chủ tịch Quốc hội chia sẻ thêm.

Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội cũng nêu bất cập khi làm thủ tục đăng ký kết hôn hiện nay vẫn yêu cầu xin giấy xác nhận độc thân, đồng thời yêu cầu tới đây, cơ quan Nhà nước cần tự tra cứu trên cơ sở dữ liệu quốc gia.