Yemen: “Chiến trường mới” giữa Mỹ và Iran

Khủng hoảng Yemen đang khoét sâu bất đồng trong quan hệ Mỹ - Iran, vốn có nhiều cải thiện gần đây qua các cuộc đàm phán hạt nhân.
>>Yemen liệu có trở thành cuộc chiến mới của Mỹ?
>>Mỹ điều tàu sân bay đến Yemen

Tàu sân bay USS Theodore Roosevelt và tàu hộ tống USS Normandy tại biển Ả Rập
Tàu sân bay USS Theodore Roosevelt và tàu hộ tống USS Normandy tại biển Ả Rập

Ngày 20/4, Hải quân Mỹ cho biết đã triển khai tàu sân bay USS Theodore Roosevelt và tàu hộ tống USS Normandy từ vùng Vịnh đến biển Ả Rập nhằm chặn đứng bất cứ tàu Iran nào chở vũ khí cho nhóm phiến quân Hồi giáo Houthi ở Yemen, đồng thời “đảm bảo các tuyến đường thủy then chốt trong khu vực tiếp tục được lưu thông an toàn”.

Thời điểm nhạy cảm

Việc Mỹ mở rộng hoạt động hải quân ở Trung Đông vào thời điểm này được giới phân tích đánh giá là khá nhạy cảm, đặc biệt khi Iran và các cường quốc trong nhóm P5+1 đang tiến gần đến một thỏa thuận hạt nhân cuối cùng. Trên thực tế, mối quan hệ giữa Mỹ và Iran luôn có nhiều sóng gió và thù địch, nhưng việc các bên đều tỏ rõ thành ý trong các cuộc đàm phán hạt nhân gần đây khiến dư luận đặt nhiều kỳ vọng vào mối quan hệ hai nước sẽ được cải thiện. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng chưa có hồi kết tại Yemen đang tạo ra một mặt trận đối đầu mới giữa Washington và Tehran.

Rõ ràng, việc phiến quân Houthi giành quyền kiểm soát Yemen khiến Mỹ và các đồng minh khu vực, đặc biệt là Saudi Arabia, cực kỳ khó chịu. Yemen, tuy là quốc gia nghèo khó nhất ở Trung Đông, nhưng có vị trí địa chính trị và quân sự quan trọng. Mỹ muốn đảm bảo rằng họ có thể kiểm soát eo biển al-Mandeb – một điểm nút chiến lược đối với các lô hàng thương mại và đường di chuyển quân sự quốc tế. Nhưng trên hết, ngăn chặn sự ảnh hưởng của Iran và tạo được vị thế vững chắc tại Yemen mới là mối quan tâm hàng đầu của Washington, bất chấp việc “đạt thỏa thuận hạt nhân với Iran là một di sản quan trọng trong chính sách ngoại giao của ông Obama”, theo chuyên gia Fawaz Gerges tại Đại học Kinh tế London.

Quan hệ thực dụng Iran - Houthi

Trong khi đó, bản thân chính quyền Iran cũng rất nghiêm túc trong việc tìm kiếm một thỏa thuận hạt nhân cuối cùng với nhóm P5+1 nhằm chấm dứt tình trạng bị cô lập và tháo gỡ các lệnh trừng phạt kinh tế đang đè nặng. Tuy nhiên, không vì thế mà Tehran lơ là trong việc tăng cường tầm ảnh hưởng trên khắp khu vực Trung Đông, trong đó có Yemen.

Dù vậy, phiến quân Houthi về bản chất không phải thân Iran, không nổi dậy vì “ủy nhiệm của Iran”. Đây là một lực lượng chính trị độc lập nổi lên từ sự đàn áp của chính quyền Tổng thống Mansour Hadi thân Mỹ, Saudi Arabia. Trong quá khứ, năm 2009, lực lượng Houthi chưa nhận được sự giúp đỡ của Iran, nhưng Saudi Arabia vẫn tiến hành không kích trong nhiều tuần. Hiện tại, Houthi nhận được sự hậu thuẫn của Iran song đây không phải là lực lượng duy nhất trong khu vực được nước ngoài hỗ trợ.

Sở dĩ Houthi lật đổ ông Hadi là do chính ông này phản bội lại thỏa thuận đã ký với Houthi và các phe phái chính trị khác ở Yemen, thực hiện chính sách điều hành đất nước hà khắc dưới sự ủng hộ của Riyadh và Washington. Vì vậy, Houthi “ngả” sang Iran vì thực dụng, muốn tìm kiếm đối trọng chứ không chỉ đơn thuần là cùng theo dòng Hồi giáo Shiite.

Đi tìm giải pháp chính trị

Trong bối cảnh đó, giới phân tích nhận định, dường như mâu thuẫn giáo phái Sunni-Shiite thực chất chỉ là luận điệu Saudi Arabia nêu lên nhằm tập hợp lực lượng. Từ trước đến nay, Saudi Arabia không muốn có bất cứ cạnh tranh nào trong khu vực, trong khi liên tục đấu tranh xây dựng chính phủ dân chủ trao quyền cho người dân. Đặc biệt, chính quyền Riyadh luôn quyết liệt ngăn chặn sự trỗi dậy của những thế lực được ủng hộ rộng rãi và đang tìm cách tự quyết như Houthi.

Vì vậy, quyết định của Mỹ đứng sau các cuộc không kích của liên quân Arab có thể được coi là một sai lầm. Mặc dù nhóm Houthi tuyên bố chống Mỹ, nhưng trên thực tế họ chưa nhằm vào bất cứ lợi ích nào của Mỹ, cũng như không can thiệp vào chiến dịch của Mỹ chống lại chi nhánh al-Qaeda ở bán đảo Ả Rập (AQAP). Bất chấp thực tế đó, Mỹ đã chấp nhận phương án tấn công cũng như đặt tham vọng kiểm soát Yemen của Saudi Arabia lên trên những ưu tiên của mình. Nói cách khác, Washington đã phó mặc Yemen cho những âm mưu của Riyadh.

Trên mạng CNN, cây bút Ali Alahmet cho rằng, những lợi ích của Saudi Arabia ở Yemen không thể thay thế lợi ích của Mỹ, và chính quyền Tổng thống Obama nên tìm một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột này. Đây là điều cần thiết, không chỉ vì cuộc tấn công do Saudi Arabia dẫn đầu ở Yemen chưa mang lại kết quả tích cực, mà nó còn đe dọa tới quan hệ Mỹ - Iran vốn đã không mấy êm đẹp. Những gì đang xảy ra ở Trung Đông cho thấy Iran đang nắm trong tay những con bài rất quan trọng và để giải quyết những cuộc khủng hoảng trong khu vực, Mỹ không thể phớt lờ tiếng nói từ Tehran.

Theo Hàn Giang
Thế giới và Việt Nam
MỚI NHẤT
Cận cảnh trận động đất kinh hoàng tàn phá Nepal
Cận cảnh trận động đất kinh hoàng tàn phá Nepal

(Dân trí) - Người bị thương nằm ngồi la liệt tại bãi đỗ xe bệnh viện, nhiều tòa nhà lớn chỉ còn là gạch vụn, tuyết lở trên đỉnh Everest vùi lấp nhiều lều trại của người leo núi, làm ít nhất 10 người chết... Trận động đất 7,9 độ richter trưa 25/4 đang gây ra cảnh hoang tàn khắp Nepal.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 09:38

Nepal: Động đất mạnh nhất trong 80 năm, hơn 1.100 người đã chết
Nepal: Động đất mạnh nhất trong 80 năm, hơn 1.100 người đã chết

(Dân trí) - Nhiều công trình lịch sử bị phá hủy, cảnh đổ nát được ghi nhận ở khắp khu vực từ thủ đô Kathmandu tới thành phố Pokhara của Nepal, sau khi một trận động đất mạnh 7,9 độ richter xảy ra tại đây. Theo thông tin mới nhất, ít nhất 1.130 người đã chết, hơn 1.700 người bị thương.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 08:30

Hơn 700 người chết sau trận động đất 7,9 độ richter tại Nepal
Hơn 700 người chết sau trận động đất 7,9 độ richter tại Nepal

(Dân trí) - Ngày 25/4, trận động đất mạnh nhất hơn 80 năm qua đã xảy ra tại Nepal, với cường độ đo được lên tới 7,9 độ richter, gây ra cảnh đổ nát kinh hoàng. Giới chức địa phương cho biết hơn 700 người đã được xác định thiệt mạng. Con số này còn chưa dừng lại.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 07:59

Năm hệ thống phòng thủ tên lửa quái dị
Năm hệ thống phòng thủ tên lửa quái dị

Với những nỗ lực trong nhiều thập kỷ, quân đội các nước trên thế giới vẫn không thể hoàn toàn đánh chặn được tên lửa đạn đạo xuyên lục địa.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 03:08

Những khoản "tiền tươi" của phiến quân IS
Những khoản "tiền tươi" của phiến quân IS

(Dân trí) - Bằng cách kiểm soát các khoản lương dành cho các cơ quan và "thu thuế" công việc kinh doanh ở những khu vực đang nắm giữ tại Iraq và Syria, nhóm Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) đang thu lợi bất chính để có ngân sách cho các hoạt động tấn công khủng bố.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 03:00

Dư âm cảm xúc Chiến thắng 30/4 trong lòng kiều bào tại Pháp
Dư âm cảm xúc Chiến thắng 30/4 trong lòng kiều bào tại Pháp

Chiến thắng 30/4/1975 đã đi vào lịch sử đất nước như một mốc son chói lọi, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Chiến công oanh liệt đó có sự góp sức của toàn dân tộc trong đó có cộng đồng người Việt Nam tại Pháp.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 03:00

IS bắn hạ máy bay Syria, bắt sống phi công
IS bắn hạ máy bay Syria, bắt sống phi công

Nhóm Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đã bắn hạ một máy bay của Chính phủ Syria gần một sân bay quân sự chủ chốt ở miền Nam quốc gia Trung Đông này và bắt sống phi công điều khiển máy bay.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 02:01

Hải quân Mỹ chuyển đổi toàn bộ tàu chiến thành tàu sân bay
Hải quân Mỹ chuyển đổi toàn bộ tàu chiến thành tàu sân bay

(Dân trí) - Hải quân Mỹ quyết định sẽ chuyển đổi toàn bộ các tàu chiến hiện có thành tàu sân bay cỡ nhỏ, một bước đi tham vọng chưa từng có nhằm tối ưu hóa năng lực của lực lượng hải quân.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 11:25

ASEAN sẽ ra tuyên bố kêu gọi Trung Quốc "kiềm chế" ở Biển Đông
ASEAN sẽ ra tuyên bố kêu gọi Trung Quốc "kiềm chế" ở Biển Đông

(Dân trí) - Một tuyên bố sẽ được ASEAN đưa ra để kêu gọi các bên "kiềm chế' tại Biển Đông nhưng sẽ tránh chỉ trích trực tiếp những hoạt động của Trung Quốc ở vùng biển này thời gian qua.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 10:08

Sài Gòn ngày 30/4 qua hồi ức sống động của nhà báo Anh
Sài Gòn ngày 30/4 qua hồi ức sống động của nhà báo Anh

(Dân trí) - Sáng 30/4/1975, người Sài Gòn hân hoan trong tiếng nhạc chiến thắng vang lên từ các loa phóng thanh khắp đường phố. Vui mừng nhưng cũng bối rối, nhiều người không biết phải làm gì, có tiếp tục đi làm hay ở nhà, liệu chợ có còn bán thực phẩm hay không...

Thứ bảy, 25/04/2015 - 09:37

Tổng thống Putin nghĩ gì và muốn gì?
Tổng thống Putin nghĩ gì và muốn gì?

Để có được cái nhìn toàn cảnh về khủng hoảng ở Ukraine, ngoài ý đồ can dự của Mỹ, cần phải hiểu quan điểm của Nga. Nói cách khác cần phải thấy rằng giới lãnh đạo Nga nói chung và Tổng thống Vladimir Putin nghĩ gì và muốn gì?

Thứ bảy, 25/04/2015 - 09:30

Mỹ: Tượng Nữ thần Tự do bị dọa đánh bom
Mỹ: Tượng Nữ thần Tự do bị dọa đánh bom

(Dân trí) - Toàn bộ du khách và nhân viên tại khu tham quan tượng Nữ thần Tự do, Mỹ ngày 24/4 đã phải sơ tán sau khi cơ quan chức năng nhận được một cuộc gọi đe dọa đánh bom bắt đầu bằng lời lẽ: “Họ sẽ bị nổ tung”.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 09:30

ĐÁNG QUAN TÂM
Hoàng tử Saudi bị “ném đá” vì tặng siêu xe cho phi công
Hoàng tử Saudi bị “ném đá” vì tặng siêu xe cho phi công

Sau khi hào phóng hứa tặng siêu xe Bentley cho các phi công ném bom ở Yemen, hoàng tử Waleed đã phải hứng chịu nhiều chỉ trích của dư luận.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 08:30

Lộ diện nghi phạm đưa máy bay không người lái lên nóc dinh Thủ tướng Nhật
Lộ diện nghi phạm đưa máy bay không người lái lên nóc dinh Thủ tướng Nhật

(Dân trí) - Bí mật về vụ xuất hiện UAV lạ trên nóc Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản đã được hé mở sau khi một người đàn ông đã tự ra đầu thú cảnh sát vào tối qua.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 08:02

Pháp, Nga sẽ hủy hợp đồng tàu chiến Mistral?
Pháp, Nga sẽ hủy hợp đồng tàu chiến Mistral?

(Dân trí) - Nga và Pháp đang gần tiến tới một thỏa thuận cho phép Paris hủy hợp đồng bán chiến hạm Mistral và bồi hoàn cho Mátxcơva, một nguồn Nga thân cận với các cuộc đàm phán ngày 24/4 cho biết. Tuy nhiên, Tổng thống Pháp nói vẫn chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 07:51

Tàu Trung Quốc lảng vảng gần vùng tập trận chung Mỹ-Philippines
Tàu Trung Quốc lảng vảng gần vùng tập trận chung Mỹ-Philippines

(Dân trí) - Phản ứng trước cuộc tập trận chung Mỹ-Philippines tại Biển Đông, Trung Quốc đã gửi 2 tàu cùng máy bay tới tuần tra phi pháp gần nơi diễn tập của Manila và Washington, tờ Want China Times của Đài Loan đưa tin.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 07:29

Truy tìm nóc nhà trực thăng Mỹ chạy khỏi Sài Gòn
Truy tìm nóc nhà trực thăng Mỹ chạy khỏi Sài Gòn

Năm 2000, tạp chí People mất nhiều ngày tìm kiếm ở TP.HCM chính xác địa điểm chiếc máy bay trực thăng chở người di tản từ nóc một tòa nhà mà trước đó nhiều người lầm tưởng là tòa Đại sứ quán Mỹ thời bấy giờ.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 07:03

Hòa giải dân tộc, mong lắm thay!
Hòa giải dân tộc, mong lắm thay!

Đây chính là tâm sự của ông Nguyễn Phương Hùng – Tổng biên tập KBCHN - một tờ báo điện tử tiếng Việt ở Mỹ với tinh thần làm sáng tỏ sự thật, đặc biệt nêu cao sự chính nghĩa qua những chuyến tác nghiệp thường xuyên tại Việt Nam suốt gần bốn năm qua.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 06:30

Trung Quốc: Giải cứu người bị bắt làm nô lệ 18 năm
Trung Quốc: Giải cứu người bị bắt làm nô lệ 18 năm

(Dân trí) - Một người đàn ông vừa được cảnh sát Trung Quốc giải cứu khỏi một xưởng sản xuất ngầm sau 18 năm bị giam giữ và buộc lao động như nô lệ. Sau thời gian dài bị giam giữ, người này ở trong tình trạng mụ mị và chỉ giao tiếp bằng thứ tiếng bập bẹ.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 06:14

Tuyến đầu cuộc chiến giành ảnh hưởng của Nga - Trung
Tuyến đầu cuộc chiến giành ảnh hưởng của Nga - Trung

Là quốc gia trung tâm trong bất kỳ dự án hội nhập nào ở Trung Á, Kazakhstan đã trở thành tuyến đầu trong "cuộc chiến" giữa Nga và TQ để giành ảnh hưởng.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 04:00

[Video] Hai ngôi nhà tại Mỹ suýt bị "hố tử thần" nuốt chửng
[Video] Hai ngôi nhà tại Mỹ suýt bị "hố tử thần" nuốt chửng

Chủ nhân của hai ngôi nhà gần sông Delaware, New Jersey, Mỹ đã vô cùng sợ hãi khi thấy sự xuất hiện của một cái hố khổng lồ.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 03:30

Thụy Sĩ đạt danh hiệu quốc gia hạnh phúc nhất thế giới
Thụy Sĩ đạt danh hiệu quốc gia hạnh phúc nhất thế giới

Phần Lan, Hà Lan, Thụy Điển, New Zealand và Australia đã bị loại khỏi danh sách top 10.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 03:00

Thủ tướng Nhật sẽ gửi thông điệp gì tới Mỹ trong chuyến thăm tới?
Thủ tướng Nhật sẽ gửi thông điệp gì tới Mỹ trong chuyến thăm tới?

(Dân trí) - Trong chuyến thăm Mỹ sắp tới, Thủ tướng Nhật Bản Shizo Abe sẽ gửi tới Washington một thông điệp rõ ràng rằng Tokyo đã sẵn sàng đảm nhận vai trò lớn hơn trong vấn đề an ninh trên trường quốc tế.

Thứ sáu, 24/04/2015 - 05:54

Nga diễn tập chống đổ bộ trên quần đảo tranh chấp với Nhật Bản
Nga diễn tập chống đổ bộ trên quần đảo tranh chấp với Nhật Bản

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Nga thông báo nước này đã tiến hành các cuộc diễn tập chống đổ bộ trên một chuỗi đảo ở Thái Bình Dương, trong số này có cả đảo Nga đang có tranh chấp với Nhật Bản.

Thứ sáu, 24/04/2015 - 05:18