“Văn hóa phong bì” - vấn nạn của báo chí quốc tế

Chống tiêu cực trong báo chí cũng là một mặt trận của chống tham nhũng. Làng báo Nhật có từ omiyage; báo Hàn Quốc có từ ch’ongi; báo Indonesia có từ wartawan amplop và tại Mỹ, người ta thường nhắc đến loại nhà báo envelope journalist.
>>Kì 1: Làm việc kiểu “Anh hùng bàn phím”
>>Kì cuối: Washington Post và truyền thông quốc tế mắc bẫy như thế nào?

Tất cả đều nhắc đến hiện tượng “phong bì phong bao” trong giới báo chí. “Nhà báo phong bì” không hiếm. Có trường hợp nhà báo biến chất lạm dụng nghề nghiệp để “ăn” nhưng cũng có nhà báo bị đặt vào thế “phải nhận”…

“Phong bì” gợi ý

Trên chuyên san Columbia Journalism Review, Robert Love - giáo sư trợ giảng Đại học Báo chí Columbia (một trong những trường đào tạo báo chí số một Mỹ) - đã nhắc đến vụ phóng viên Jared Paul Stern vòi vĩnh 220.000USD từ tỉ phú Ronald Burkle. Sự việc từng trở thành ngòi nổ loạt tranh luận liên quan vấn đề đạo đức báo chí.

Scandar được New York Daily News miêu tả như sau. 16 giờ ngày 22-3-2006, tại nhà riêng của tỉ phú Ronald Burkle (kinh doanh siêu thị; nhà gây quỹ nổi tiếng của đảng Dân chủ), chủ nhà tiếp phóng viên Jared Paul Stern và có cuộc nói chuyện kéo dài khoảng 1 giờ.

Ngày 31-3-2006, hai người lại gặp nhau - như kết quả cuối cùng của cuộc dàn xếp vào lần gặp trước. Cụ thể, Stern “mơi” Burkle 220.000USD để đổi lấy sự “im lặng” trong một năm không bị lôi ra chi tiết tiêu cực trong đời sống cá nhân lên mặt báo, chẳng hạn quan hệ với “các em người mẫu”.

“Văn hóa phong bì” - vấn nạn của báo chí quốc tế
Cây bút kỳ cựu Doug Bandow phải từ chức khỏi Viện Cato khi thừa nhận có nhận phong bì từ chuyên gia vận động hành lang Jack Abramoff

Chết nỗi, Jared Paul Stern không hề biết rằng, hai buổi “làm tiền” của mình đã bị bí mật ghi hình toàn bộ vụ mặc cả và Stern bị sa thải.

Trước khi xảy ra scandar, Stern viết bình luận cho cột Page Six trên tờ New York Post đồng thời làm biên tập cho Tạp chí Page Six The Magazine… Trước vụ Jared Paul Stern, cây bút kỳ cựu Doug Bandow cũng từ chức khỏi Viện Cato (một tổ chức nghiên cứu độc lập có uy tín) ngày 15-12-2005, khi thừa nhận có nhận lót tay từ chuyên gia vận động hành lang Jack Abramoff để viết khoảng 12-14 bài mang nội dung tích cực cho các khách hàng của Abramoff.

Cần nói thêm, Bandow từng là trợ lý đặc biệt của Tổng thống Ronald Reagan. Một tùy viên Abramoff cho biết, Bandow và một chuyên gia bình luận chính trị khác từng nhận 2.000USD/bài. Nhân vật thứ hai được nhắc đến trong vụ này là Peter Ferrara, cố vấn chính sách cấp cao thuộc Viện Chính sách Cải cách, với nhiều bài viết trong đó có bài đăng trên Washington Times…

“Phong bì” lót tay

Chủ động làm tiền bằng cách hù dọa kiểu Jared Paul Stern là một “biến thái” méo mó trong hoạt động báo chí và nhận tiền để bẻ cong ngòi bút cũng là một kiểu biến thái nữa. Năm 2005, báo chí Mỹ từng rùm beng vụ Nhà Trắng lẫn Lầu Năm Góc “đi đêm” với một số nhà báo nhằm tranh thủ ủng hộ một số chính sách nhà nước liên bang. Người thứ nhất là Michael McManus, cây bút phụ trách chuyên mục “Đạo đức và tôn giáo” cho 50 tờ báo Mỹ (Washington Times, Dallas Morning News, Charlotte Observer…).

Theo điều tra Salon Magazine, Michael McManus là “lính đánh thuê” của Bộ Y tế và Dịch vụ cộng đồng Hoa Kỳ (được trả 10.000USD cho chiến dịch tuyên truyền Sáng kiến hôn nhân lành mạnh cộng đồng của Tổng thống Bush). Theo Los Angeles Times, McManus nhận phong bì từ một hãng tư vấn làm việc cho Bộ Y tế và dịch vụ cộng đồng. Ngoài khoản tiền nêu trên, đương sự còn được trả tiền đi công tác, cùng 49.000USD cho tổ chức Marriage Savers Inc của mình.

“Văn hóa phong bì” - vấn nạn của báo chí quốc tế
 
Cây bút Howard Kurtz (Washington Post) phanh phui thêm Bộ Y tế cũng từng mua nhà báo Maggie Gallagher với giá 41.500USD trong hai “hợp đồng” để viết bài ủng hộ chính sách y tế Nhà Trắng. Còn USA Today cho biết, Bộ Giáo dục Hoa Kỳ - qua hợp đồng với Công ty Quan hệ đối ngoại Ketchum - đã chi cho Armstrong Williams (cây bút quen thuộc viết cho CNN và CNBC) 241.000USD để được viết tốt cho chương trình giáo dục No Child Left Behind (một trong những “chủ điểm” trong chính sách đối nội nhiệm kỳ hai của Tổng thống Bush).

USA Today tiết lộ Nhà Trắng đã xài cho các công ty quan hệ đối ngoại 250 triệu USD nhằm thực hiện chiến dịch tuyên truyền chính sách của mình. Theo CBS News, Nhà Trắng đã chi 88 triệu USD cho các hợp đồng “quan hệ đối ngoại” chỉ trong năm 2004. Và không chỉ Nhà Trắng, theo Los Angeles Times, Lầu Năm Góc đã dúi tay cho một số tờ báo Iraq nhằm tung ra các bài viết mang nội dung tích cực về tình hình Iraq…

Tuyên chiến với “văn hóa lì xì”!

Dù chủ động hoặc bị động, “văn hóa phong bì, phổ biến trong giới truyền thông, cũng làm giảm tính trung thực báo chí và bản thân nhà báo” - phát biểu của Heru Hendratmoko, Chủ tịch Liên minh các nhà báo độc lập (AJI), tại buổi ra mắt chiến dịch chống hối lộ và nhận hối lộ tổ chức tại Jakarta tháng 5-2015.

“Chúng ta bây giờ phải chịu trách nhiệm trong cuộc chiến chống tham nhũng trong báo chí” - nhấn mạnh thêm của Christopher Warren, Chủ tịch Liên đoàn Báo chí thế giới (IFJ) - “Chúng ta cần nhiều chiến dịch hơn để chống lại nạn “nhà báo phong bì”. Theo AJI, 85% trong 400 nhà báo khảo sát tại Indonesia đều thừa nhận từng nhận phong bì.

Tổng biên tập Tạp chí Tempo, Bambang Harimurti, cho biết cơ quan mình chỉ cho phép nhà báo nhận quà kỷ niệm trị giá dưới 6USD… Ở Mỹ, vấn đề nhà báo và phong bì cũng là quan tâm xã hội. Một thăm dò của Gallup cho thấy dư luận chung tại Mỹ nhìn nhà báo thậm chí tiêu cực hơn cả ngân hàng và viên chức nhà nước.

Cuộc khảo sát với chi phí thực hiện một triệu USD do Đại học Connecticut tiến hành cho biết, 50% học sinh phổ thông nói rằng, giới chức trách nên giám sát nhiều hơn đối với báo chí. Cách đây ba năm, một khảo sát toàn cầu phối hợp giữa nhiều trường đại học và viện nghiên cứu (trong đó có Ngân hàng Thế giới, Mạng Báo chí quốc tế, Viện Quan hệ công chúng Hoa Kỳ…) đã xếp hạng mức độ trong sạch báo chí thế giới, với Phần Lan nằm đầu bảng trong 66 quốc gia và Trung Quốc cùng một số nước châu Á nằm gần cuối bảng.

Làng báo Trung Quốc chẳng lạ gì “văn hóa lì xì”. Theo kết quả khảo sát, “lì xì” chiếm trung bình 21% thu nhập phóng viên và tiền hối lộ có thể chiếm 1/4 hoặc 1/3 thu nhập tòa soạn (phóng viên đi “tác nghiệp” nhận lì xì phải lại quả cho các vị trưởng phòng, ban trực tiếp điều hành).

Từ năm 1993, Cục Báo chí - Xuất bản thuộc Bộ Văn hóa Thông tin Trung Quốc từng nghiêm cấm tất cả cơ quan báo chí hoặc phóng viên nhận “tiền cám ơn” hoặc quà cáp biếu xén bằng bất kỳ hình thức nào. Chỉ riêng ở khoản này, có thể thấy vấn đề còn phức tạp ở lối hành xử theo thói quen văn hóa, khi xã hội góp phần làm “hư” nhà báo. Chống tham nhũng trong báo chí còn là vấn đề tiêu diệt hình thức ứng xử kiểu hối lộ và nhận hối lộ trá hình như vậy.

Tháng 9-2014, vì liên quan website 21st Century Net có 8 người bị bắt về tội nhận hối lộ, có cả tổng biên tập và tổng thư ký tòa soạn. Trong vài năm, ban lãnh đạo 21st Century Net đã “ăn” đến 50 triệu USD từ hơn 100 công ty. Văn hóa phong bì trong làng báo Trung Quốc bùng nổ gần như không thể kiểm soát.

Năm 2002, hai phóng viên Tân Hoa Xã đã nhận không phải tiền mà là... vàng thỏi để bưng bít loạt sự cố tai nạn hầm lò mỏ than. Năm 2009, 10 nhà báo Trung Quốc bị kết tội nhận hối lộ hơn 300.000USD để che giấu một sự cố hầm mỏ làm thiệt mạng hàng chục người.

Theo Cao Minh
PetroTimes
MỚI NHẤT
 Kim Jong-un thị sát phi công nữ tập luyện
Kim Jong-un thị sát phi công nữ tập luyện

(Dân trí) - Truyền thông Triều Tiên ngày 22/6 đưa tin, nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã thị sát một cuộc bay thử trên máy bay siêu thanh của 2 nữ phi công đầu tiên của Triều Tiên.

Thứ hai, 22/06/2015 - 10:30

Ba Lan: Tin tặc tấn công sân bay, 1400 khách chôn chân
Ba Lan: Tin tặc tấn công sân bay, 1400 khách chôn chân

(Dân trí) - Một số chuyến bay của hãng hàng không quốc gia Ba Lan (LOT) ngày 21/6 đã phải trì hoãn sau khi hệ thống máy tính tại sân bay bị tin tặc tấn công, giới chức địa phương cho biết.

Thứ hai, 22/06/2015 - 10:00

Tàu khu trục tên lửa Mỹ tiến vào Biển Đen
Tàu khu trục tên lửa Mỹ tiến vào Biển Đen

(Dân trí) - Tàu khu trục tên lửa USS Laboon của Mỹ ngày 21/6 tiến vào Biển Đen thay cho tàu USS - Ross trước đó, bộ phận báo chí của Hạm đội 6 Hải quân Mỹ đóng căn cứ ở Địa Trung Hải thông báo.

Thứ hai, 22/06/2015 - 09:35

Nổ lớn ở hai chi nhánh ngân hàng Nga tại Kiev
Nổ lớn ở hai chi nhánh ngân hàng Nga tại Kiev

Hai vụ nổ lớn đã xảy ra tại các chi nhánh ngân hàng Sberbank của Nga tại thủ đô Kiev (Ukraine) vào rạng sáng nay. Cảnh sát địa phương đang tiến hành điều tra vụ việc.

Thứ hai, 22/06/2015 - 09:15

Nga hé lộ mẫu tên lửa vác vai "đáng sợ nhất trong lịch sử"
Nga hé lộ mẫu tên lửa vác vai "đáng sợ nhất trong lịch sử"

(Dân trí) - Quân đội Nga sắp được nhận các hệ thống tên lửa phòng không vác vai “đáng sợ nhất trong lịch sử” với các tính năng vượt trội hơn hẳn các mẫu vũ khí tương tự của Mỹ và các đồng minh.

Thứ hai, 22/06/2015 - 09:00

Video: Cảnh sát đổ về New York ráo riết tìm hai nghi phạm vượt ngục
Video: Cảnh sát đổ về New York ráo riết tìm hai nghi phạm vượt ngục

Sau khi nhận được thông tin có hai kẻ khả nghi giống hai tên tù vượt ngục gây rúng động cách đây nửa tháng tại nhà tù Clinton ở thị trấn Dannemora, hôm 20/6 cảnh sát New York đã sử dụng chó nghiệp vụ và trực thăng tập trung về phía tây New York ráo riết truy tìm hai kẻ đào tẩu này.

Thứ hai, 22/06/2015 - 08:30

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thăm châu Âu, trấn an đồng minh
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thăm châu Âu, trấn an đồng minh

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ash Carter ngày 21/6 bắt đầu chuyến công du châu Âu nhằm trấn an đồng minh của mình và các nước khu vực Baltic.

Thứ hai, 22/06/2015 - 08:00

Máy bay tuần tra Nhật Bản đến Biển Đông diễn tập cùng Philippines
Máy bay tuần tra Nhật Bản đến Biển Đông diễn tập cùng Philippines

Kyodo đưa tin, ngày 21/6, một máy bay tuần tra P3-C của Lực lượng phòng vệ trên biển Nhật Bản (MSDF) đã hạ cánh xuống thành phố Puerto Princesa, thủ phủ tỉnh đảo Palawan của Philippines ở Biển Đông, để tham gia cuộc diễn tập huấn luyện với quân đội Philippines.

Thứ hai, 22/06/2015 - 06:30

Lực lượng Mỹ "ken đặc" quanh Trung Quốc
Lực lượng Mỹ "ken đặc" quanh Trung Quốc

(Dân trí) - Bộ tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ đang điều động thêm 1.200 lính đặc nhiệm tới khu vực này, trong đợt điều động mới nhất nhằm “kiềm chế sự trỗi dậy” của Trung Quốc trong khu vực, truyền thông Trung Quốc đưa tin.

Thứ hai, 22/06/2015 - 06:15

Nhiều bất đồng chờ đối thoại Mỹ - Trung
Nhiều bất đồng chờ đối thoại Mỹ - Trung

Washington khẳng định sẽ không nhắm mắt làm ngơ trước các bất đồng với Bắc Kinh và sẽ tìm cách giải quyết thông qua đối thoại trực tiếp.

Thứ hai, 22/06/2015 - 06:05

Tội phạm Trung Quốc tung hoành ở Ý
Tội phạm Trung Quốc tung hoành ở Ý

Các công tố viên ở TP Florence, thủ phủ vùng Tuscany - Ý hôm 20-6 chính thức đề nghị truy tố chi nhánh Ngân hàng Trung Quốc (BOC) ở TP Milan cùng 297 người, hầu hết là người Trung Quốc, bị nghi rửa tiền cũng như dính líu đến một số hoạt động tội phạm khác.

Thứ hai, 22/06/2015 - 03:05

Thủ tướng Ấn Độ tham gia ngày Yoga quốc tế
Thủ tướng Ấn Độ tham gia ngày Yoga quốc tế

(Dân trí) - Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi ngày 21/6 tham dự một buổi tập Yoga ngoài trời tại New Delhi, để hưởng ứng Ngày Yoga Quốc tế lần đầu tiên được tổ chức.

Thứ hai, 22/06/2015 - 12:05

ĐÁNG QUAN TÂM
Bí ẩn xung quanh thủ lĩnh khét tiếng IS al-Baghdadi
Bí ẩn xung quanh thủ lĩnh khét tiếng IS al-Baghdadi

Từ chỗ gần như vô danh, tên Abu Bakr al-Baghdadi đã nổi lên trở thành thủ lĩnh của nhóm thánh chiến khét tiếng và đáng sợ nhất thế giới.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 10:05

Nỗi lo khủng bố ám ảnh toàn thế giới
Nỗi lo khủng bố ám ảnh toàn thế giới

Chưa khi nào, mối lo ngại về khủng bố lại bao trùm lên một phạm vi rộng lớn như hiện nay. Chắc hẳn nhiều người sẽ không khỏi giật mình khi nhìn vào bản Báo cáo về khủng bố toàn cầu năm 2014 do Bộ Ngoại giao Mỹ mới công bố.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 09:00

Hàng không Pháp sắp thay giao dịch viên bằng robot
Hàng không Pháp sắp thay giao dịch viên bằng robot

(Dân trí) - Để hỗ trợ theo dõi và kiểm soát dòng người nhập cư, chính quyền Pháp sẽ sớm áp dụng người máy vào thay thế vị trí của giao dịch viên tại các sân bay, Sputnik News ngày 20/6 đưa tin.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 07:00

Căng thẳng Nga- Mỹ sẽ không dẫn đến chiến tranh hạt nhân
Căng thẳng Nga- Mỹ sẽ không dẫn đến chiến tranh hạt nhân

Việc Nga bổ sung 40 quả tên lửa đạn đạo để đối phó với việc Mỹ đưa vũ khí sang các nước Đông Âu không có nghĩa chiến tranh hạt nhân sắp xảy ra.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 06:05

Mỹ dự định trang bị vũ khí laser lên các tàu sân bay thế hệ mới
Mỹ dự định trang bị vũ khí laser lên các tàu sân bay thế hệ mới

Các quan chức Hải quân Mỹ cho rằng, vũ khí laser hoàn toàn có thể thay thế các hệ thống tên lửa hiện nay và làm tăng rõ rệt tỷ lệ bắn hạ mục tiêu.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 05:00

7 người bị thương trong một vụ xả súng ở Philadelphia, Mỹ
7 người bị thương trong một vụ xả súng ở Philadelphia, Mỹ

Ít nhất 7 người, bao gồm 3 trẻ em đã bị thương trong một cuộc tấn công bằng súng tại phía tây thành phố Philadelphia, khi đang tổ chức một buổi dã ngoại.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 04:10

Nga tính đóng tàu Lavina ưu việt hơn Mistral
Nga tính đóng tàu Lavina ưu việt hơn Mistral

(Dân trí) - Lo ngại không nhận được các tàu sân bay lớp Mistral đã đặt hàng Pháp, Nga tự thiết kế và chuẩn bị đóng loại tàu Lavina với các tính năng được cho là còn vượt trội hơn để bổ sung cho hạm đội của mình.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 04:00

Bỉ dỡ bỏ lệnh phong tỏa tài sản của Nga
Bỉ dỡ bỏ lệnh phong tỏa tài sản của Nga

Một phần tài khoản của các cơ quan ngoại giao Nga tại ngân hàng ING của Bỉ đã được dỡ bỏ phong tỏa ngày 20/6, các tài khoản còn lại cũng sẽ được dỡ bỏ phong tỏa vào ngày 22/6. Đây là thông báo của Bộ Ngoại giao Bỉ ngày 20/6.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 03:35

Ukraine còn tin tưởng vào phép màu của Hiệp định Minsk?
Ukraine còn tin tưởng vào phép màu của Hiệp định Minsk?

Người dân Ukraine dường như đã không còn tin tưởng vào phép màu của các Hiệp định Hòa bình từng được ký kết hai lần tại thủ đô Minsk. Bởi vậy có thể thấy rõ họ không có tâm trạng đón đợi Hiệp định Minsk-3, có vẻ đang được chính quyền nước này thai nghén đề xuất.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 02:00

Tổng thống Nga Putin tiết lộ chuyện đời tư
Tổng thống Nga Putin tiết lộ chuyện đời tư

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 20/6 đã có những tiết lộ về cuộc sống riêng tư của mình, trong một cuộc gặp gỡ với truyền thông quốc tế bên lề Diễn đàn St. Petersburg.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 01:00

Thực dụng thắng thế
Thực dụng thắng thế

Với 5 triệu công dân và hàng tỉ USD tiền đầu tư ở nước ngoài cần được bảo vệ, Trung Quốc đang xem xét lại chính sách không can thiệp vào chuyện xảy ra tại quốc gia khác.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 12:00

Tổng thống Ukraine thừa nhận "đảo chính" bất hợp pháp
Tổng thống Ukraine thừa nhận "đảo chính" bất hợp pháp

Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko đã bất ngờ yêu cầu tòa án hiến pháp của đất nước công nhận sự lật đổ cựu Tổng thống Viktor Yanukovych vào tháng 2 năm 2014 là bất hợp pháp.

Chủ nhật, 21/06/2015 - 11:45