ASEAN và vấn đề Biển Đông 2015 (Bài 3):

Vấn đề Biển Đông và Malaysia trong vai trò Chủ tịch ASEAN

Malaysia sẽ tiếp tục cách tiếp cận mềm dẻo trong việc giải quyết các tranh chấp biển, hơn là có một lập trường cứng rắn với vấn đề Biển Đông.
>>Biển Đông và cuộc chiến pháp lý giữa Trung Quốc - Philippines năm 2015
>>Biển Đông vẫn là trở ngại tiềm tàng trong quan hệ Trung Quốc- ASEAN

Năm 2015 là năm Malaysia tiếp quản vị trí Chủ tịch Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và có trách nhiệm thúc đẩy một cộng đồng ASEAN mạnh hơn. Vai trò lãnh đạo của Malaysia đặc biệt quan trọng hơn vì năm nay là năm chuyển đổi hướng tới sự hội nhập và thành lập một Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC).
 
Cờ ASEAN (ảnh: Shutterstock.com)
Cờ ASEAN (ảnh: Shutterstock.com)

Mặt khác, Malaysia lại đảm nhận chức Chủ tịch ASEAN giữa lúc các căng thẳng ở Biển Đông chưa được giải quyết. Cả khu vực và thế giới đều đặt sự kỳ vọng cao đối với vai trò của Malaysia trong năm 2015 khi nước này có quan hệ tốt với cả Trung Quốc và Mỹ.

Lập trường Malaysia trong vấn đề Biển Đông

Viện Nghiên cứu Quốc tế S.Rajaratnam (RSIS) nhận định, một số nhà nghiên cứu đã coi cách xử lý tranh chấp trên Biển Đông của Malaysia là một dạng "bảo hiểm rủi ro" nhằm mục đích cân bằng giữa lợi ích quốc gia (duy trì mối quan hệ kinh tế chặt chẽ với Bắc Kinh) và lợi ích của "khu vực" (đảm bảo tranh chấp không quá căng thẳng).

Điều này có lẽ không hề đáng ngạc nhiên khi từ vài năm qua, kim ngạch thương mại của Malaysia với Trung Quốc là rất lớn, vượt quá con số 100 tỷ USD mỗi năm. Có thể nói, Trung Quốc chính là đối tác thương mại lớn nhất của Malaysia và Malaysia là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc tại khu vực Đông Nam Á.
 
Cờ ASEAN (ảnh: Shutterstock.com)
Một hội nghị kinh tế giữa Trung Quốc và Malaysia với sự tham của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (ảnh: Tân Hoa xã)

RSIS cho biết thêm, tuy nhiên thuật ngữ "bảo hiểm rủi ro" cần phải được hiểu trong một bối cảnh lớn. Khác với một số nước Đông Nam Á, Malaysia cũng hoan nghênh cả những đóng góp của Mỹ trong các vấn đề an ninh ở khu vực. Các cuộc tập trận chung (bao gồm cả trong hoặc gần vùng biển tranh chấp) và nỗ lực chống khủng bố tiếp tục là nền tảng cho hợp tác an ninh Mỹ-Malaysia.

The Straight Times (Singapore) ngày 12/1 nhận định, dù không công khai, quyết đoán như Philippines và Việt Nam trong các phản đối tuyên bố về hành động của Trung Quốc nhưng Malaysia cũng đã bày tỏ sự quan ngại của mình với Trung Quốc thông qua các kênh ngoại giao.

Chắc chắn Malaysia sẽ thúc đẩy sự đoàn kết của khu vực khi giải quyết tranh chấp trên Biển Đông. Malaysia vẫn cam kết và đang chủ động thúc đẩy các giải pháp mang tính toàn khu vực cho cuộc tranh chấp này. Malaysia cũng không phản đối lựa chọn giải quyết vấn đề Biển Đông bằng đàm phán song phương với các bên tranh chấp.
 
Cờ ASEAN (ảnh: Shutterstock.com)
Chắc chắn Malaysia sẽ thúc đẩy sự đoàn kết của khu vực khi giải quyết tranh chấp trên Biển Đông (ảnh: The Star)

RSIS cho biết, từ trước đến nay, cách thức xử lý tranh chấp của Malaysia khá linh hoạt từ đàm phán trực tiếp, hòa giải, cùng phát triển đến việc để tòa án quốc tế phân xử. Hầu hết, các biện pháp này đã từng được Kuala Lumpur thực hiện thành công trong việc giải quyết tranh chấp với các nước láng giềng Thái Lan, Indonesia và Singapore.

Malaysia sẽ ưu tiên cao cho việc thúc đẩy COC năm 2015

Trong buổi tọa đàm vào đầu tháng 1/2015 tổ chức ở Hà Nội, Đại sứ Dato’ Azmil Zabidi đến từ  Đại sứ quán Malaysia tại Việt Nam đã khẳng định, một trong 8 ưu tiên của Malaysia trong năm nay là làm sao phải ngăn chặn được các cuộc xung đột và giải quyết tranh chấp bằng con đường hòa bình

Bên cạnh đó, tại Hội nghị hẹp các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM Retreat) diễn ra trong 2 ngày 27-28/1/2015, Malaysia đã chỉ đạo cho Thái Lan làm điều phối viên thúc đẩy các cuộc họp giữa hiệp hội và Trung Quốc.
 
Hội nghị hẹp các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (ảnh: TTXVN)
Hội nghị hẹp các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (ảnh: TTXVN)

Có thể thấy, Malaysia đang nỗ lực hướng đến việc đẩy nhanh tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc Ứng xử (COC) và có thể thông qua COC giải quyết tranh chấp cho các bên có tuyên bố chủ quyền. Đây là phương pháp mà Malaysia có khả năng đặt ưu tiên cao trong năm 2015.

Tuy nhiên, giáo sư Carl Thayer nhận định, việc thông qua COC là không mấy khả thi trong năm nay. Trung Quốc khăng khăng rằng việc tiến hành Tuyên bố chung về hành vi ứng xử của các nước liên quan trong khu vực Đông Nam Á (DOC) cần phải được tiến hành trước. Mặc dù một vài nhóm đàm phán đã được lập ra theo sau DOC và Trung Quốc đã chuẩn bị sẵn ngân sách cho việc này, nhưng không một kế hoạch gây dựng lòng tin nào được thông qua.

Việc ký kết COC dựa trên cơ sở đồng thuận làm cho ASEAN rất khó khăn trong việc đẩy nhanh những tham vấn về Bộ Quy tắc ứng xử (COC) nếu Trung Quốc không sẵn sàng, giáo Carl Thayer cho biết thêm.

Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể hy vọng COC sẽ được ký kết khi ASEAN cho thấy được sự đoàn kết của mình. “ASEAN phải duy trì sự thống nhất và Chủ tịch hiện tại của ASEAN phải liên tục ép Trung Quốc đẩy nhanh tốc độ của các cuộc đàm phán. Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và các nhà lãnh đạo chính phủ cũng có thể sử dụng các cuộc họp và hội nghị thượng đỉnh thường niên để tạo thêm áp lực. ASEAN cần thiết lập ra một lộ trình và một danh sách những tiến triển đã đạt được về tiến trình đàm phán COC”, giáo sư Carl Thayer cho hay.

Còn nhiều thách thức ở phía trước

Có mối quan hệ tốt với Trung Quốc, Malaysia được xem là đang ở vị thế khá phù hợp để tạo điều kiện kết thúc đàm phán nhanh hơn về COC. Tuy nhiên, đây là một nhiệm vụ hết sức khó khăn với bất cứ nước nào giữ cương vị Chủ tịch ASEAN, đặc biệt đối với Malaysia vì bản thân nước này cũng có tuyên bố chủ quyền tại vùng biển này.

Hơn thế nữa, bên cạnh mối quan hệ tốt với Trung Quốc, Malaysia cũng có những gắn kết nhất định với Mỹ. Malaysia đã tham gia “Sáng kiến An ninh chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt” (PSI) do Mỹ đứng đầu mà Trung Quốc phản đối vì cho rằng hoạt động của PSI là vi phạm luật quốc tế (PSI do Mỹ và Ba Lan khởi xướng vào năm 2003 nhằm ngăn chặn các tàu thuyền chở vũ khí hủy diệt hàng loạt, PSI đã thu hút được chữ ký từ hơn 100 quốc gia khác nhau trên thế giới).

Ngoài ra, Malaysia đã cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ để tiếp liệu cho máy bay giám sát tàu ngầm Poseidon. Đây là loại máy bay này có khả năng phát hiện và theo dõi tàu ngầm của Trung Quốc trên Biển Đông - hành động mà Trung Quốc xem là không thân thiện.

Tờ báo điện tử của Singapore, The Straight Times viết, là Chủ tịch ASEAN, Malaysia nhiều khả năng "mắc kẹt" giữa sức ép ngoại giao từ phía Trung Quốc, Mỹ và các nước ASEAN.

Tờ báo điện tử cho biết thêm, nếu Malaysia lựa chọn việc giữ nguyên trạng tranh chấp ở vùng Biển Đông như hiện nay, thay vì đối đầu với Trung Quốc hay Mỹ, áp lực và căng thẳng trong ASEAN có thể dẫn đến chia rẽ.

Ngoài ra, các nhà nghiên cứu cũng băn khoăn rằng, trong trường hợp xảy ra những tình huống không thể lường trước như đụng độ quân sự Mỹ-Trung trên Biển Đông liệu Malaysia có thể hiện vai trò lãnh đạo hiệu quả ứng phó với các sự kiện này hay không?
 
Cờ ASEAN (ảnh: Shutterstock.com)
 Liệu Malaysia có thể hiện vai trò lãnh đạo hiệu quả trong năm 2015 sau khi tiếp quản chức Chủ tịch ASEAN ngày 13/11/2014 (ảnh: EPA)

Tuy vậy, Malaysia chắc chắn đã chuẩn bị cho cương vị Chủ tịch ASEAN đầy thử thách. Bởi thế, nhiều nhà quan sát hy vọng rằng Malaysiasẽ thực hiện được mục tiêu đã đề ra từ thời Ismail Abdul Rahman và từ thời điểm sáng lập nên ASEAN. Ismail Abdul Rahman là ngoại trưởng đầu tiên của Malaysia, người ủng hộ hoà bình và trung lập cho khu vực Đông Nam Á, mà từ sáng kiến đó đã hình thành khối ASEAN.

Năm 2015, Malaysia có cơ hội để dẫn dắt khối ASEAN phát triển và nâng cao uy tín của bản thân trên trường quốc tế. Giới quan sát đang kỳ vọng Malaysia sẽ thể hiện được vai trò lãnh đạo của mình trong năm mới./.

 
Theo Phương Chi/VOV.VN
MỚI NHẤT
Hàn Quốc răn đe Triều Tiên trước khi tập trận chung với Mỹ
Hàn Quốc răn đe Triều Tiên trước khi tập trận chung với Mỹ

Theo Tân Hoa xã, ngày 23/2, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cho biết quân đội nước này sẽ xử lý mạnh tay những khiêu khích tiềm ẩn từ phía Triều Tiên khi Hàn Quốc tiến hành các cuộc tập trận chung thường niên với Mỹ.

Thứ hai, 23/02/2015 - 06:02

Hòa bình cho Ukraine còn lắm gian nan
Hòa bình cho Ukraine còn lắm gian nan

Các cuộc xung đột tại khu vực miền Đông Ukraine vẫn đang tiếp diễn khiến hòa bình tại đây ngày càng khó thực hiện.

Thứ hai, 23/02/2015 - 06:00

Lãnh đạo Triều Tiên kêu gọi quân đội "sẵn sàng chiến đấu"
Lãnh đạo Triều Tiên kêu gọi quân đội "sẵn sàng chiến đấu"

Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) ngày 23/2 đưa tin nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã kêu gọi quân đội sẵn sàng chiến đấu trong bối cảnh cuộc tập trận chung Mỹ - Hàn dự kiến diễn ra vào tháng 3 có thể làm gia tăng căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên.

Thứ hai, 23/02/2015 - 05:00

Liên Hợp Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục tiếng mẹ đẻ
Liên Hợp Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục tiếng mẹ đẻ

(Dân trí) - Nhân kỷ niệm lần thứ 15 này của Ngày quốc tế tiếng mẹ đẻ, Liên Hợp Quốc tại Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của "các vấn đề liên quan đến ngôn ngữ" trong việc đảm bảo giáo dục cho tất cả mọi người.

Thứ hai, 23/02/2015 - 04:17

Nhật phản đối 3 tàu Trung Quốc xâm nhập lãnh hải
Nhật phản đối 3 tàu Trung Quốc xâm nhập lãnh hải

(Dân trí) - Thủ tướng Nhật ngày 23/2 đã chỉ trích việc 3 tàu hải giám của Trung Quốc xâm nhập vùng lãnh hải xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư một ngày trước đó.

Thứ hai, 23/02/2015 - 04:12

Khám phá tử vi người nổi tiếng tuổi Mùi
Khám phá tử vi người nổi tiếng tuổi Mùi

Người sinh năm Mùi (1931, 1943, 1955, 1967…) có bản chất chính trực, giỏi đầu tư, giỏi giao tiếp, giàu tham vọng, đào hoa. Phụ nữ tuổi Mùi thường rất quan tâm tới thời trang và mỹ phẩm. Năm Mùi, hãy thử khám phá xem các đặc điểm này vận vào những người nổi tiếng như thế nào.

Thứ hai, 23/02/2015 - 03:54

Phương Tây thừa nhận đang thất thế trước sức mạnh của "Gấu Nga"
Phương Tây thừa nhận đang thất thế trước sức mạnh của "Gấu Nga"

Theo báo Focus của Đức đưa tin, cựu lãnh đạo Không quân Hoàng gia Anh Michael Graydon đã trở thành vị quan chức EU đầu tiên “gây sốc”, sau khi tuyên bố thừa nhận sự vượt trội của lực lượng quân sự Nga.

Thứ hai, 23/02/2015 - 03:01

Biển Đông "nóng": Hé mở đối sách "thoát" mưu đồ nước lớn
Biển Đông "nóng": Hé mở đối sách "thoát" mưu đồ nước lớn

Hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông và Crimea sáp nhập vào Nga là hai trong số những sự kiện tác động nhiều nhất đến địa chính trị khu vực 2014.

Thứ hai, 23/02/2015 - 02:41

3 kịch bản cho Ukraine
3 kịch bản cho Ukraine

Sở hữu một lực lượng yếu cùng trang vũ khí lạc hậu, quân đội của Tổng thống Poroshenko không có nhiều cơ hội để chiến thắng phe ly khai. Đó là những gì tạp chí Focus - một trong ba tuần báo lớn nhất của Đức nhận định. Dựa trên tình hình đó, Focus đã đưa ra 3 kịch bản có thể xảy đến với Ukraine.

Thứ hai, 23/02/2015 - 01:33

IS nhốt chiến binh người Kurd trong lồng sắt, mang diễu phố
IS nhốt chiến binh người Kurd trong lồng sắt, mang diễu phố

(Dân trí) - Phiến quân IS tung video tuyên truyền mới cho thấy cảnh các chiến binh người Kurd bị nhốt trong lồng sắt diễu hành trên đường phố Iraq. Đoạn phim này nhằm đe dọa lực lượng kháng chiến Peshmerga của người Kurd đang chiến đấu chống lại nhóm IS.

Thứ hai, 23/02/2015 - 12:50

Israel ký hợp đồng mua thêm máy bay F-35 của Mỹ
Israel ký hợp đồng mua thêm máy bay F-35 của Mỹ

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Israel ngày 22/2 cho biết nước này đã ký thỏa thuận mua thêm 14 máy bay tiêm kích F-35 của Mỹ với tổng trị giá khoảng 3 tỷ USD.

Thứ hai, 23/02/2015 - 10:20

Nhiều lãnh đạo thế giới tuần hành ủng hộ Ukraine
Nhiều lãnh đạo thế giới tuần hành ủng hộ Ukraine

(Dân trí) - Nhiều nhà lãnh đạo châu Âu đã tham gia cuộc diễu hành ở thủ đô Kiev nhân kỷ niệm một năm cuộc chính biến Maidan lật đổ chính quyền của cựu Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovich, sự kiện mở màn cho làn sóng khủng hoảng đang nhấn chìm quốc gia Đông Âu này.

Thứ hai, 23/02/2015 - 10:12

ĐÁNG QUAN TÂM
Giải cứu 486 thợ mỏ mắc kẹt trong mỏ vàng Nam Phi
Giải cứu 486 thợ mỏ mắc kẹt trong mỏ vàng Nam Phi

Công ty khai thác vàng Harmony Gold Mining Company Ltd. ngày 22/2 cho biết toàn bộ 486 thợ mỏ bị mắc kẹt tại mỏ vàng Kusasalethu, gần Carletonville ở phía Tây Nam Johannesburg của Nam Phi đã được đưa lên mặt đất an toàn.

Thứ hai, 23/02/2015 - 08:54

IS đánh bom tư dinh Đại sứ Iran ở Libya
IS đánh bom tư dinh Đại sứ Iran ở Libya

(Dân trí) - Ngày 22/2, hai quả bom đã đồng thời phát nổ tại cổng tư dinh của Đại sứ Iran ở Libya nhưng không gây thương vong. Vụ tấn công xảy ra ngay tại một quận trung tâm ở thủ đô Tripoli và do tổ chức “Nhà nước Hồi giáo” (IS) tự xưng thực hiện.

Thứ hai, 23/02/2015 - 08:06

Học giả, nhà báo Mỹ-Nhật bênh Nga, đòi “xử” Mỹ vụ Ukraine
Học giả, nhà báo Mỹ-Nhật bênh Nga, đòi “xử” Mỹ vụ Ukraine

Mới đây, một học giả Nhật và một nhà báo Mỹ đã lên tiếng tố cáo Washington và đòi điều tra về những hành động nước này đã tiến hành ở Ukraine.

Thứ hai, 23/02/2015 - 07:43

Các trung tâm mua sắm tại Anh, Mỹ, Canada bị dọa tấn công
Các trung tâm mua sắm tại Anh, Mỹ, Canada bị dọa tấn công

(Dân trí) - Nhóm khủng bố Al-Shabaab tại Somalia có liên hệ với mạng lưới khét tiếng Al-Qaeda đã tung một đoạn băng hình đe dọa tấn công một số trung tâm mua sắm đông đúc nhất tại Anh, Mỹ, Canada. An ninh tại các nước trên đang được tăng cường để đối phó với nguy cơ khủng bố.

Thứ hai, 23/02/2015 - 07:30

Nga mạnh tay tậu 11.000 xe bọc thép
Nga mạnh tay tậu 11.000 xe bọc thép

(Dân trí) - Lục quân Nga dự định mua và nâng cấp 11.000 xe bọc thép cùng 14.000 xe ô tô trong kế hoạch mua sắm trang thiết bị đến năm 2020. Mátxcơva cũng khẳng định sẽ hoàn thành kế hoạch xuất khẩu 15 tỷ USD vũ khí trong năm nay bất chấp các lệnh trừng phạt của phương Tây.

Thứ hai, 23/02/2015 - 07:22

Quân đội Ukraine tổn thất nặng nề trong tháng qua
Quân đội Ukraine tổn thất nặng nề trong tháng qua

Theo các số liệu thống kê của DPR, từ ngày 12/1-20/2, đã có 10.940 binh sĩ Ukraine chết và bị thương (trong đó có 4.110 người thiệt mạng) và 1.178 người bị bắt làm tù binh.

Thứ hai, 23/02/2015 - 07:20

Ukraine tố nghi phạm vụ đánh bom Kharkov nhận vũ khí từ Nga
Ukraine tố nghi phạm vụ đánh bom Kharkov nhận vũ khí từ Nga

Một công tố viên địa phương của Ukraine nói rằng: các nhân chứng đã nhìn thấy một thiết bị nổ được ném ra từ một chiếc xe đi ngang qua vào đám đông tham gia cuộc tuần hành ở Kharkov.

Thứ hai, 23/02/2015 - 07:02

Ai Cập trấn an người dân sau vụ IS hành quyết 21 con tin tại Libya
Ai Cập trấn an người dân sau vụ IS hành quyết 21 con tin tại Libya

Tuyên bố của ông ai-Sisi được đưa ra sau vụ các phiến quân Nhà nước Hồi giáo mới đây đã chặt đầu 21 con tin Ai Cập tại Libya.

Thứ hai, 23/02/2015 - 06:41

Hãng súng Kalashnikov sẽ sản xuất máy bay không người lái
Hãng súng Kalashnikov sẽ sản xuất máy bay không người lái

Theo Đài Tiếng nói nước Nga, ngày 22/2, giám đốc điều hành hãng Kalashnikov (thuộc Tập đoàn quốc doanh Rostec của Nga), ông Alexei Krivoruchko cho biết hãng này đã đạt thỏa thuận mua lại 51% cổ phần của nhà phát triển máy bay không người lái ZALA Aero (cũng của Nga).

Chủ nhật, 22/02/2015 - 10:00

Biển Đông và cuộc chiến pháp lý giữa Trung Quốc - Philippines năm 2015
Biển Đông và cuộc chiến pháp lý giữa Trung Quốc - Philippines năm 2015

Trung Quốc đã tuyên bố sẽ không hầu tòa vào năm 2015 nhưng nhiều chuyên gia nhận định một phiên tòa xét xử với một bên vắng mặt vẫn sẽ được tiến hành.

Chủ nhật, 22/02/2015 - 09:03

Ukraine: Đánh bom tại Kharkov gây nhiều thương vong
Ukraine: Đánh bom tại Kharkov gây nhiều thương vong

Theo AFP, các quan chức Ukraine cho biết ngày 22/2, một vụ nổ đã cướp đi sinh mạng của 3 người và làm 10 người bị thương tại thành phố miền Đông Kharkov, hiện do chính quyền Kiev kiểm soát.

Chủ nhật, 22/02/2015 - 08:46

Các bên ở Ukraine nhất trí rút vũ khí hạng nặng
Các bên ở Ukraine nhất trí rút vũ khí hạng nặng

Một quan chức quân đội Ukraine ngày 22/2 thông báo, hai bên xung đột ở Ukraine đã nhất trí rút vũ khí hạng nặng khỏi chiến tuyến theo thỏa thuận ngừng bắn Minsk mới ký kết.

Chủ nhật, 22/02/2015 - 08:30