Trung Quốc sẽ "đóng cửa", chọn hướng đi kinh tế riêng?

Trung Quốc có thể thoái lui khỏi chính sách mở cửa, ngừng song hành cùng phương Tây và các luật chơi đa phương.
>>Cú sốc "hạ cánh cứng" của kinh tế Trung Quốc
>>Thương mại không chỉ là vấn đề duy nhất của Mỹ-Trung

Quá trình hội tụ của Trung Quốc (TQ) với phương Tây, bắt đầu từ thời ông Đặng Tiểu Bình hồi thập niên 1970, đang đứng trước một ngã ba.

Các thay đổi gần đây trong chính sách và hoạt động địa chính trị, chủ yếu do Mỹ dẫn đầu, đã đưa TQ tới một lựa chọn khắc nghiệt hoặc tiếp song hành với phương Tây theo các luật chơi đa phương như đã làm trong bốn thập niên qua, hoặc tách ra và đi con đường riêng của mình. Đây là nhận định của GS Cédomir Nestorovic về tiếp thị quốc tế và địa chính trị ở Trường kinh doanh ESSEC (Pháp) trong một bài viết trên báo SCMP.

Nhiệm kỳ 2 của ông Trump là ám ảnh với Trung Quốc

Lúc này là thời điểm cho TQ tính toán phương án nào là thiết thực nhất, có lợi nhất cho sự phát triển của mình trong thế kỷ 21. Trong sự tính toán con đường nào tốt nhất cho quyền lợi của TQ có bóng dáng của vị tổng thống thứ 45 của Mỹ - ông Donals Trump. Viễn cảnh ông Trump thắng tiếp nhiệm kỳ tổng thống thứ hai và cuộc thương chiến Mỹ-Trung sẽ còn kéo dài sẽ là nỗi ám ảnh với các lãnh đạo TQ.

Thêm nữa, lịch sử chính trị Mỹ cho chúng ta thấy chuyện triều đại ông Trump sẽ được kế nhiệm không phải là chuyện không thể hiểu được. Và người kế nhiệm có thể là cô Ivanka Trump - con gái ông Trump; hoặc ông Jared Kushner - con rể ông Trump; hoặc có thể là các phó tướng Mike Pence - Phó Tổng thống Mỹ hiện tại; hoặc ông Mike Pompeo - Ngoại trưởng Mỹ hiện tại. Mỹ đã có hai triều đại Kennedy và Bush, vậy tại sao không thể có triều đại Trump?

Nếu điều này xảy ra, TQ sẽ phải căng mình chịu đựng thêm cả một thập niên nữa của triều đại Trump và sự gập ghềnh trong quan hệ song phương, mà khi đó mọi bước đi của TQ đều bị coi là sự đe dọa với vị thế của Mỹ.

Thường thì các chính sách từ một chính phủ Mỹ này chuyển sang chính phủ Mỹ kế nhiệm không có nhiều ảnh hưởng lên TQ. Tám năm cầm quyền của một tổng thống Mỹ không là gì so với sự lãnh đạo liên tục của Đảng Cộng sản TQ.

Trung Quốc sẽ đóng cửa, chọn hướng đi kinh tế riêng? - 1

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: AFP

Tuy nhiên, điều này có vẻ không đúng với trường hợp ông Trump. Hay nói cách khác, với TQ, tám năm làm tổng thống của ông Trump với TQ giống như là vô tận. TQ đã không còn sự chờ đợi xa xỉ rằng chính sách Trump sẽ biến mất. TQ không thể đứng yên khi Mỹ trừng phạt hết công ty này đến công ty khác của mình và sử dụng “các phương pháp cánh tay vươn dài” để cưỡng ép các nước khác đi theo sự dẫn đầu của Mỹ.

Trung Quốc sẽ tính toán bước đi

Một phương án cho TQ là định hình lại thế giới theo ưu thế của mình, theo sau sự rút lui khỏi sự toàn cầu hóa của Mỹ. TQ có thể tác động đến các tổ chức đa phương như Liên Hiệp Quốc, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới… vốn có thể định hình trật tự dựa trên quy định quốc tế.

Việc Chủ tịch TQ Tập Cận Bình bảo vệ mạnh mẽ sự toàn cầu hóa tại Diễn đàn Kinh tế Davos năm 2017 là một lời kêu gọi các công ty TQ tiếp tục sự quốc tế hóa của mình. Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới đang không cho thấy sự mặn mà với toàn cầu hóa thì tại sao TQ phải là nhà bảo vệ hàng đầu một hệ thống mà nước này không được tối đa hóa lợi ích từ đó?

Một phương án nữa cho TQ là tập trung phát triển kiểu mẫu kinh tế của mình. Sáng kiến Vành đai và Con đường củng cố thông điệp của ông Tập là TQ cởi mở với kinh doanh. Mở các cơ sở kinh tế dọc con đường này sẽ đẩy tăng trưởng kinh tế của TQ cũng như của các nước đối tác.

Thật sự nhiều nước đối tác này vẫn thèm muốn mức tăng trưởng GDP 6%-6,5% mỗi năm của TQ và đánh giá hình mẫu kinh tế của TQ hiệu quả hơn nhiều hình mẫu kinh tế của các nước phương Tây.

TQ đang thách thức vị trí đứng đầu về công nghệ của Mỹ ở một số lĩnh vực từ trí tuệ thông minh cho tới máy tính lượng tử. Cuộc thương chiến hiện nay giữa hai nước đã thúc giục các công ty TQ đầu tư nhiều hơn nữa cho công nghệ.

Cảm nhận được đe dọa này, chính phủ Mỹ đã dựa vào các chính sách an ninh quốc gia của mình để trừng phạt các công ty TQ, Giáo sư Nestorovic nhận định. Hồi tháng 5, Mỹ liệt tập đoàn thiết bị viễn thông Huawei của TQ vào danh sách đen thương mại, cấm các công ty Mỹ làm ăn với các công ty nước ngoài mà chính phủ Mỹ xem là mối đe dọa với an ninh quốc gia.

Theo GS Nestorovic, động thái này gây hại không ít cho Mỹ khi năm ngoái Huawei đã mang lại tới 11 tỉ USD thu nhập cho các công ty Mỹ như Qualcomm, Intel và Micron.

Dĩ nhiên cuộc thương chiến làm TQ tổn thương nhưng viễn cảnh nó phá hủy nền kinh tế lớn thứ hai thế giới không nhiều. Thực ra TQ có thể có lý do để tin mình đủ mạnh để không chỉ sống sót khi tách rời luật chơi đa phương mà còn có thể đạt được thành công lớn.

Tách rời cứng hay tách rời mềm?

Câu hỏi còn lại là: tình hình tệ tới mức nào thì TQ sẽ viện tới bước tách rời khỏi luật chơi đa phương toàn cầu mà nước này đã công nhận từ khi ông Đặng Tiểu Bình giới thiệu chính sách kinh tế mở cửa?

Có thể có tách rời cứng hoặc tách rời mềm. Với TQ, tách rời mềm có nghĩa phát triển hệ thống kinh tế của riêng mình trong khi vẫn tiếp tục gắn bó với các tổ chức hiện tại ở phương Tây. Cách này sẽ cho phép TQ có thêm thời gian chờ đến khi Mỹ quay lại với chính sách ủng hộ toàn cầu hóa hoặc có cách tiếp cận ít đối đầu hơn.

Tách rời cứng sẽ quyết liệt hơn, sẽ bao gồm tránh ra các tổ chức đa phương, theo đuổi các chính sách vì quyền lợi của chính mình và ở mức độ nào đó tái diễn một dạng đối đầu chiến tranh lạnh, trong đó TQ và Mỹ phát triển hai hệ thống kinh tế không tương thích với nhau.

Trung Quốc sẽ đóng cửa, chọn hướng đi kinh tế riêng? - 2

Tranh của họa sĩ Stephen Case về cạnh tranh “Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại” và "Sản xuất tại Trung Quốc".

Nói đến tách rời cứng có thể liên tưởng đến động thái tương tự của Liên bang Xô viết hồi thập niên 1960. Nếu Liên Xô có thể làm điều này hồi thập niên 1960 thì tại sao TQ không thể thực hiện nó trong thập niên 2020, GS Nestorovic đặt câu hỏi.

Trong thời điểm và bối cảnh này, có vẻ TQ sẽ không lựa chọn cách tách rời cứng. Nhưng mọi thứ có thể thay đổi. Nếu các công ty TQ bị chặn một cách có hệ thống khỏi các thị trường quan trọng hàng đầu của thế giới, nếu sinh viên TQ không được chào đón ở Mỹ và nếu TQ mất tính cạnh tranh thì tất cả phương án đều sẽ được cân nhắc.

Lịch sử cho chúng ta thấy một khi đến nước phải ra quyết định khó khăn, TQ không thiếu quyết tâm. Vì vậy, theo GS Nestorovic, có thể các nước phương Tây nên nghĩ một cách cẩn thận hơn về việc ra các chính sách có thể sẽ buộc TQ ra các chính sách mà có nguy cơ mang lại những hậu quả nghiêm trọng và không chỉnh sửa được.

Theo Thiên Ân

Pháp luật TP.HCM

MỚI NHẤT
Trung Quốc "ngấm đòn" chiến tranh thương mại với Mỹ
Trung Quốc "ngấm đòn" chiến tranh thương mại với Mỹ

Chiến tranh thương mại là cuộc chiến “lưỡng bại câu thương” với cả hai phía Mỹ và Trung Quốc, trong đó nền kinh tế vốn dựa vào xuất khẩu của Trung Quốc đang lao đao bởi “ngấm đòn” từ cuộc chiến này.

Thứ tư, 14/08/2019 - 02:36

Nga tuyên bố “dẫn trước” Mỹ về phát triển vũ khí hạt nhân tối tân
Nga tuyên bố “dẫn trước” Mỹ về phát triển vũ khí hạt nhân tối tân

(Dân trí) - Kremlin cho biết Nga vẫn đang vượt các nước trên thế giới, trong đó có Mỹ trong lĩnh vực phát triển vũ khí hạt nhân tối tân dù họ vừa trải qua một vụ sự cố khi thử động cơ tên lửa hồi tuần trước làm 5 người thiệt mạng.

Thứ tư, 14/08/2019 - 12:10

Hãi hùng khoảnh khắc thang cuốn "nuốt chửng" người đàn ông Thổ Nhĩ Kỳ
Hãi hùng khoảnh khắc thang cuốn "nuốt chửng" người đàn ông Thổ Nhĩ Kỳ

(Dân trí) - Một kênh truyền hình Anh đã phát đoạn video ghi lại cảnh một chiếc thang cuốn ở Thổ Nhĩ Kỳ gặp trục trặc và “nuốt chửng” một người đàn ông đang bước lên.

Thứ tư, 14/08/2019 - 12:08

Ông Trump nói Trung Quốc đưa quân đội tới sát Hong Kong
Ông Trump nói Trung Quốc đưa quân đội tới sát Hong Kong

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông có nguồn tin tình báo cho thấy Trung Quốc đang đưa quân đội tới sát Hong Kong.

Thứ tư, 14/08/2019 - 10:07

Su-27 chặn máy bay NATO áp sát phi cơ chở Bộ trưởng Quốc phòng Nga
Su-27 chặn máy bay NATO áp sát phi cơ chở Bộ trưởng Quốc phòng Nga

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Nga công bố đoạn video ghi lại cảnh máy bay chiến đấu Su-27 của Nga áp sát và buộc máy bay F/A-18 của NATO phải đổi hướng trên biển Baltic.

Thứ tư, 14/08/2019 - 09:17

Trung Quốc từ chối cho tàu chiến Mỹ thăm cảng Hong Kong
Trung Quốc từ chối cho tàu chiến Mỹ thăm cảng Hong Kong

(Dân trí) - Trung Quốc được cho đã không chấp nhận yêu cầu từ phía Mỹ cho 2 tàu chiến của Washington thăm cảng Hong Kong, trong bối cảnh căng thẳng đang gia tăng tại đặc khu này.

Thứ tư, 14/08/2019 - 07:49

Tổng thống Trump cảnh báo rút Mỹ khỏi WTO
Tổng thống Trump cảnh báo rút Mỹ khỏi WTO

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington có thể sẽ phải rút khỏi tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nếu “buộc phải làm thế”.

Thứ tư, 14/08/2019 - 07:11

FBI đột kích “đảo ấu dâm” của tỷ phú Mỹ vừa tự tử trong tù
FBI đột kích “đảo ấu dâm” của tỷ phú Mỹ vừa tự tử trong tù

(Dân trí) - Cơ quan an ninh liên bang Mỹ được cho đã tiến hành vụ đột kích một đảo tư nhân thuộc quần đảo Virgin thuộc Mỹ của tỷ phú vừa tự tử trong tù, Jeffrey Epstein. Địa điểm này được mệnh danh là “đảo ấu dâm”.

Thứ ba, 13/08/2019 - 10:44

Cựu tổng thống Kyrgyzstan bị truy tố tội giết người vì chống trả quyết liệt khi đặc nhiệm vây bắt
Cựu tổng thống Kyrgyzstan bị truy tố tội giết người vì chống trả quyết liệt khi đặc nhiệm vây bắt

(Dân trí) - Cựu tổng thống Kyrgyzstan Almazbek Atambayev đã bị khởi tố hàng loạt tội danh nghiêm trọng, trong đó có cáo buộc giết người vì chỉ đạo cuộc kháng cự quyết liệt với các đặc nhiệm khi ông bị lực lượng này vây bắt.

Thứ ba, 13/08/2019 - 10:40

Cảnh sát Anh tìm thấy nữ du khách Việt 15 tuổi bị mất tích
Cảnh sát Anh tìm thấy nữ du khách Việt 15 tuổi bị mất tích

(Dân trí) - Cảnh sát Anh xác nhận họ đã tìm thấy nữ du khách Việt Nam Lê Thị Diệu Linh, 15 tuổi, sau 6 ngày mất tích.

Thứ ba, 13/08/2019 - 10:21

Phó Tổng thống Philippines kêu gọi ông Tổng thống Duterte cứng rắn hơn với Trung Quốc
Phó Tổng thống Philippines kêu gọi ông Tổng thống Duterte cứng rắn hơn với Trung Quốc

(Dân trí) - Phó Tổng thống Philippines Leni Robredo kêu gọi Tổng thống Rodrigo Duterte nên có quan điểm cứng rắn hơn với Trung Quốc để bảo vệ chủ quyền của nước này tại Biển Đông.

Thứ ba, 13/08/2019 - 10:20

Những dự án chiến hạm siêu khủng của Liên Xô từng bị “chết yểu”
Những dự án chiến hạm siêu khủng của Liên Xô từng bị “chết yểu”

Liên Xô luôn ôm hoài bão chế tạo những loại vũ khí hùng mạnh nhất nhưng đáng tiếc không phải ý tưởng táo bạo nào cũng đều trở thành hiện thực.

Thứ ba, 13/08/2019 - 04:53

ĐÁNG QUAN TÂM
Ông Kim Jong-un phong hàm quân đội cho hơn 100 nhà khoa học quốc phòng
Ông Kim Jong-un phong hàm quân đội cho hơn 100 nhà khoa học quốc phòng

(Dân trí) - Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un đã phong hàm quân đội cho hơn 100 nhà khoa học vì sự đóng góp của họ trong việc phát triển vũ khí mới, và củng cố nền quốc phòng của Bình Nhưỡng.

Thứ ba, 13/08/2019 - 03:28

Bão Lekima gây sập nhà cao tầng ở Trung Quốc, số người chết tăng lên 49
Bão Lekima gây sập nhà cao tầng ở Trung Quốc, số người chết tăng lên 49

(Dân trí) - Bão to kèm theo mưa lớn tấn công vào phía đông Trung Quốc từ cuối tuần qua đã gây ra lở đất và kéo sập cũng như cuốn trôi hàng loạt ngôi nhà, phá hủy đường xá, mùa vụ. Số người chết trong thảm họa tự nhiên này đã tăng lên 49.

Thứ ba, 13/08/2019 - 02:16

Xe thiết giáp Trung Quốc xuất hiện gần Hong Kong
Xe thiết giáp Trung Quốc xuất hiện gần Hong Kong

(Dân trí) - Truyền thông nhà nước Trung Quốc đăng tải đoạn video cho thấy các phương tiện bọc thép và dường như cả xe tăng Trung Quốc xuất hiện ở Thâm Quyến, thành phố nằm gần đặc khu Hong Kong, Channel News Asia đưa tin.

Thứ ba, 13/08/2019 - 01:42

Iran cáo buộc Mỹ biến vịnh Ba Tư thành “hộp lưu huỳnh dễ cháy“
Iran cáo buộc Mỹ biến vịnh Ba Tư thành “hộp lưu huỳnh dễ cháy“

Ông Zarif đưa ra tuyên bố này trong cuộc gặp Ngoại trưởng Qatar tại Doha ngày hôm qua.

Thứ ba, 13/08/2019 - 11:18

Philippines cấm tàu khảo sát Trung Quốc đi vào vùng đặc quyền kinh tế
Philippines cấm tàu khảo sát Trung Quốc đi vào vùng đặc quyền kinh tế

(Dân trí) - Một quan chức cấp cao của Philippines cho biết nước này đã cấm Trung Quốc đưa tàu khảo sát vào hoạt động tại vùng đặc quyền kinh tế của Manila.

Thứ ba, 13/08/2019 - 11:06

Động cơ máy bay chở 310 người vỡ vụn, rơi lả tả xuống khu dân cư ở Italy
Động cơ máy bay chở 310 người vỡ vụn, rơi lả tả xuống khu dân cư ở Italy

(Dân trí) - Một máy bay Boeing 787 của hãng Norwegian, Na Uy chở 310 người đã bị trục trặc động cơ khi bay trên không khiến bộ phận này vỡ vụn thành các mảnh nhỏ và rơi lả tả xuống khu vực dân sinh tại một thành phố ở Italy.

Thứ ba, 13/08/2019 - 09:39

Phát ngôn về "phí bảo vệ" Hàn Quốc của Tổng thống Trump gây tranh cãi
Phát ngôn về "phí bảo vệ" Hàn Quốc của Tổng thống Trump gây tranh cãi

(Dân trí) - Một bình luận của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc yêu cầu Hàn Quốc san sẻ chi phí cho lực lượng Washington đồn trú tại quốc gia Đông Á đã trở thành chủ đề gây tranh cãi những ngày qua.

Thứ ba, 13/08/2019 - 08:51

Vụ thiếu nữ Việt 15 tuổi mất tích tại Anh: Nghi phạm bị cáo buộc tội bắt cóc trẻ em
Vụ thiếu nữ Việt 15 tuổi mất tích tại Anh: Nghi phạm bị cáo buộc tội bắt cóc trẻ em

(Dân trí) - Cảnh sát Anh đã cáo buộc một người đàn ông tội danh bắt cóc trẻ em liên quan tới vụ một thiếu nữ 15 tuổi người Việt Nam bị mất tích khi đang du lịch tại Anh.

Thứ ba, 13/08/2019 - 07:56

Mỹ - Trung Quốc: Cuộc chiến tranh "kép" ngày càng khốc liệt
Mỹ - Trung Quốc: Cuộc chiến tranh "kép" ngày càng khốc liệt

Cuộc chiến tiền tệ vừa bùng nổ giữa Mỹ và Trung Quốc chưa có dấu hiệu dừng lại trong khi chiến tranh thương mại đang gần tiến tới giờ G tăng thuế với số hàng hóa trị giá 300 tỷ USD của Trung Quốc.

Thứ ba, 13/08/2019 - 07:16

Ông Trump lên tiếng về vụ nổ làm 5 người chết khi Nga thử nghiệm động cơ tên lửa
Ông Trump lên tiếng về vụ nổ làm 5 người chết khi Nga thử nghiệm động cơ tên lửa

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra các bình luận trên mạng xã hội Twitter sau vụ việc 5 chuyên gia hạt nhân Nga thiệt mạng trong vụ thử nghiệm động cơ tên lửa mới.

Thứ ba, 13/08/2019 - 07:13

Mỹ ủng hộ Anh rời khỏi EU
Mỹ ủng hộ Anh rời khỏi EU

Chính quyền Tổng thống Donald Trump ủng hộ việc Anh rời khỏi EU cuối tháng 10 tới bất kể việc hai bên có đạt được 1 thỏa thuận hay không.

Thứ ba, 13/08/2019 - 06:11

Mỹ công bố quy định mới về định cư, từ chối nhận người nhập cư quá nghèo
Mỹ công bố quy định mới về định cư, từ chối nhận người nhập cư quá nghèo

(Dân trí) - Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 12/8 đã công bố một thay đổi lớn về chính sách định cư mà một số chuyên gia cho rằng có thể cắt giảm một nửa người nhập cư hợp pháp bằng cách từ chối thị thực tạm thời hoặc lâu dài (thẻ xanh) cho hàng trăm nghìn người vì quá nghèo.

Thứ ba, 13/08/2019 - 06:09