Trung Quốc, Nga đắc lợi giữa xung đột Mỹ-Iran

Trong khi Washington tiếp tục các lệnh trừng phạt nhằm vào Tehran thì Moscow và Bắc Kinh kiên trì đưa ra các gói “hỗ trợ” đất nước Trung Đông này.
>>Mỹ tăng cường hiện diện ở vùng Vịnh: Không chỉ vì dầu mỏ?
>>Vụ tấn công nhà máy dầu Saudi Arabia: Cơ hội để Nga bán vũ khí
>>“Cơn khát” dầu của Trung Quốc hứng đòn sau vụ tấn công tại Ả rập Xê út

Trung Quốc, Nga đắc lợi giữa xung đột Mỹ-Iran - 1

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: XINHUA

Hãng tin Iran Press ngày 21-9 cho biết Trung Quốc (TQ), Nga và Iran đang lên kế hoạch cho một cuộc tập trận hải quân chung ở biển Oman và phía bắc Ấn Độ Dương. Động thái này diễn ra chỉ vài ngày sau khi Mỹ tố Iran đứng sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào các cơ sở dầu mỏ của Saudi Arabia. Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho rằng vụ phá hoại nhà máy dầu là “hành động chiến tranh” trực tiếp nhằm vào Arab Saudi. Điều này đánh dấu sự leo thang căng thẳng nhất giữa Mỹ và Iran kể từ hồi khủng hoảng con tin Iran năm 1979. Các nhà phân tích cho rằng cuộc tập trận được lên kế hoạch sẽ thể hiện sự ủng hộ của TQ đối với Iran, kể cả trong tình huống xấu nhất.

Trung Quốc với những thương vụ béo bở

Sau chuyến thăm hồi tháng 8 của Bộ trưởng Ngoại giao Iran Mohammad Javad Zarif tới Bắc Kinh, Iran và TQ đã đồng ý bổ sung nhiều dự án vào chương trình song phương 25 năm được ký kết năm 2016. Trong đó, đáng chú ý là khoản đầu tư 400 tỉ USD lần đầu tiên được TQ đầu tư vào nền kinh tế Iran.

Theo trang tin Petroleum Economist, trụ cột chính trong thỏa thuận mới là TQ sẽ đầu tư 280 tỉ USD để phát triển các lĩnh vực dầu khí và hóa dầu của Iran. 120 tỉ USD nữa sẽ được đầu tư vào nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông và sản xuất của nước cộng hòa Hồi giáo phù hợp hơn với các yêu cầu hoạt động của TQ. Đổi lại, các nhà đầu tư TQ có quyền thực hiện các dự án ở Iran mà không đấu thầu, theo hãng tin Deseret News. Hơn nữa, dòng tiền khổng lồ này còn cho phép TQ có tiếng nói trong giới chính trị và mua dầu với giá thấp nhất.

TQ từ lâu đã có nhiều thỏa thuận kinh tế béo bở với Iran và thường tận dụng lợi thế của đồng minh Iran. Sau thỏa thuận hạt nhân Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) năm 2015 và việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa tài sản của Iran, TQ vẫn nắm giữ 22,5 tỉ USD dự trữ của nước cộng hòa Hồi giáo. Khoản này vốn được xem là kênh đảm bảo tài chính cho các dự án liên doanh và nhập khẩu giữa hai nước.

Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran sẽ tạo đòn bẩy cho Bắc Kinh đòi hỏi những thỏa thuận sinh lời cao hơn trong tình hình kinh tế hỗn loạn của Iran. Trong khi Mỹ với các lệnh trừng phạt của mình muốn cô lập Iran khỏi thị trường toàn cầu, TQ vẫn âm thầm khai thác nguồn tài nguyên được đánh giá là khá dồi dào của đất nước Trung Đông này.

Nga và thỏa thuận vũ khí

Trong một cuộc họp báo ngày 16-9, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nói đùa trước Tổng thống Iran Hassan Rouhani rằng ông sẵn sàng hỗ trợ Saudi Arabia sau vụ tấn công cơ sở dầu mỏ. Ông còn đề nghị đất nước này mua tên lửa đất đối không của Nga như các nước khác là Iran và Thổ Nhĩ Kỳ. Trên hãng tinBloomberg, nhà báo Leonid Bershidsky khẳng định đây không phải là một câu đùa giỡn của người đứng đầu Điện Kremlin. “Ông Putin đã cố gắng thuyết phục các nước Trung Đông rằng hợp tác với Nga sẽ hiệu quả hơn với Mỹ” - ông Bershidsky nhận định.

Thời gian diễn ra cuộc tập trận chung có thể hơi nhạy cảm và một số người có thể coi động thái này thể hiện sự hỗ trợ của TQ dành cho Iran nếu xảy ra bất kỳ xung đột quân sự nào giữa các nước.

 

Chuyên gia về hải quân tại Bắc Kinh LI JIE

Năm 2018, Nga, Iran, Azerbaijan, Kazakhstan và Turkmenistan - năm quốc gia giáp biển Caspi - đã đồng ý ký kết Công ước về tình trạng pháp lý của biển Caspi. Tài liệu đã thiết lập một công thức để phân chia nguồn tài nguyên và ngăn chặn các cường quốc khác thiết lập sự hiện diện quân sự ở đó. Tuy nhiên, do thỏa thuận không định nghĩa Caspi là hồ, Iran - nước có bờ biển nhỏ nhất - được xem như bên thua cuộc.

Nếu có bất kỳ bài học nào mà Mỹ nhận ra trong hơn 40 năm khủng hoảng ở Trung Đông là Washington không nên để mình bị thuyết phục để tham gia vào một cuộc chiến không hồi kết lần nữa. Mỹ đã đánh đổi hàng ngàn mạng sống và hàng ngàn tỉ USD ở khu vực này. Tuy nhiên, chỉ tránh né một cuộc chiến ở Iran là chưa đủ để có hòa bình ở Trung Đông. Giới chuyên gia nhận định vẫn còn nhiều việc mà Mỹ phải làm với một nước cộng hòa Hồi giáo có tiềm lực đáng kể cùng những ưu thế, ảnh hưởng nhất định tại khu vực luôn là điểm nóng của toàn thế giới.

Chiến tranh ở Iran

Cách mạng Hồi giáo hay Cách mạng trắng là cuộc cách mạng đưa Iran từ chế độ quân chủ do Shah Mohammad Reza Pahlavi đứng đầu thành nước cộng hòa Hồi giáo dưới sự lãnh đạo của Ayatollah Ruhollah Khomeini, người lãnh đạo cuộc cách mạng và là người khai sinh ra nước cộng hòa Hồi giáo. Sau khi cuộc cách mạng kết thúc năm 1979, người dân Iran đã chứng kiến nhiều cuộc chiến tranh tốn kém như Iran-Iraq (1980-1988), chiến tranh vùng vịnh lần thứ nhất (1990-1991), cuộc chiến ở Afghanistan (từ năm 1979 cho tới nay), cuộc xâm lược Iraq của Mỹ (2003).

Khủng hoảng con tin Iran

Khủng hoảng con tin Iran là một cuộc xung đột chính trị, ngoại giao giữa Iran và Mỹ. Ngày 4-11-1979, một nhóm sinh viên hỗ trợ Cách mạng Hồi giáo đã lao vào chiếm Đại sứ quán Mỹ ở thủ đô Tehran nhằm phản đối hành động bao che của Washington đối với quốc vương đào tẩu của Iran. Các sinh viên bắt giữ 52 nhân viên ngoại giao Mỹ nhằm buộc Tổng thống Jimmy Carter trao trả quốc vương Iran cùng số lượng lớn tài sản mà ông ta mang theo. Iran phóng thích toàn bộ 52 con tin ngày 20-1-1981, vài phút sau khi ông Jimmy Carter kết thúc nhiệm kỳ. Cuộc khủng hoảng này giữ kỷ lục là cuộc khủng hoảng con tin dài nhất trong lịch sử (444 ngày). 

Theo Hà Minh Thu

Pháp luật TP.HCM

MỚI NHẤT
Anh, Pháp, Đức đồng loạt cáo buộc Iran tấn công nhà máy dầu Ả rập Xê út
Anh, Pháp, Đức đồng loạt cáo buộc Iran tấn công nhà máy dầu Ả rập Xê út

(Dân trí) - Anh, Pháp, Đức đã ra tuyên bố chung quy trách nhiệm cho Iran trong vụ tấn công các cơ sở dầu của Ả rập Xê út hôm 14/9.

Thứ ba, 24/09/2019 - 10:22

Nghị sĩ Mỹ hối thúc chính phủ hành động “quyết liệt, khác biệt” để đối phó Trung Quốc
Nghị sĩ Mỹ hối thúc chính phủ hành động “quyết liệt, khác biệt” để đối phó Trung Quốc

(Dân trí) - Một nghị sĩ cấp cao của đảng Dân chủ đã hối thúc chính phủ có biện pháp khác biệt, quyết liệt đối với chính sách công nghiệp nội địa để đối phó Trung Quốc và nhấn mạnh sự cần thiết của việc hợp tác với các đồng minh để cạnh tranh về công nghệ 5G với Bắc Kinh.

Thứ ba, 24/09/2019 - 10:00

Kỳ 2: Phi công Nguyễn Văn Bảy cùng đồng đội tả xung hữu đột với máy bay Mỹ
Kỳ 2: Phi công Nguyễn Văn Bảy cùng đồng đội tả xung hữu đột với máy bay Mỹ

Trong cuộc chiến không cân sức với không quân Mỹ hùng hậu, có những lúc phi công Nguyễn Văn Bảy và đồng đội đã bị vây giữa đông đảo máy bay địch.

Thứ ba, 24/09/2019 - 09:46

Kỳ 1: Trận không chiến nảy lửa giữa phi công Nguyễn Văn Bảy và không quân Mỹ
Kỳ 1: Trận không chiến nảy lửa giữa phi công Nguyễn Văn Bảy và không quân Mỹ

Phi công Mỹ kể về các trận không chiến nảy lửa giữa không quân Việt Nam và Mỹ, cũng như tài nghệ hạng Ace của phi công tiêm kích Nguyễn Văn Bảy.

Thứ ba, 24/09/2019 - 09:42

Singapore cho phép Mỹ sử dụng căn cứ quân sự thêm 15 năm
Singapore cho phép Mỹ sử dụng căn cứ quân sự thêm 15 năm

(Dân trí) - Thủ tướng Lý Hiển Long và Tổng thống Donald Trump đã ký thỏa thuận cho phép Mỹ gia hạn thời gian sử dụng các căn cứ quân sự tại Singapore thêm 15 năm.

Thứ ba, 24/09/2019 - 08:17

Lý do ông Trump ngần ngại công bố nội dung cuộc điện đàm với Tổng thống Ukraine
Lý do ông Trump ngần ngại công bố nội dung cuộc điện đàm với Tổng thống Ukraine

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/9 cho biết, ông có thể công bố chi tiết nội dung cuộc điện đàm gây tranh cãi giữa ông với người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelenskiy hồi tháng 7, song lo ngại nó có thể tạo ra tiền lệ không tốt.

Thứ ba, 24/09/2019 - 07:42

Ông Trump nói xứng đáng nhận giải Nobel Hòa bình
Ông Trump nói xứng đáng nhận giải Nobel Hòa bình

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump nói rằng ông xứng đáng được nhận giải Nobel Hòa bình, nhưng ủy ban Nobel đã trao giải không công bằng.

Thứ ba, 24/09/2019 - 07:15

Tổng thống Trump gặng hỏi lý do phái đoàn Trung Quốc hủy thăm nông trại Mỹ
Tổng thống Trump gặng hỏi lý do phái đoàn Trung Quốc hủy thăm nông trại Mỹ

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gặng hỏi về quyết định của cấp dưới nhằm đề nghị phái đoàn Trung Quốc hủy chuyến thăm nông trại sau các cuộc đàm phán thương mại hồi tuần trước, nhấn mạnh rằng ông muốn Trung Quốc mua thêm nhiều nông sản Mỹ.

Thứ ba, 24/09/2019 - 06:52

Mỹ cảnh báo Trung Quốc đánh cắp bí mật thương mại ngày càng nhiều
Mỹ cảnh báo Trung Quốc đánh cắp bí mật thương mại ngày càng nhiều

(Dân trí) - Trong khi Tổng thống Donald Trump gây sức ép với Trung Quốc về việc chấm dứt các hành vi thương mại không công bằng, Bộ Tư pháp Mỹ cảnh báo các công ty cẩn trọng trước nguy cơ bị Bắc Kinh đánh cắp bí mật thương mại.

Thứ hai, 23/09/2019 - 11:08

Iran thả tàu dầu Anh sau 2 tháng bắt giữ
Iran thả tàu dầu Anh sau 2 tháng bắt giữ

(Dân trí) - Chính quyền Iran hôm nay thông báo tàu chở dầu mang cờ Anh bị Tehran bắt giữ hồi tháng 7 đã được trả tự do.

Thứ hai, 23/09/2019 - 09:03

Cử chỉ tình yêu lãng mạn của vợ chồng ông Trump trong quốc yến Nhà Trắng
Cử chỉ tình yêu lãng mạn của vợ chồng ông Trump trong quốc yến Nhà Trắng

(Dân trí) - Khác với những đồn đoán trái chiều, những người tham quốc yến chào mừng chuyến công du của Thủ tướng Australia Scott Morrison tới Mỹ đã chứng kiến những cử chi cho thấy tình yêu của vợ chồng Tổng thống Mỹ Donald Trump và Đệ nhất Phu nhân Melania Trump.

Thứ hai, 23/09/2019 - 06:03

Chuyên gia: "Trung Quốc thua trong cuộc chiến thương mại với Mỹ"
Chuyên gia: "Trung Quốc thua trong cuộc chiến thương mại với Mỹ"

(Dân trí) - Giới phân tích nhận định đã có những bằng chứng cho thấy Trung Quốc thua trong cuộc chiến thương mại với Mỹ mặc dù Bắc Kinh chưa bao giờ thừa nhận điều này.

Thứ hai, 23/09/2019 - 04:53

ĐÁNG QUAN TÂM
Tên lửa Triều Tiên “qua mặt” hệ thống phòng thủ của Nhật Bản
Tên lửa Triều Tiên “qua mặt” hệ thống phòng thủ của Nhật Bản

(Dân trí) - Nhật Bản đã không phát hiện được đường đi của một số loại tên lửa tầm ngắn mới của Triều Tiên trong các vụ phóng gần đây, làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về khả năng phòng thủ của Tokyo.

Thứ hai, 23/09/2019 - 04:22

Quân đội Mỹ xin lỗi vì dọa dùng máy bay ném bom xua đuổi người dân ở khu tuyệt mật
Quân đội Mỹ xin lỗi vì dọa dùng máy bay ném bom xua đuổi người dân ở khu tuyệt mật

(Dân trí) - Quân đội Mỹ đã lên tiếng xin lỗi vì đe dọa triển khai máy bay ném bom B-2 nhằm đối phó với những người lên kế hoạch xâm nhập vào vùng 51 tuyệt mật để tìm kiếm dấu hiệu của người ngoài hành tinh.

Thứ hai, 23/09/2019 - 03:30

Phía sau quyết định dừng tấn công Iran vào phút chót của ông Trump
Phía sau quyết định dừng tấn công Iran vào phút chót của ông Trump

(Dân trí) - Báo Mỹ đã hé lộ câu chuyện phía sau quyết định dừng tấn công Iran vào phút chót của Tổng thống Donald Trump sau khi Tehran bắn rơi máy bay không người lái của Washington hồi tháng 6.

Thứ hai, 23/09/2019 - 02:07

Iran tuyên bố sẵn sàng đàm phán thỏa thuận hạt nhân vĩnh viễn với Mỹ
Iran tuyên bố sẵn sàng đàm phán thỏa thuận hạt nhân vĩnh viễn với Mỹ

(Dân trí) - Tehran nói rằng họ cởi mở với việc đàm phán một thỏa thuận hạt nhân lâu dài với Mỹ trong bối cảnh Trung Đông đang “căng như dây đàn”.

Thứ hai, 23/09/2019 - 11:50

Mỹ tăng cường hiện diện ở vùng Vịnh: Không chỉ vì dầu mỏ?
Mỹ tăng cường hiện diện ở vùng Vịnh: Không chỉ vì dầu mỏ?

Mỹ không còn phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ như trước, Trump cũng tuyên bố sẽ rời Trung Đông nhưng vì sao tới nay Mỹ vẫn tăng cường hiện diện ở vùng Vịnh?

Thứ hai, 23/09/2019 - 11:24

Iran “thị uy” bằng dàn khí tài “khủng” giữa lúc Trung Đông căng thẳng
Iran “thị uy” bằng dàn khí tài “khủng” giữa lúc Trung Đông căng thẳng

(Dân trí) - Quân đội Iran đã tổ chức duyệt binh rầm rộ, phô diễn dàn khí tài quân sự uy lực giữa lúc tình hình Trung Đông đang tiếp tục leo thang căng thẳng.

Thứ hai, 23/09/2019 - 11:16

Xe bọc thép Nga vỡ vụn sau màn rơi tự do từ máy bay quân sự
Xe bọc thép Nga vỡ vụn sau màn rơi tự do từ máy bay quân sự

(Dân trí) - Hai xe bọc thép chở quân của Nga đã bị hư hại nặng nề sau khi được thả từ trên máy bay trong cuộc tập trận của lực lượng không quân.

Thứ hai, 23/09/2019 - 09:19

Ông Trump thừa nhận bàn với Tổng thống Ukraine về ông Biden, phe Dân chủ rục rịch luận tội
Ông Trump thừa nhận bàn với Tổng thống Ukraine về ông Biden, phe Dân chủ rục rịch luận tội

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận rằng ông từng bàn bạc với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky về cha con cựu Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden, người được xem là đối thủ hàng đầu của ông Trump vào thời điểm này trong cuộc bầu cử năm 2020. Trong khi đó, đảng Dân chủ đang thúc đẩy khả năng luận tội ông Trump.

Thứ hai, 23/09/2019 - 08:16

Ngoại trưởng Mỹ khẳng định Iran tấn công nhà máy dầu Ả rập Xê út
Ngoại trưởng Mỹ khẳng định Iran tấn công nhà máy dầu Ả rập Xê út

(Dân trí) - Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tiếp tục cáo buộc Iran gây ra hành động chiến tranh khi tấn công hai nhà máy dầu Ả rập Xê út gần đây.

Thứ hai, 23/09/2019 - 08:07

Nga tuyên bố không cần tàu sân bay nhưng cần vũ khí để đánh chìm chúng
Nga tuyên bố không cần tàu sân bay nhưng cần vũ khí để đánh chìm chúng

(Dân trí) - Một quan chức quốc phòng cấp cao của Nga tuyên bố họ không cần sở hữu quá nhiều nhóm tác chiến tàu sân bay nhưng họ cần các phương tiện để chống lại những vũ khí này trong kịch bản bị tấn công.

Thứ hai, 23/09/2019 - 07:19

Cảnh sát biến chất Philippines bắt tay với chủ nợ Trung Quốc
Cảnh sát biến chất Philippines bắt tay với chủ nợ Trung Quốc

Tình trạng rất đông người Trung Quốc sang thủ đô Manila, Philippines, để đánh bạc trong các casino tạo ra cơ hội kiếm tiền mới cho nhiều sĩ quan biến chất, tiếp tay cho những băng đảng cho vay tiền với lãi suất cắt cổ do người Trung Quốc điều hành.

Chủ nhật, 22/09/2019 - 08:12

Vừa nhậm chức, Tổng thống Ukraine đã lâm vào thế khó với Tổng thống Mỹ
Vừa nhậm chức, Tổng thống Ukraine đã lâm vào thế khó với Tổng thống Mỹ

(Dân trí) - Tổng thống Zelensky sẽ phải hành động cẩn trọng, vì ông có thể “chọc giận” Tổng thống Trump, nhưng cũng có thể làm ảnh hưởng tới cựu Phó tổng thống Biden - một ứng viên tổng thống hàng đầu của đảng Dân chủ, người có thể kế nhiệm ông Trump.

Chủ nhật, 22/09/2019 - 08:06