Trung, Nhật thực sự muốn gì ở biển Hoa Đông?

Bế tắc ngoại giao giữa Trung Quốc và Nhật Bản đang trôi dạt theo hướng bị đẩy tới một cuộc đối đầu quân sự. Tại Diễn đàn Kinh tế thế giới tại Davos hồi tháng 1 vừa qua, Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đã công khai so sánh mối quan hệ căng thẳng Trung- Nhật hiện tại với những gì từng xảy ra giữa Anh và Đức trước Thế chiến thứ nhất.
>>Mỹ có thể triển khai máy bay ném bom B-52 ở Senkaku/Điếu Ngư

 Một cuộc xung đột tiềm tàng giữa Trung Quốc và Nhật Bản trên biển Hoa Đông giờ đây không phải là vấn đề có xảy ra hay không, mà là khi nào, nếu như các hành động khiêu khích vẫn tiếp diễn. Vì thế, hiểu được Trung Quốc và Nhật Bản thực sự muốn gì từ tranh chấp trên biển Hoa Đông là điều kiện tiên quyết cho bất cứ nỗ lực hiệu quả nào nhằm duy trì hòa bình trong khu vực.

Trung, Nhật thực sự muốn gì ở biển Hoa Đông?

Tàu tuần duyên Nhật Bản áp sát tàu hải giám Trung Quốc gần quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư. Ảnh: Reuters

Ông Tập Cận Bình muốn giữ “thể diện”

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình lên nắm quyền lực trong lúc căng thẳng Trung - Nhật trên biển Hoa Đông bùng phát vào cuối năm 2012. Khi đó, phong trào bài Nhật và các cuộc nổi loạn tại Trung Quốc (sau khi Nhật quốc hữu hóa 3 hòn đảo thuộc quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư) đã trở thành thách thức chính trị đầu tiên với ông Tập. Để tháo ngòi giận giữ trong nước, ông đã chọn cách tiếp cận mạnh tay với Nhật Bản bằng việc triển khai các tàu trinh sát và hải giám tới vùng biển tranh chấp.

Tháng 11/2013, Trung Quốc thông báo Vùng Nhận dạng phòng không (ADIZ), bao trùm lên cả quần đảo Điếu Ngư/Senkaku. Hành động này càng thổi bùng thêm căng thẳng giữa hai quốc gia, mà sau đó còn bị “đổ thêm dầu” thêm bởi chuyến viếng thăm đền Yasukuni của Thủ tướng Nhật Shinzo Abe.

Người ta có thể nói rằng ông Tập đang sử dụng tranh chấp quần đảo để củng cố quyền lực. Điều đó có thể đã đúng vào cuối năm 2012, bởi trong bối cảnh quyền lực chính trị đang được chuyển giao, ông không còn lựa chọn nào khác là phải cứng rắn. Tuy nhiên, lý lẽ đó nay không còn chính xác nữa, khi ông Tập Cận Bình đã củng cố thành công quyền lực trong đảng Cộng sản Trung Quốc (CPP). Lúc này, ông có thể đang suy tính về một giải pháp làm dịu căng thẳng Trung- Nhật để tập trung xử lý các xung đột sắc tộc nội địa tại Tân Cương cũng như mở rộng hơn cải cách kinh tế.

Điều ông Tập mong muốn ở biển Hoa Đông là một sự thừa nhận từ phía Nhật Bản, kể cả đó chỉ là thừa nhận “mồm mép”. Theo truyền thống “có đi có lại” của Trung Quốc, Nhật Bản đã tiến “một bước chân” bằng cách quốc hữu hóa ba hòn đảo tranh chấp, thì Trung Quốc, ít nhất cũng phải “đòi lại một bước” bằng cách buộc Nhật phải công nhận sự tồn tại của tranh chấp quần đảo Điếu Ngư/Senkaku. Cả hoạt động tuần tiễu hàng ngày lẫn việc tuyên bố ADIZ của Bắc Kinh đều chỉ nhằm đạt mục tiêu chừng mực đó.

Shinzo Abe tìm “những thay đổi”

Ông Abe nắm cương vị Thủ tướng sau “cuộc khủng hoảng quốc hữu hóa” quần đảo Senkaku/Điếu Ngư vào tháng 12/2012. Do đó ông không phải là người chịu trách nhiệm gốc cho quan hệ căng thẳng Nhật - Trung. Tuy vậy, người đứng đầu nội các Nhật đã không làm gì để tiết giảm những căng thẳng đó. Thậm chí chuyến thăm đền Yasukuni hồi tháng 12 năm ngoái của ông còn đẩy quan hệ vốn đã mong manh giữa hai nước xuống mức thấp nhất.

Vậy Abe muốn gì từ căng thẳng này? Suy đoán logic đầu tiên là ông muốn duy trì quyền lực. Việc theo đuổi chính sách cánh hữu bằng cách “chọc giận” Trung Quốc có thể mở rộng uy tín của ông, ít nhất là ở trong nước. Tuy vậy, nhà lãnh đạo Nhật nên biết rằng, sự ủng hộ ở nội địa thường dựa trên sức khỏe nền kinh tế Nhật nhiều hơn là chiến thuật "đập Trung Quốc" của ông. Việc hủy hoại các mối quan hệ với Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Nhật, không phải là một lựa chọn khôn ngoan với bất cứ chính trị gia Nhật nào đang tìm cách tái tranh cử Thủ tướng.

Ông Abe muốn bình thường hóa nước Nhật bằng cách sửa đổi Điều 9 Hiến pháp.

Ông Abe muốn "bình thường hóa" nước Nhật bằng cách sửa đổi Điều 9 Hiến pháp.

Mục tiêu tối thượng của ông Abe trong tranh chấp với Trung Quốc rõ ràng là nhằm thay đổi bản Hiến pháp hòa bình, vốn chối bỏ quyền dính líu vào chiến tranh của Nhật Bản. Là một nhà lãnh đạo theo đường lối bảo thủ mạnh mẽ, ông Abe nuôi dưỡng giấc mơ chính trị khôi phục trạng thái “bình thường” của nước Nhật bằng cách thay đổi bản hiến pháp được áp đặt bởi các nước thắng trận sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Đầu tháng 1 năm nay, Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền đã hủy bỏ cam kết “không bao giờ phát động chiến tranh” tại hội nghị thường niên của đảng ở Tokyo. Bản thân ông Abe cũng tuyên bố rằng đã đến lúc phải xem xét lại bản hiến pháp hòa bình.

Bước đi tiếp theo có thể dự đoán của ông sẽ là lựa chọn thời điểm phù hợp để loại bỏ Điều 9 Hiến pháp, mở đường cho Nhật được tự do tiến hành các hoạt động quân sự. Với ông Abe, một Nhật Bản “bình thường” có thể còn giá trị hơn cả một Nhật Bản “giàu có”, mặc dù sự bình thường này chắc chắn sẽ gợi nhớ hầu hết các nước châu Á về chủ nghĩa quân phiệt Nhật trong quá khứ.

Tranh chấp Senkaku/ Điếu Ngư đã mang đến cơ hội tốt nhất để ông Abe tiến hành kế hoạch thay đổi cuộc chơi này. Ông có thể sử dụng sự khiêu khích từ Trung Quốc để minh chứng cho nhu cầu cấp bách phải xem xét lại Hiến pháp. Một mặt, vị Thủ tướng Nhật có thể chìa cây bài chủ quyền lãnh thổ để làm câm lặng những tiếng nói chỉ trích của phe đối lập trong nước. Mặt khác, ông đã sử dụng hiệp ước an ninh để kéo Mỹ vào các tranh chấp. Do vậy, không có lý do nào để ông Abe dịu giọng trong tranh chấp đảo, kể cả trong một sự nhượng bộ “mồm mép”. Trên thực tế, một khả năng chắc chắn xảy ra hơn là ông sẽ cố ý làm leo thang căng thẳng, bởi không có sự kích thích nào tốt hơn thế để hợp pháp hóa việc xem xét lại hiến pháp hòa bình.

Và vai trò của Mỹ

Nguy cơ xung đột giữa Trung Quốc và Nhật đang lớn dần. Trung Quốc cần một giải pháp để giữ “thể diện”, trong khi Nhật lại không chịu nhượng bộ. Những ký ức lịch sử, chủ nghĩa dân tộc đang lớn mạnh và một cuộc đua tranh chiến lược dường như đã đẩy hai quốc gia tới bên bờ một cuộc xung đột tiềm tàng. Ngay cả khi những cái đầu lạnh ở Bắc Kinh cuối cùng đã nhận ra mục đích cuối cùng của ông Abe, Trung Quốc vẫn phải đối mặt với thế tiến thoái lưỡng nan là làm thế nào để tự tháo ngòi tranh chấp đảo.

Mỹ đã cam kết bảo vệ Nhật trước các cuộc tấn công, kể cả liên quan đến tranh chấp chủ quyền.

Mỹ đã cam kết bảo vệ Nhật trước các cuộc tấn công, kể cả liên quan đến tranh chấp chủ quyền.

Mỹ đã cử các quan chức cấp cao tới khu vực trong nỗ lực "dập lửa" ở cả Bắc Kinh lẫn Tokyo trong tháng 1 vừa qua. Tuy vậy, những nỗ lực này xem ra không thành công, sau khi Washington công khai cam kết bảo vệ Nhật trước các cuộc tấn công, kể cả những cuộc tấn công liên quan đến tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư. Cam kết này đã tạo cho Thủ tướng Shinzo Abe cái vỏ mà ông cần để thách thức Trung Quốc.

Nếu Mỹ muốn duy trì hòa bình và ổn định ở châu Á, họ cần sử dụng quyền lực và sức ảnh hưởng để ngăn kế hoạch sửa đổi Hiến pháp của ông Abe. Đặt điều này lên hàng đầu, Mỹ nên thuyết phục Nhật chấp nhận sự tồn tại của tranh chấp với Trung Quốc xung quanh Senkaku/Điếu Ngư. Sự nhượng bộ này sẽ không thay đổi được thực tế là Nhật Bản đang kiểm soát hiệu quả quần đảo, trong khi lại trao cho ông Tập cơ hội để giữ thể diện mà ông cần ở trong nước trước khi làm dịu căng thẳng với Nhật.

Theo Phan Long
Baotintuc.vn/The Diplomat
MỚI NHẤT
Trung Quốc-Đài Loan hội đàm lịch sử sau 65 năm
Trung Quốc-Đài Loan hội đàm lịch sử sau 65 năm

(Dân trí) - Trung Quốc và Đài Loan hôm nay sẽ bắt đầu cuộc hội đàm cấp cao nhất kể từ năm 1949 trong nỗ lực nhằm bình thường hóa quan hệ giữa Bắc Kinh và Đài Bắc.

Thứ ba, 11/02/2014 - 08:09

Video tàu ngầm Hồ Chí Minh lên đường về Việt Nam
Video tàu ngầm Hồ Chí Minh lên đường về Việt Nam

(Dân trí) - Theo trang mạng Nga "klops.ru", tàu ngầm diesel-điện mang tên HQ 183 thành phố Hồ Chí Minh, đóng tại St. Petersburg, ngày 3/2 đã được một tàu vận tải Hà Lan vận chuyển từ Kaliningrad về căn cứ của tàu ngầm này ở Việt Nam.

Thứ ba, 11/02/2014 - 08:05

Trung, Nhật cùng "ve vãn" Nga
Trung, Nhật cùng "ve vãn" Nga

Theo báo "Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng" (Hong Kong), các chuyên gia phân tích nhận định Tổng thống Nga Vladimir Putin hy vọng các cuộc gặp của nhà lãnh đạo này với các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Nhật Bản bên lề Thế vận hội mùa Đông Sochi sẽ thúc đẩy sự tham gia sâu hơn nữa của Nga vào khu vực châu Á.

Thứ ba, 11/02/2014 - 07:34

Hàn Quốc: Cô dâu ngoại phải thi sát hạch tiếng Hàn
Hàn Quốc: Cô dâu ngoại phải thi sát hạch tiếng Hàn

(Dân trí) - Theo quy định mới bắt đầu có hiệu lực từ tháng 4 tới của Hàn Quốc, các cô dâu/chú rể ngoại quốc phải có kỹ năng tiếng Hàn cơ bản thì mới được nhận visa cư trú.

Thứ hai, 10/02/2014 - 10:45

Thái Lan: Lãnh đạo biểu tình đầu tiên bị bắt, Thaksin tới Myanmar
Thái Lan: Lãnh đạo biểu tình đầu tiên bị bắt, Thaksin tới Myanmar

(Dân trí) - Cảnh sát Thái Lan hôm nay 10/2 đã bắt một lãnh đạo biểu tình vì cáo buộc vi phạm lệnh khẩn cấp. Trong khi đó, tin đồn ông Thaksin và gia đình gặp nhau tại Myanmar vào tuần trước cũng đã được xác nhận.

Thứ hai, 10/02/2014 - 10:12

Trung Quốc huy động 6.500 cảnh sát truy quét mại dâm tại “kinh đô” sex
Trung Quốc huy động 6.500 cảnh sát truy quét mại dâm tại “kinh đô” sex

(Dân trí) - Chính quyền thành phố Đông Quản ở tỉnh Quảng Đông, miền nam Trung Quốc đã huy động hơn 6.500 cảnh sát cho cuộc truy quét quy mô lớn nhằm vào nhiều tụ điểm mại dâm ngầm sau kỳ nghỉ tết âm lịch kéo dài cả tuần.

Thứ hai, 10/02/2014 - 05:08

Tiểu Hoàng tử nước Anh lần đầu xuất ngoại
Tiểu Hoàng tử nước Anh lần đầu xuất ngoại

(Dân trí) - Hoàng tử George 6 tháng tuổi, con đầu lòng của Hoàng tử Anh William và Công nương Catherine, đã có chuyến xuất ngoại đầu tiên khi được mẹ đưa đi cùng trong kỳ nghỉ trên một hòn đảo ở Caribê.

Thứ hai, 10/02/2014 - 03:53

Vườn thú xẻ thịt hươu cao cổ cho sư tử trước đám đông
Vườn thú xẻ thịt hươu cao cổ cho sư tử trước đám đông

(Dân trí) - Một vườn thú ở Đan Mạch đã gây ra làn sóng phản ứng giận dữ khi giết chết một con hươu cao cổ khỏe mạnh trong khi trẻ em đứng nhìn, rồi sau đó xẻ thịt con vật cho sư tử ăn.

Thứ hai, 10/02/2014 - 01:30

Thủ tướng Triều Tiên gặp lãnh đạo Nga, Trung tại Sochi
Thủ tướng Triều Tiên gặp lãnh đạo Nga, Trung tại Sochi

(Dân trí) - Thủ tướng Triều Tiên Kim Yong-nam đã gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại lễ khai mạc Thế vận hội Mùa Đông tại thành phố Sochi, miền nam nước Nga hôm 7/2.

Thứ hai, 10/02/2014 - 12:06

Mỹ- Hàn định ngày tập trận, Triều Tiên hủy mời đại diện Mỹ
Mỹ- Hàn định ngày tập trận, Triều Tiên hủy mời đại diện Mỹ

(Dân trí) - Căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên hôm nay bị đẩy lên một mức mới khi Triều Tiên hủy mời đại diện của Mỹ tới nước này. Trong khi đó Seoul và Washington đã định được ngày cho cuộc tập trận chung vốn bị Bình Nhưỡng lên án.

Thứ hai, 10/02/2014 - 11:52

New Zealand nổi giận vì tàu săn bắt cá voi Nhật vào vùng đặc quyền kinh tế
New Zealand nổi giận vì tàu săn bắt cá voi Nhật vào vùng đặc quyền kinh tế

(Dân trí) - New Zealand hôm nay đã bày tỏ sự giận dữ đối với việc một tàu săn bắt cá voi Nhật đi vào vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) nước này và triệu mời một nhà ngoại giao cấp cao của Nhật đến để phản đối về vụ việc.

Thứ hai, 10/02/2014 - 11:23

Ông Kim Jong-un cho cấp dưới thân tín 100.000USD
Ông Kim Jong-un cho cấp dưới thân tín 100.000USD

Báo Mainichi Shimbun của Nhật Bản cho biết, nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã cho Phó Nguyên soái Choe Ryong-hae - Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Triều Tiên 100.000USD để chữa bệnh cho con trai.

Thứ hai, 10/02/2014 - 11:06

ĐÁNG QUAN TÂM
Ngoại trưởng Mỹ lần thứ 5 công du châu Á
Ngoại trưởng Mỹ lần thứ 5 công du châu Á

(Dân trí) - Ngoại trưởng Mỹ John Kerry sẽ có chuyến công du lần thứ 5 tới khu vực Bắc Á và Đông Nam Á trong tuần này, với các điểm dừng chân là Trung Quốc, Hàn Quốc và Indonesia.

Thứ hai, 10/02/2014 - 08:55

Mỹ có thể triển khai máy bay ném bom B-52 ở Senkaku/Điếu Ngư
Mỹ có thể triển khai máy bay ném bom B-52 ở Senkaku/Điếu Ngư

(Dân trí) - Mỹ có thể triển khai máy bay ném bom chiến lược B-52 nhằm bảo vệ quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư ở biển Hoa Đông nếu Trung Quốc đánh chiếm quần đảo này, tờ Thời báo Hoàn cầu của Trung Quốc viết, trích dẫn các nguồn tin báo chí Nhật.

Thứ hai, 10/02/2014 - 08:28

Mỹ, Phillipines muốn “gióng chuông” cảnh báo Trung Quốc
Mỹ, Phillipines muốn “gióng chuông” cảnh báo Trung Quốc

(Dân trí) -Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ thách thức Trung Quốc về cơ sở pháp lý của “Đưỡng lưỡi bò”, Tổng thống Philipines so sánh Trung Quốc với Đức Quốc xã đều nhằm gióng lên hồi chuông cảnh báo Trung Quốc cần có những hành động có trách nhiệm hơn, Thiếu tướng Lê Văn Cương nhận định.

Thứ hai, 10/02/2014 - 07:57

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao chia sẻ về nhiệm vụ mới
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao chia sẻ về nhiệm vụ mới

Ông Lê Hải Bình (37 tuổi) trở thành Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam trẻ nhất trong lịch sử, và cũng là Quyền vụ trưởng trẻ nhất của Bộ Ngoại giao.

Thứ hai, 10/02/2014 - 07:29

Cả gan
Cả gan

(Dân trí) - Sau hơn chục năm “ăn cơm” Mỹ, đến phút cuối, Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai bỗng đột ngột quay lưng với Washington. Lý do gì khiến nhà lãnh đạo này cả gan đến vậy?

Thứ hai, 10/02/2014 - 07:18

Iran sẽ không đóng cửa các cơ sở hạt nhân
Iran sẽ không đóng cửa các cơ sở hạt nhân

(Dân trí) - Iran khẳng định sẽ không đóng cửa hay tháo dỡ bất kỳ cơ sở hạt nhân nào sau khi nước này và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đạt thêm 7 điểm thỏa thuận về hoạt động thanh sát hạt nhân.

Thứ hai, 10/02/2014 - 07:15

Panama thả tàu và thủy thủ Triều Tiên
Panama thả tàu và thủy thủ Triều Tiên

(Dân trí) - Giới chức Panama đã chính thức thả tàu bắt giữ của Triều Tiên sau khi phía đại diện của tàu này nộp đủ khoản tiền phạt theo thỏa thuận. Trước đó, toàn bộ thủy thủ trên tàu cũng đã được thả về nước.

Thứ hai, 10/02/2014 - 06:50

Má mì giở chiêu trò giả gái trinh bằng… tiết chim bồ câu
Má mì giở chiêu trò giả gái trinh bằng… tiết chim bồ câu

Để lừa khách hàng và kiếm bội tiền từ nghề buôn hương bán sắc, tú bà Lauren Martell - chủ ổ chứa số 2 Stables, đường Friernhay, quận Exeter (Anh) đã phù phép chiêu trò giả gái còn trinh bằng... tiết chim bồ câu để câu những quý ông ham ham “gái trinh”.

Chủ nhật, 09/02/2014 - 09:32

Trung Quốc lại phản pháo Mỹ về biển Đông
Trung Quốc lại phản pháo Mỹ về biển Đông

Trung Quốc cáo buộc rằng Mỹ phá hoại hòa bình và phát triển khu vực châu Á-Thái Bình Dương sau khi một quan chức cao cấp của Mỹ bày tỏ những quan ngại về các tuyên bố của Trung Quốc xoay quanh vấn đề biển Đông.

Chủ nhật, 09/02/2014 - 08:14

Trung Quốc tiếp tục viện trợ quân sự cho Campuchia
Trung Quốc tiếp tục viện trợ quân sự cho Campuchia

Ngày 7-2, Trung Quốc đã bàn giao 26 chiếc xe tải quân sự và 30.000 bộ quân phục dưới hình thức tài trợ cho Campuchia để giúp giảm bớt những khó khăn về trang thiết bị của quân đội nước này.

Chủ nhật, 09/02/2014 - 06:56

Những hình ảnh thế giới ấn tượng tuần qua
Những hình ảnh thế giới ấn tượng tuần qua

(Dân trí) - Các phụ nữ hóa trang thành những chú ngựa trong lễ rước mừng năm mới âm lịch tại London; màn trình diễn đẹp mắt tại lễ khai mạc Thế vận hội Mùa Đông ở Sochi, Nga; một binh sĩ Triều Tiên múa võ trong khi tuần tra... là những hình ảnh thế giới ấn tượng tuần qua.

Chủ nhật, 09/02/2014 - 06:48

Ấn Độ: Nạn nhân hiếp dâm bị bắn chết tại tòa
Ấn Độ: Nạn nhân hiếp dâm bị bắn chết tại tòa

Một nạn nhân vụ hiếp dâm đã bị bắn chết tại tòa án ở Ấn Độ khi cô chuẩn bị đưa báo cáo chống lại một “godman” (tu sĩ ở Ấn Độ) địa phương.

Chủ nhật, 09/02/2014 - 06:43