Một Tổng thống Mỹ khó đoán và "giọt nước tràn ly" trong liên minh của Washington

Dân trí Việc Tổng thống Donald Trump quyết định rút quân khỏi Syria và Afghanistan cùng tuyên bố từ chức của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ được xem là “giọt nước tràn ly” cho mối quan hệ giữa Washington với các đồng minh lâu năm.
>>Hệ lụy từ quyết định rút quân khỏi Syria của Tổng thống Trump
>>Vì sao ông Trump muốn rút quân khỏi Syria?
>>Sau Syria, ông Trump tính rút quân Mỹ khỏi "vũng lầy" Afghanistan

Một Tổng thống Mỹ khó đoán và giọt nước tràn ly trong liên minh của Washington - Ảnh 1.

Tổng thống Trump quay riêng một hướng so với lãnh đạo các nước thành viên NATO tại hội nghị thượng đỉnh ở Bỉ hồi tháng 7. (Ảnh: Reuters)

Các đồng minh của Mỹ tại châu Âu và châu Á từng nghĩ rằng họ đã học được cách thích nghi và cân bằng bản tính thất thường của Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, quyết định từ chức của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Jim Mattis và tuyên bố rút quân khỏi Syria và Afghanistan đầy bất ngờ của ông chủ Nhà Trắng gần đây được xem là "giọt nước tràn ly" trong mối quan hệ của Washington với các đồng minh trên khắp thế giới.

Nhiều nước đang tìm cách định hình lại mối quan hệ với Tổng thống Trump - người xem các đồng minh truyền thống như những đối thủ cạnh tranh, từ Hàn Quốc cho tới Nhật Bản, Pháp, Đức và các nước thuộc liên minh NATO. Quan chức cấp cao của các nước này vẫn đang trao đổi về việc làm thế nào để tự đứng trên đôi chân của mình nhiều hơn và bớt phụ thuộc vào một nước Mỹ vốn chỉ tập trung vào chiến lược "Nước Mỹ là trên hết".

Tuy vậy, họ vẫn đặt niềm tin vào Bộ trưởng Quốc phòng Jim Mattis. Ông chủ Lầu Năm Góc luôn thể hiện vai trò của một người tiếp nối các giá trị đồng minh truyền thống của Mỹ. Ông Mattis cũng luôn nỗ lực để thắt chặt hơn nữa các liên minh này, bất chấp những quan điểm trái chiều tại Nhà Trắng.

Các đồng minh truyền thống của Mỹ coi Bộ trưởng Mattis như một sợi dây kết nối hiệu quả và đồng cảm nhất giữa họ với Tổng thống Trump. Họ cũng xem ông chủ Lầu Năm Góc như "người trưởng thành" cuối cùng trong chính quyền Mỹ - người có thể kiềm chế, cân bằng, thậm chí bỏ qua những ý tưởng bộc phát của một vị tổng thống khó đoán.

"Đây là hồi chuông báo động với châu Âu", cựu Thủ tướng Thụy Điển Carl Bildt bình luận trên Twitter ngày 21/12, đồng thời nhận định Bộ trưởng Mattis là sợi dây gắn kết chặt chẽ cuối cùng kết nối Đại Tây Dương trong chính quyền Trump.

Một Tổng thống Mỹ khó đoán và giọt nước tràn ly trong liên minh của Washington - Ảnh 2.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis (trái) (Ảnh: Reuters)

Đối với cựu quan chức quốc phòng Pháp Francois Heisbourg, đây là thời khắc quyết định của tổng thống Mỹ khi ông phải đối mặt với nhiều sức ép sau quyết định bất ngờ rút quân khỏi Syria và Afghanistan. Quyết định của Tổng thống Trump được đưa ra bất chấp sự phản đối của giới tình báo và quân sự, đồng thời coi nhẹ các đồng minh truyền thống của Mỹ.

"Bây giờ, mọi người sẽ phải hành động dựa trên nhận thức rằng hệ thống liên minh không còn tồn tại nữa. Các tổ chức vẫn còn đó, các hiệp ước vẫn còn đó, các binh sĩ và trang thiết bị vẫn còn đó, nhưng người dẫn đầu không còn ở đó", ông Heisbourg nhận định.

Tổng thống Trump từng nhiều lần chỉ trích mạng lưới các đồng minh đa phương có tuổi đời hàng chục năm của Mỹ. Ông chủ Nhà Trắng xem các mối quan hệ đồng minh này, vốn ra đời từ sau Thế chiến II ở cả châu Âu và châu Á, là gánh nặng về tài chính đối với Mỹ.

Tất nhiên, các mối quan hệ đồng minh đã tiêu tốn tiền thuế thực sự của người Mỹ, tuy nhiên một khía cạnh khác nữa cần tính đến đó là các liên minh này đã ngăn Mỹ không tham gia vào một cuộc xung đột toàn cầu, hay một cuộc chiến tranh thế giới mới. Ngoài ra, các mối quan hệ đồng minh cũng tạo ra những thị trường ngày càng phong phú cho các sản phẩm nông nghiệp cũng như công nghiệp của Mỹ.

Đổi lại, nhiều đồng minh cũng kề vai sát cánh với Mỹ trong các cuộc xung đột như ở bán đảo Triều Tiên, Iraq hay Afghanistan. Khi tổ chức khủng bố al-Qaeda tấn công nước Mỹ vào ngày 11/9/2001, chính NATO đã kích hoạt Điều 5 trong hiệp ước của liên minh này, trong đó quy định nếu một nước thành viên NATO bị tấn công, tất cả các nước còn lại sẽ cùng tham gia bảo vệ nước này theo cơ chế phòng vệ tập thể.

"Kẻ khóc người cười"

Một Tổng thống Mỹ khó đoán và giọt nước tràn ly trong liên minh của Washington - Ảnh 3.

Lực lượng quân sự Mỹ triển khai hoạt động tại thành phố Manbij, Syria. (Ảnh: New York Times)

Trước hàng loạt thông tin cho thấy sự xáo trộn trong nội bộ chính quyền Mỹ, mỗi nước đưa ra những phản ứng khác nhau. Trong khi các đồng minh truyền thống của Mỹ cảm thấy bất ngờ và chưa kịp xoay sở, các nước như Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc thể hiện sự hài lòng. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu hoan nghênh quyết định rút quân của Mỹ khỏi Syria, đồng thời cho biết Washington và Ankara nên "hợp tác với nhau".

Tại Bắc Kinh, các lãnh đạo quân sự của Trung Quốc dường như cũng hài lòng. Trong thời gian còn đương chức, để thể hiện sự ủng hộ của Mỹ với Đài Loan, Bộ trưởng Mattis từng triển khai các tàu chiến tới eo biển Đài Loan 3 lần trong năm nay. Ông cũng công kích mạnh mẽ Bắc Kinh trong vấn đề Biển Đông và đưa tàu chiến tới các khu vực nơi Trung Quốc tuyên bố chủ quyền tại vùng biển này.

Theo Wu Xinbo, giám đốc Trung tâm nghiên cứu Mỹ tại Đại học Phục Đán, một bộ trưởng quốc phòng mới "nghe lời" Tổng thống Trump có thể là cơ hội tốt với Trung Quốc.

"Chắc chắn ông Trump muốn một bộ trưởng quốc phòng phục tùng hơn. Trong mối quan hệ với Trung Quốc, ông Trump thường tập trung vào kinh tế, thay vì an ninh hay địa chính trị. Tuy nhiên, quân đội Mỹ luôn thúc đẩy mạnh mẽ các vấn đề Đài Loan và Biển Đông. Hãy chờ xem điều này có thay đổi không", ông Wu nhận định.

Đối với Pháp và Anh, đã đến lúc hai quốc gia này đặt ra câu hỏi về sự can dự của họ trong các cuộc chiến tại Syria và Afghanistan dưới sự lãnh đạo của Mỹ.

Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Florence Parly sáng 22/12 cho biết các lực lượng quân sự Pháp đã hiện diện ở Trung Đông và tham gia cuộc chiến tại Syria trong khuôn khổ liên minh do Mỹ dẫn đầu, nhằm xóa sổ các lực lượng còn lại của tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) ở Iraq và Syria.

"Tuy nhiên rõ ràng quyết định rút quân khỏi Syria của Tổng thống Trump đã thay đổi sâu sắc tình hình", bà Parly nói, đồng thời khẳng định IS vẫn chưa tàn lụi như ông Trump tuyên bố.

"Nguy cơ đặt ra là nếu chúng ta không nhổ tận gốc, chúng có thể phát triển trở lại, giành lại địa bàn và tấn công châu Âu. Nhiệm vụ này phải được hoàn thành", bộ trưởng quốc phòng Pháp nhấn mạnh.

Một Tổng thống Mỹ khó đoán và giọt nước tràn ly trong liên minh của Washington - Ảnh 4.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) ngồi đối mặt với Thủ tướng Đức Angele Merkel (giữa) và các nhà lãnh đạo của Nhóm G7 như Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Quebec, Canada ngày 9/6. (Ảnh: AP)

Đối với Anh, cựu Đại sứ Ivor Roberts cho rằng lực lượng quân sự của nước này, vốn kề vai sát cánh với lực lượng Mỹ tại Afghanistan, cũng phải định hình lại.

"Đối với các đồng minh của Mỹ, đây là sự hoang mang tột độ. Tại Syria, ông Trump đã trải thảm cho những người mà tôi không nghĩ là Mỹ muốn trải thảm: đó là Nga, Iran và IS", ông Roberts nhận định.

Mỹ từ lâu vẫn được xem là nhân tố không thể thiếu trên bàn cờ địa chính trị thế giới. Tuy nhiên nhiều nhà phân tích cho rằng sự thất thường của Tổng thống Trump cũng như việc ông chủ Nhà Trắng không còn coi trọng các đồng minh có thể làm suy giảm quyền lực toàn cầu của Mỹ, nếu Washington không còn được xem là một đồng minh đáng tin cậy.

"Tổng thống Trump dường như cho rằng ông ấy có thể đạt được cả hai. Vừa rút quân Mỹ khỏi các mặt trận, giảm viện trợ tài chính cho các thể chế quốc tế như NATO hay Liên Hợp Quốc, giảm dần vai trò lãnh đạo của Mỹ trong các tiến trình hòa bình ở những khu vực như Syria, Yemen hay Libya; lại vừa có thể giữ chiếc ghế chủ chốt của Mỹ trên bàn cờ quốc tế", Karin von Hippel, giám đốc Viện nghiên cứu quốc phòng Hoàng gia tại London, nhận định.

"Tôi e rằng chuyện đó khó có thể đạt được. Chúng ta có thể thấy nhiều quốc gia vẫn đang phát triển mà không cần đến Mỹ, và cũng có những quốc gia như Trung Quốc, Nga hay Iran sẵn sàng lấp đầy khoảng trống mà Mỹ để lại. Việc Mỹ rút lui chỉ có thể dẫn tới sự bất ổn toàn cầu, và điều này sẽ tác động tiêu cực tới chính Mỹ cũng như châu Âu", bà Hippel cho biết.

Theo một số nhà phân tích, sự rút lui bất ngờ của Mỹ khỏi Syria và Afghanistan không chỉ khiến các đồng minh bất ngờ, mà động thái này có thể làm suy yếu, thay vì nâng cao, tầm ảnh hưởng của Mỹ.

Thành Đạt

Theo New York Times

MỚI NHẤT
Xoa dịu Mỹ, Trung Quốc tính ra luật cấm cưỡng ép chuyển giao công nghệ
Xoa dịu Mỹ, Trung Quốc tính ra luật cấm cưỡng ép chuyển giao công nghệ

(Dân trí) - Trung Quốc được cho là đang xem xét một dự luật về bảo vệ đầu tư nước ngoài và ngăn chặn vấn nạn cưỡng ép chuyển giao công nghệ, động thái được cho là nhằm xoa dịu Mỹ trong cuộc chiến thương mại giữa 2 nước.

Thứ hai, 24/12/2018 - 10:26

Philippines loay hoay mắc kẹt trong quan hệ Mỹ - Trung
Philippines loay hoay mắc kẹt trong quan hệ Mỹ - Trung

(Dân trí) - Cả Mỹ và Trung Quốc đều mang lại cho Philippines những lợi thế và rào cản trong quá trình hợp tác và bài toán của Manila là phải cân bằng cả hai mối quan hệ này.

Thứ hai, 24/12/2018 - 10:19

Hé lộ cuộc điện thoại của ông Trump về kế hoạch rút quân khỏi Syria
Hé lộ cuộc điện thoại của ông Trump về kế hoạch rút quân khỏi Syria

(Dân trí) - "Của các ngài hết đó. Chúng tôi đã xong nhiệm vụ", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trong cuộc điện đàm hôm 14/12 với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan khi đưa ra kế hoạch rút quân đội Mỹ khỏi Syria.

Thứ hai, 24/12/2018 - 10:18

"Giải mã" sự thảm khốc của sóng thần Indonesia
"Giải mã" sự thảm khốc của sóng thần Indonesia

(Dân trí) - Theo giới chuyên gia địa chất, núi lửa Anak Krakatoa phun trào khiến thủy triều dâng bất thường, lớp địa tầng dưới biển dịch chuyển mạnh là nguyên nhân dẫn đến trận sóng thần thảm khốc cuối tuần qua ở khu vực eo biển Sunda của Indonesia.

Thứ hai, 24/12/2018 - 08:42

Nỗi đau bao trùm nơi sóng thần càn quét tại Indonesia
Nỗi đau bao trùm nơi sóng thần càn quét tại Indonesia

(Dân trí) - Trận sóng thần tấn công hai hòn đảo đông dân nhất của Indonesia vào cuối tuần trước đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 220 người, đẩy nhiều gia đình vào cảnh chia ly tang tóc.

Thứ hai, 24/12/2018 - 07:43

Indonesia có thể tiếp tục hứng sóng thần vì núi lửa vẫn phun trào
Indonesia có thể tiếp tục hứng sóng thần vì núi lửa vẫn phun trào

(Dân trí) - Giới chức Indonesia và các chuyên gia cảnh báo rằng do núi lửa Anak Krakatau vẫn đang hoạt động nên một trận sóng thần thứ 2 có thể bắt đầu bất cứ lúc nào sau khi thảm họa tự nhiên ngày 22/12, vốn khiến con số thương vong lên tới hơn 1.000 người.

Thứ hai, 24/12/2018 - 07:41

Khoảnh khắc cứu sống bé trai sau 12 giờ mắc kẹt do sóng thần ở Indonesia
Khoảnh khắc cứu sống bé trai sau 12 giờ mắc kẹt do sóng thần ở Indonesia

(Dân trí) - Khoảnh khắc kỳ diệu đã xảy ra khi một bé trai 5 tuổi được kéo ra khỏi đống đổ nát sau hơn 12 giờ bị mắc kẹt khi sóng thần đổ bộ khu vực ven biển Indonesia vào tối 22/12.

Thứ hai, 24/12/2018 - 06:50

Nổi giận vì thư từ chức, ông Trump buộc Bộ trưởng Quốc phòng thôi việc ngay lập tức
Nổi giận vì thư từ chức, ông Trump buộc Bộ trưởng Quốc phòng thôi việc ngay lập tức

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/12 cho biết, ông sẽ thay thế Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis sớm hơn hai tháng so với dự kiến ban đầu cuối tháng 2. Động thái này được cho là do ông Trump nổi giận với thư từ chức của ông Mattis gay gắt chỉ trích chính sách đối ngoại của chính quyền.

Thứ hai, 24/12/2018 - 06:39

Lầu Năm Góc chính thức ký lệnh rút quân đội Mỹ khỏi Syria
Lầu Năm Góc chính thức ký lệnh rút quân đội Mỹ khỏi Syria

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Mỹ hay Lầu Năm Góc đã ký sắc lệnh hành pháp về việc rút quân khỏi Syria, song khẳng định điều đó không có nghĩa là chiến dịch của liên quân do Mỹ đứng đầu nhằm chống khủng bố Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) sẽ chấm dứt.

Thứ hai, 24/12/2018 - 12:07

Mỹ ngăn Nga bán S-400 cho Thổ Nhĩ Kỳ
Mỹ ngăn Nga bán S-400 cho Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ không thể từ bỏ liên minh xuyên Đại Tây Dương vì S-400, đặc biệt khi Mỹ đã đưa ra lựa chọn thay thế là Patriot.

Thứ hai, 24/12/2018 - 12:02

222 người đã chết vì sóng thần tại Indonesia, hơn 800 người bị thương
222 người đã chết vì sóng thần tại Indonesia, hơn 800 người bị thương

(Dân trí) - Giới chức Indonesia cho biết, số người thiệt mạng do sóng thần đã tăng lên 222 người tính tới chiều tối ngày 23/12, và 843 người cũng khác bị thương. Các ước tính cho biết đây có thể chưa phải là những con số cuối cùng.

Chủ nhật, 23/12/2018 - 07:04

Chưa có người Việt bị ảnh hưởng trong thảm họa sóng thần tại Indonesia
Chưa có người Việt bị ảnh hưởng trong thảm họa sóng thần tại Indonesia

(Dân trí) - Bộ Ngoại giao Việt Nam đã đề nghị Đại sứ quán tại Indonesia phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng sở tại để nắm tình hình người Việt Nam bị ảnh hưởng (nếu có) để kịp thời thực hiện các biện pháp bảo hộ cần thiết.

Chủ nhật, 23/12/2018 - 06:38

ĐÁNG QUAN TÂM
Sự thật về "Vùng Xanh" - nơi các chính trị gia Iraq "ngủ trên đống tiền"
Sự thật về "Vùng Xanh" - nơi các chính trị gia Iraq "ngủ trên đống tiền"

Abbas Fathi và bạn bè sống chỉ cách Vùng Xanh vài dặm nhưng 3 trong số 5 thanh niên trong nhóm họ chưa bao giờ đặt chân tới đó. “Các chính trị gia sống thoải mái bên trong. Họ đang ngủ trên đống tiền. Hãy nhìn người dân những khu phố khác, họ chẳng có gì”, Abbas Fathi nói. Vậy sự thật ra sao?

Chủ nhật, 23/12/2018 - 03:57

Lo ngại Trung Quốc xuất khẩu công nghệ giám sát từng người dân
Lo ngại Trung Quốc xuất khẩu công nghệ giám sát từng người dân

Công nghệ giám sát của Trung Quốc đang được sử dụng ở các nước Mỹ Latin vào nhiều mục đích, từ chống tội phạm đến giám sát thảm họa thiên nhiên. Nhưng nhiều ý kiến lo ngại công nghệ này có thể bị sử dụng vào những mục đích mờ ám hơn.

Chủ nhật, 23/12/2018 - 03:54

Số người chết do sóng thần tại Indonesia tăng vọt lên 168
Số người chết do sóng thần tại Indonesia tăng vọt lên 168

(Dân trí) - Giới chức Indonesia xác nhận trận sóng thần càn quét khu vực eo biển Sunda vào tối 22/12 đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 168 người và làm bị thương 745 người khác.

Chủ nhật, 23/12/2018 - 02:33

Trung Quốc: Sau “đả hổ diệt ruồi” sẽ là gì?
Trung Quốc: Sau “đả hổ diệt ruồi” sẽ là gì?

Sau 6 năm triển khai, cuộc chiến chống tham nhũng của chính phủ Trung Quốc được công bố là đã thành công, và câu hỏi được giới quan sát đặt ra vào lúc này là điều gì sẽ tiếp diễn.

Chủ nhật, 23/12/2018 - 11:47

Iran đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz, nã rocket gần tàu sân bay Mỹ
Iran đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz, nã rocket gần tàu sân bay Mỹ

(Dân trí) - Khoảng 30 tàu hải quân của Lực lượng vệ binh cách mạng Iran đã nã các rocket vào vùng biển mà tàu sân bay Mỹ USS John C. Stennis tuần tra, trong bối cảnh căng thẳng leo thang khi Tehran một lần nữa dọa đóng cửa eo biển chiến lược Hormuz.

Chủ nhật, 23/12/2018 - 11:42

Khoảnh khắc sóng thần “cuốn phăng” ban nhạc biểu diễn tại Indonesia
Khoảnh khắc sóng thần “cuốn phăng” ban nhạc biểu diễn tại Indonesia

(Dân trí) - Một đoạn video ngắn đã ghi lại cảnh sóng thần ập tới và cuốn phăng một ban nhạc đang biểu diễn trong một sự kiện tại Indonesia vào tối 22/12.

Chủ nhật, 23/12/2018 - 10:34

"Cánh tay phải" của Trump trong cuộc chiến chống IS từ chức vì phản đối Mỹ rút quân khỏi Syria
"Cánh tay phải" của Trump trong cuộc chiến chống IS từ chức vì phản đối Mỹ rút quân khỏi Syria

(Dân trí) - Một quan chức hàng đầu của Mỹ trong cuộc chiến chống nhóm khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) đã tuyên bố từ chức để phản đối quyết định của Tổng thống Trump nhằm rút quân khỏi Syria.

Chủ nhật, 23/12/2018 - 08:38

Pháp tiếp tục chìm trong bạo động, 140 người “Áo vàng” bị bắt
Pháp tiếp tục chìm trong bạo động, 140 người “Áo vàng” bị bắt

(Dân trí) - Bầu không khí của các cuộc biểu tình tại thủ đô Paris, Pháp hôm 22/12 càng trở nên căng thẳng hơn khi những người thuộc nhóm “Áo vàng” lao vào ẩu đả với lực lượng cảnh sát.

Chủ nhật, 23/12/2018 - 08:18

Sóng thần tấn công Indonesia, ít nhất 62 người chết
Sóng thần tấn công Indonesia, ít nhất 62 người chết

(Dân trí) - Ít nhất 62 người đã thiệt mạng và 584 người khác bị thương sau khi sóng thần tấn công khu vực bãi biển xung quanh eo biển Sunda tại Indonesia vào tối 22/12.

Chủ nhật, 23/12/2018 - 06:51

Cảnh tượng tan hoang tại Indonesia sau trận sóng thần khiến 62 người chết
Cảnh tượng tan hoang tại Indonesia sau trận sóng thần khiến 62 người chết

(Dân trí) - Con số thống kê mới nhất cho thấy ít nhất 62 người đã thiệt mạng và gần 600 người bị thương sau trận sóng thần ở khu vực eo biển Sunda, Indonesia vào tối 22/12.

Chủ nhật, 23/12/2018 - 12:48

Nga đưa hàng loạt máy bay chiến đấu tới Crimea giữa lúc căng thẳng với Ukraine
Nga đưa hàng loạt máy bay chiến đấu tới Crimea giữa lúc căng thẳng với Ukraine

(Dân trí) - Hơn 12 máy bay chiến đấu đã được Nga triển khai tới bán đảo Crimea để nâng cao năng lực phòng không trong bối cảnh căng thẳng giữa Moscow và Ukraine vẫn chưa hạ nhiệt.

Thứ bảy, 22/12/2018 - 09:50

Philippines lo ngại làn sóng lao động nhập cư ồ ạt từ Trung Quốc
Philippines lo ngại làn sóng lao động nhập cư ồ ạt từ Trung Quốc

(Dân trí) - Làn sóng người lao động từ Trung Quốc từ khi Tổng thống Duterte lên nắm quyền đã khiến tình trạng giá mua và thuê nhà tại Philippines tăng cao. Thậm chí, có người còn ví làn sóng này với "sự xâm chiếm".

Thứ bảy, 22/12/2018 - 05:34