Kỳ 1:

Tòa trọng tài PCA mà Trung Quốc ra sức đối phó là gì?

Trước yêu sách phi lý của Trung Quốc ở Biển Đông, Philippines đã kiện nước này lên tòa trọng tài quốc tế. Tòa do PCA thành lập để xử vụ này là gì?
>>Phán quyết của PCA ảnh hưởng thế nào đến tham vọng của Trung Quốc?
>>Căng thẳng gia tăng trước khi PCA đưa ra phán quyết

Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) là một tổ chức liên chính phủ của 121 quốc gia thành viên, trong đó có Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Việt Nam, Philippines, Malaysia và Singapore.

Trụ sở Tòa Trọng tài Thường trực PCA tại La Hay, Hà Lan. Ảnh: territoriojuridico.
Trụ sở Tòa Trọng tài Thường trực PCA tại La Hay, Hà Lan. Ảnh: territoriojuridico.

PCA được lập vào năm 1899 để hỗ trợ việc làm trọng tài phân xử và hỗ trợ các hình thức giải quyết tranh chấp khác giữa các nước. PCA giờ đã trở thành một thể chế trọng tài hiện đại, đa diện nằm giữa công pháp và tư pháp quốc tế, đáp ứng nhu cầu giải quyết nhanh chóng các tranh chấp trong cộng đồng quốc tế.

Ngày nay tổ chức PCA tham gia hỗ trợ giải quyết tranh chấp liên quan đến các hình thức liên kết quốc gia, thực thể quốc gia, các tổ chức liên chính phủ và các bên tư nhân.

Ban thư ký của PCA do một vị Tổng thư ký đứng đầu. Ban này gồm một nhóm các chuyên viên pháp lý và hành chính mang các quốc tịch khác nhau. Đội ngũ của ban phản ánh mức độ tham gia sâu rộng của PCA vào việc giải quyết các tranh chấp quốc tế, bao gồm tranh chấp về lãnh thổ, hiệp ước, nhân quyền giữa các quốc gia, cũng như các tranh chấp thương mại và đầu tư, bao gồm tranh chấp liên quan đến các hiệp định đầu tư song phương và đa phương.

Tổ chức PCA có thể hỗ trợ bằng việc lựa chọn các trọng tài viên hoặc được nhờ chỉ định trọng tài viên.

Giải pháp hòa bình sau khi ngoại giao đã thất bại

PCA là tổ chức liên chính phủ thường trực đầu tiên cung cấp diễn đàn cho việc giải quyết các tranh chấp quốc tế thông qua phương thức trọng tài và các biện pháp hòa bình khác.

PCA được thành lập bằng Hiệp ước Giải quyết Hòa bình các Tranh chấp Quốc tế đạt được tại La Hay (Hà Lan) vào năm 1899 trong Hội nghị Hòa bình La Hay đầu tiên.

Người dân Philippines biểu tình phản đối Trung Quốc xâm lấn trên Biển Đông. Ảnh: AP.
Người dân Philippines biểu tình phản đối Trung Quốc xâm lấn trên Biển Đông. Ảnh: AP.

Hội nghị nói trên được triệu tập theo sáng kiến của Sa hoàng Nicolas II của Nga “với mục đích tìm kiếm phương tiện khách quan nhất để bảo đảm cho tất cả các dân tộc được hưởng lợi ích của một nền hòa bình thực sự và dài lâu, và trên tất cả là hạn chế quá trình vũ trang hóa đang ngày càng gia tăng”.

Một trong các mục đích của Hội nghị là tăng cường hệ thống giải quyết tranh chấp quốc tế, đặc biệt là trọng tài quốc tế. Các đại biểu dự Hội nghị ý thức được rằng trong 100 năm trước đó đã có nhiều vụ phân xử quốc tế thành công.

Phong trào ủng hộ việc phân xử bằng trọng tài như phương thức giải quyết tranh chấp quốc tế tiếp tục trong năm 1899. Thành tựu cụ thể nhất của Hội nghị 1899 là việc thành lập PCA với tư cách là cơ chế toàn cầu để giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia.

Điều 16 của Công ước 1899 ghi nhận rằng, trong các vấn đề pháp lý và đặc biệt là trong việc diễn giải hoặc áp dụng các công ước quốc tế, phương thức phân xử bằng trọng tài là “hiệu quả nhất, công bằng nhất để giải quyết các tranh chấp mà phương thức ngoại giao không giải quyết được”.

Theo đó, Điều 20 của Công ước 1899 chính thức thiết lập tổ chức Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) – một tổ chức “mà các bên có thể tiếp cận mọi lúc” và hoạt động theo các quy trình quy định rõ trong Công ước hiện tại.

Công ước 1899 được sửa đổi tại Hội nghị Hòa bình La Hay lần thứ 2 vào năm 1907.

121 quốc gia thành viên của PCA tán thành một trong hoặc cả hai công ước thành lập của PCA.

Các thành viên của “Tòa”

“Các thành viên của Tòa” là các trọng tài tiềm năng do các quốc gia thành viên chỉ định. Mỗi nước thành viên có quyền giới thiệu tới 4 người “có năng lực rõ ràng trong lĩnh vực luật quốc tế, có danh tiếng đạo đức cao nhất, và sẵn sàng chấp nhận các nghĩa vụ của trọng tài” với tư cách là “thành viên của Tòa”.

Bên trong trụ sở PCA, vụ Philippines khởi kiện Trung Quốc. Ảnh: Sydney Morning Herald.
Bên trong trụ sở PCA, vụ Philippines khởi kiện Trung Quốc. Ảnh: Sydney Morning Herald.

Các thành viên của Tòa này được bổ nhiệm cho nhiệm kỳ 6 năm và nhiệm kỳ này có thể được gia hạn.

Ngoài việc tạo thành một ban trọng tài tiềm năng, các “thành viên của Tòa” đến từ mỗi nước thành viên còn tạo thành một “nhóm quốc gia” – mỗi nhóm như thế được quyền đề cử ứng viên để bầu vào Tòa Công lý Quốc tế của Liên Hợp Quốc.

Đối với các tranh chấp về môi trường, PCA duy trì một danh sách các trọng tài chuyên về các tranh chấp liên quan đến môi trường và tài nguyên thiên nhiên, cũng như danh sách các chuyên gia khoa học và kỹ thuật được bổ nhiệm làm nhân chứng theo các quy tắc của PCA về môi trường.

Vụ Philippines kiện Trung Quốc về vấn đề Biển Đông

Vụ kiện này bắt đầu vào ngày 22/1/2013 khi Philippines gửi cho Trung Quốc một bản thông cáo và tuyên bố yêu sách theo các điều khoản của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) về giải quyết tranh chấp và tiến trình trọng tài được quy định trong Phụ lục VII của Công ước này.


Hình ảnh vệ tinh ghi lại cảnh Trung Quốc cải tạo trái phép đá Vành Khăn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Ảnh: Sydney Morning Herald.

Hình ảnh vệ tinh ghi lại cảnh Trung Quốc cải tạo trái phép đá Vành Khăn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Ảnh: Sydney Morning Herald.

Ngày 19/2/2013, Trung Quốc bác bỏ và gửi trả lại thông báo của phía Philippines. Kể từ thời điểm đó, Trung Quốc tiếp tục khẳng định quan điểm của họ không chấp nhận và không tham gia vào vụ xử bằng trọng tài này.

Tuy nhiên Phụ lục VII của UNCLOS cho phép thành lập tòa phân xử bất kể sự không tham gia của một bên nào đó và quy định rằng “sự thiếu vắng của một bên nào đó trong việc phản biện sẽ không cản trợ tiến trình của tòa”.

Tòa phân xử về Biển Đông (trong vụ kiện do Philippines khởi xướng) được thành lập vào ngày 21/6/2013 theo các thủ tục đề ra tại Phụ lục VII của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, nhằm phân xử vụ kiện này. Tòa này gồm các trọng tài viên là Thẩm phán Thomas A. Mensah của Ghana, Thẩm phán Jean-Pierre Cot của Pháp, Thẩm phán Stanislaw Pawlak của Ba Lan, Giáo sư Alfred H. A. Soons của Hà Lan, và Thẩm phán Rudiger Wolfrum của Đức. Thẩm phán Mensah đóng vai trò Chủ tịch Tòa xử vụ Philippines kiện Trung Quốc liên quan đến Biển Đông và yêu sách “đường 9 đoạn” phi lý của Trung Quốc.

(Như vậy tòa chính thức xử vụ kiện này nếu nói một cách chặt chẽ sẽ không phải là PCA, mà là Tòa trọng tài thành lập theo Phụ lục VII của UNCLOS để xét xử vụ kiện của Philippines. PCA là cơ chế trung gian hỗ trợ tổ chức các tòa như thế này. PCA là một tổ chức liên chính phủ như đã nêu ở phần đầu, tự nó không phải là tòa, không có quyền phán quyết trực tiếp. Nếu báo chí nói “tòa PCA ra phán quyết” thì đây nên được hiểu là cách nói tắt, không đầy đủ - PV ).

Ngày 29/6/2016, Tòa Trọng tài Thường trực (trụ sở ở Cung Hòa bình, thành phố La Hay, Hà Lan) đã thông báo rằng tòa xử vụ trên sẽ ra phán quyết phân xử trong vụ kiện trên vào trưa ngày 12/7/2016 (giờ Hà Lan)./.

(Đón xem Kỳ 2 về vụ kiện thông qua PCA).

Theo Trung Hiếu/VOV.VN/Tổ chức PCA

MỚI NHẤT
Cướp Ngân hàng Standard Chartered chấn động Singapore
Cướp Ngân hàng Standard Chartered chấn động Singapore

Theo tờ Straits Times, tại chi nhánh của Ngân hàng Standard Chartered ở khu Holland Village (Ngôi làng Hà Lan - Singapore) sáng 7-7 đã xảy ra một vụ cướp. Cảnh sát đã phong tỏa hiện trường.

Thứ sáu, 08/07/2016 - 10:00

Mỹ-Hàn chính thức quyết định triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD
Mỹ-Hàn chính thức quyết định triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD

(Dân trí) - Hàn Quốc ngày 8/7 cho biết nước này đã đưa ra quyết định cuối cùng với Mỹ về việc triển khai một hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến nhằm ngăn chặn mối đe dọa tên lửa từ Triều Tiên. Trước đó, Bắc Kinh đã tỏ thái độ phản đối kế hoạch này vì lo ngại radar của hệ thống có thể theo dõi Trung Quốc.

Thứ sáu, 08/07/2016 - 09:49

Bộ Ngoại giao Mỹ bất ngờ lật lại điều tra bê bối email của bà Clinton
Bộ Ngoại giao Mỹ bất ngờ lật lại điều tra bê bối email của bà Clinton

(Dân trí) - Một ngày sau khi Bộ Tư Pháp Mỹ tuyên bố khép lại điều tra và không truy tố bê bối sử dụng email cá nhân cho mục đích công vụ của cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton, Bộ Ngoại giao Mỹ bất ngờ lật lại điều tra vụ việc.

Thứ sáu, 08/07/2016 - 09:38

Người đàn ông đương đầu với dòng nước lũ cuồn cuộn
Người đàn ông đương đầu với dòng nước lũ cuồn cuộn

Một nhân viên cứu hộ ở thành phố Trùng Khánh (Trung Quốc) đã ghi lại cảnh tượng kinh hoàng khi có người đàn ông bị mắc kẹt giữa dòng lũ chảy cuồn cuộn.

Thứ sáu, 08/07/2016 - 09:00

Xuất hiện video cảnh sát Mỹ bắn chết người da đen giữa phố
Xuất hiện video cảnh sát Mỹ bắn chết người da đen giữa phố

(Dân trí) - Bạo lực súng đạn tiếp tục trở thành tâm điểm của nước Mỹ sau khi một đoạn video đăng tải trên mạng cho thấy một viên cảnh sát ở Minnesota bắn chết một người đàn ông da đen sau khi lời qua tiếng lại chỉ vì ô tô của người này hỏng đèn hậu.

Thứ sáu, 08/07/2016 - 07:58

Cảnh sát Anh phong tỏa tòa nhà Quốc hội vì gói bột trắng
Cảnh sát Anh phong tỏa tòa nhà Quốc hội vì gói bột trắng

(Dân trí) - Cảnh sát Anh hôm qua 7/7 đã nhanh chóng phong tỏa khu vực trụ sở Quốc hội sau khi nhận được tin báo về một gói bưu kiện khả nghi chứa bột trắng gửi đến cho một trong những nghị sĩ của nước này.

Thứ sáu, 08/07/2016 - 07:39

Đài Loan: Nổ tàu chở khách, ít nhất 24 người bị thương
Đài Loan: Nổ tàu chở khách, ít nhất 24 người bị thương

(Dân trí) - Ít nhất 24 người đã bị thương sau một vụ nổ trên tàu chở khách ở Đài Loan vào tối ngày 7/7. Đây là một trong những vụ nổ đường sắt kinh hoàng nhất tại Đài Loan từ trước đến nay.

Thứ sáu, 08/07/2016 - 07:16

Trung Quốc và Nga sắp tập trận chung ở Biển Đông?
Trung Quốc và Nga sắp tập trận chung ở Biển Đông?

(Dân trí) - Trang tin The Diplomat ngày 6/7 cho biết giới chức Trung Quốc và Nga đang tiến hành thảo luận về khả năng tổ chức tập trận hải quân tại Biển Đông, nơi đang có tranh chấp chủ quyền giữa các nước trong khu vực.

Thứ sáu, 08/07/2016 - 06:58

Triều Tiên dọa đáp trả cứng rắn nhất sau khi Mỹ trừng phạt ông Kim Jong-un
Triều Tiên dọa đáp trả cứng rắn nhất sau khi Mỹ trừng phạt ông Kim Jong-un

(Dân trí) - Triều Tiên hôm qua 7/7 tuyên bố sẽ đáp trả cứng rắn nhất với cái coi là hành động “tuyên chiến” của Mỹ sau khi Washington lần đầu tiên đưa nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un vào danh sách trừng phạt.

Thứ sáu, 08/07/2016 - 06:17

Anh sẽ có nữ Thủ tướng mới
Anh sẽ có nữ Thủ tướng mới

(Dân trí) - Sau cuộc bỏ phiếu vòng hai, 2 ứng viên còn lại sẽ chạy đua tranh chức lãnh đạo đảng Bảo thủ và đồng thời là chức Thủ tướng Anh gồm 2 nữ bộ trưởng Theresa May và Andrea Leadsom.

Thứ sáu, 08/07/2016 - 06:15

Kẻ bán đứng 10 điệp viên Nga chết bí ẩn tại Mỹ
Kẻ bán đứng 10 điệp viên Nga chết bí ẩn tại Mỹ

(Dân trí) - Alexander Poteyev, một cựu điệp viên hàng đầu của Nga từng để lộ danh tính của nữ điệp viên xinh đẹp Anna Chapman cùng 9 điệp viên đồng hương ở Mỹ, đã chết bí ẩn tại Mỹ, báo chí Nga đưa tin.

Thứ năm, 07/07/2016 - 11:04

Nga điều tàu do thám thăm dò Hải quân Mỹ tập trận
Nga điều tàu do thám thăm dò Hải quân Mỹ tập trận

(Dân trí) - Nga mới đây đã điều một tàu do thám chuyên biệt tới ngoài khơi bờ biển Hawaii để tiến hành thăm dò Hải quân Mỹ, lực lượng đang dẫn đầu cuộc tập trận Vành đai Thái Bình Dương (RIMPAC) 2016, trang tin USNI đưa tin ngày 6/7.

Thứ năm, 07/07/2016 - 10:48

ĐÁNG QUAN TÂM
Cảnh sát Mỹ bắn chết hai người da màu liên tiếp trong vòng 2 ngày
Cảnh sát Mỹ bắn chết hai người da màu liên tiếp trong vòng 2 ngày

(Dân trí) - Một người da màu vừa bị cảnh sát bang Minnesota (Mỹ) bắn thiệt mạng hôm qua 6/7 khi các cuộc biểu tình xung quanh cái chết của một người da màu khác tại bang Louisiana trước đó 1 ngày vẫn đang diễn ra rầm rộ tại nước này.

Thứ năm, 07/07/2016 - 09:23

Thái Lan tranh cãi chuyện mua tàu ngầm Trung Quốc
Thái Lan tranh cãi chuyện mua tàu ngầm Trung Quốc

(Dân trí) - Trong vài ngày qua, đã xuất hiện các thông tin nói rằng Thái Lan đang cân nhắc mua 3 tàu ngầm của Trung Quốc trong khuôn khổ thỏa thuận trị giá 1 tỷ USD. Tuy nhiên, kế hoạch này đã vấp phải sự phản đối ở trong nước.

Thứ năm, 07/07/2016 - 07:44

Ảnh Tổng thống Obama mặc trang phục Hồi giáo “gây sốt” trên truyền hình Mỹ
Ảnh Tổng thống Obama mặc trang phục Hồi giáo “gây sốt” trên truyền hình Mỹ

(Dân trí) - Bill O'Reilly, nhà bình luận nổi tiếng của kênh truyền hình Mỹ Fox News, mới đây đã bất ngờ công bố những bức ảnh được cho là chụp Tổng thống Mỹ Barack Obama trong trang phục Hồi giáo, từ đó cho thấy mối quan hệ giữa ông chủ Nhà Trắng và đạo Hồi từ khi còn trẻ.

Thứ năm, 07/07/2016 - 06:56

Vẻ đẹp trong chiến đấu của những “bông hồng thép” Israel
Vẻ đẹp trong chiến đấu của những “bông hồng thép” Israel

(Dân trí) - Đảm nhận nhiệm vụ tuần tra ngày đêm tại khu vực giáp ranh với Ai Cập, những nữ binh sĩ thuộc tiểu đoàn Caracal của quân đội Israel đã cho thấy sức mạnh tiềm ẩn bên trong những “bông hồng thép” tại khu vực biên giới đầy bất ổn của quốc gia Trung Đông này.

Thứ năm, 07/07/2016 - 05:29

Con gái nhà sáng lập Tập đoàn Lotte bị bắt
Con gái nhà sáng lập Tập đoàn Lotte bị bắt

(Dân trí) - Ngày 7/7, các công tố viên Seoul đã tiến hành bắt giữ bà Shin Young -ja, con gái của nhà sáng lập Tập đoàn Lotte vì nghi ngờ nhận hối lộ và biển thủ khi các cơ quan chức năng Hàn Quốc mở rộng cuộc điều tra nhằm vào tập đoàn đa ngành lớn thứ 5 của nước này.

Thứ năm, 07/07/2016 - 04:50

Khủng bố nã pháo Aleppo, vi phạm lệnh ngừng bắn ngày Eid al-Fitr
Khủng bố nã pháo Aleppo, vi phạm lệnh ngừng bắn ngày Eid al-Fitr

Các phần tử khủng bố vừa tiến hành một cuộc tấn công bằng rocket vào tỉnh Aleppo, Tây Bắc Syria.

Thứ năm, 07/07/2016 - 04:00

Triều Tiên tuyên bố đủ khả năng đối phó với chiến lược an ninh mới của Mỹ
Triều Tiên tuyên bố đủ khả năng đối phó với chiến lược an ninh mới của Mỹ

(Dân trí) - Triều Tiên hôm nay 7/7 tuyên bố nước này đủ khả năng để đối phó với chiến lược an ninh mới của Mỹ, đồng thời cảnh báo rằng Washington sẽ phải đối mặt với hệ quả khốc liệt nếu làm gia tăng căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên.

Thứ năm, 07/07/2016 - 03:32

Tổng thư ký LHQ cảnh báo Trung Quốc về tranh chấp ở Biển Đông
Tổng thư ký LHQ cảnh báo Trung Quốc về tranh chấp ở Biển Đông

(Dân trí) - Trước thềm phán quyết của tòa trọng tài quốc tế liên quan đến vụ kiện “đường lưỡi bò”, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon hôm nay 7/7 nhắc nhở Trung Quốc cần giải quyết các khác biệt trong vấn đề tranh chấp ở Biển Đông một cách hòa bình.

Thứ năm, 07/07/2016 - 03:20

Trung Quốc ngập trong mưa lũ, gần 200 người thiệt mạng
Trung Quốc ngập trong mưa lũ, gần 200 người thiệt mạng

(Dân trí) - Mưa lớn liên tiếp nhiều ngày qua đã kéo theo lũ lớn ở khu vực dọc sông Dương Tử của Trung Quốc, khiến gần 200 người thiệt mạng, 33 triệu người bị ảnh hưởng.

Thứ năm, 07/07/2016 - 02:54

Hạnh phúc viên mãn của Hoàng tử William và Công nương Kate
Hạnh phúc viên mãn của Hoàng tử William và Công nương Kate

(Dân trí) - Sau 5 năm chính thức về chung một nhà, Hoàng tử Anh William và Công nương Kate Middleton giờ đây đang tận hưởng cuộc sống viên mãn bên hai thành viên nhỏ trong gia đình là Hoàng tử George Alexander Louis và Công chúa Charlotte Elizabeth Diana. Cuộc sống hạnh phúc của cặp đôi hoàng gia trẻ đã trở thành biểu tượng đẹp trong lòng công chúng Anh cũng như người dân ở khắp nơi trên thế giới.

Thứ năm, 07/07/2016 - 01:09

"Nga tái tăng cường sự hiện diện tại Đông Nam Á"
"Nga tái tăng cường sự hiện diện tại Đông Nam Á"

“Người Nga đang đến… Đông Nam Á” là tiêu đề bài viết trên tờ "The Wall Street Journal" ngày 6/7.

Thứ năm, 07/07/2016 - 01:00

Tiết lộ kế hoạch "lạnh người" của Ukraina cản trở Crimea sáp nhập vào Nga
Tiết lộ kế hoạch "lạnh người" của Ukraina cản trở Crimea sáp nhập vào Nga

Chỉ huy Lực lượng Hải quân Ukraina, Igor Voronchenko từng lập một kế hoạch vào năm 2014 nhằm cản trở những người dân Crimea ủng hộ thống nhất bán đảo với Liên bang Nga, thông tấn Pravda đưa tin tối 6-7.

Thứ năm, 07/07/2016 - 12:00