Nước cờ quá mạo hiểm của Erdogan

Ankara ngày càng trở nên táo bạo với chính sách ngoại giao của mình, nhưng chọc tức Nga có thể sẽ là một bước đi quá xa.
>>Thổ Nhĩ Kỳ cân nhắc trả đũa cấm vận của Nga
>>Nga tìm thấy hộp đen máy bay Su-24 bị bắn rơi

Theo báo Anh The Guardian, năm 2009, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã nặng lời với người đồng cấp Israel khi đó là Shimon Peres, cáo buộc ông hành động tàn bạo ở Gaza. Điều này làm hài lòng không những cử tri Thổ Nhĩ Kỳ mà cả thế giới Ảrập.

Nước cờ quá mạo hiểm của Erdogan - 1

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan. (Ảnh: AP)

Erdogan đã trở thành một nhân vật lớn của Mùa xuân Ảrập nổ ra sau đó. Ông còn định mang lại sự thay đổi ở Syria nhưng đã sớm thất vọng khi Tổng thống Bashar al-Assad không đáp lại lời ông kêu gọi cải cách theo một mô hình "dân chủ Hồi giáo" kiểu Erdogan.

Nghĩ rằng ông Assad sẽ sớm phải từ bỏ quyền lực, ông Erdogan đã không làm gì để ngăn chặn cuộc chiến bùng nổ ở quốc gia láng giềng, thậm chí đón nhận hơn 2 triệu người tị nạn tràn sang từ bên kia biên giới.

Có thể Erdogan chắc mẩm họ sẽ sớm trở về nước nhưng sự thật lại không như vậy khi xung đột ở Syria ngày càng phức tạp, đặc biệt là sự nổi dậy của người Kurd ở biên giới, nhóm người có thể trở thành mối đe dọa đối với chủ quyền của Thổ Nhĩ Kỳ, vì phía đông nam nước này gồm chủ yếu người Kurd.

Sau đó thì Nga can thiệp, trực tiếp ủng hộ ông Assad và đẩy lui các đối thủ của ông này. Thổ Nhĩ Kỳ đã bắn hạ chiến đấu cơ Su-24 Nga, một hành động chưa từng có tiền lệ ngay cả trong Chiến tranh Lạnh.

Dù sự kiện này dẫn tới đâu thì hậu quả cũng lớn tới mức đủ sức khiến giới hoạch định chính sách ngoại giao của Ankara phải luyến tiếc quá khứ.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có được hình dạng như hiện nay vào năm 1923, có rất nhiều loại vấn đề chưa được giải quyết.

Một trong số đó là đường biên giới giáp miền bắc Iraq. Người Anh định ra đường biên này năm 1926 với các tính toán về lợi ích dầu mỏ, nhưng phía Thổ Nhĩ Kỳ coi phần đó của thế giới là tự nhiên thuộc về họ.

Tuy nhiên, họ chấp nhận dàn xếp, và cho tới gần đây vẫn theo đuổi một chính sách ngoại giao thận trọng: êm ấm trong nước, yên ổn ở nước ngoài; không mạo hiểm.

Nhiều năm sau đó, Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục đường lối này và cực kỳ thận trọng, đặc biệt ở những nơi người Nga quan tâm.

Lý do rất đơn giản: Nga rất mạnh, từng đánh bại Đế chế Ottoman trong hàng chục cuộc chiến nhưng lại góp phần quyết định bảo vệ nền cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ mới. Người Nga gửi vàng và vũ khí cho những người dân tộc Thổ, và đạt một thỏa thuận về các đường biên.

Nhưng tất cả dường như đã kết thúc sau Thế chiến II, khi Stalin yêu cầu một căn cứ ở Dardanelles và các vùng lãnh địa ở miền đông Thổ Nhĩ Kỳ. Người Anh và Mỹ ủng hộ người Thổ, và người Thổ từ bỏ quan điểm trung lập, gia nhập NATO, chiến đấu trong cuộc chiến Triều Tiên.

Nhờ địa thế quan trọng, nước này có được một vị trí ưu tiên: Hàng nghìn sinh viên ra nước ngoài du học, nhận được giúp đỡ rất nhiều từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tiếp cận với các thị trường châu Âu và đặc biệt là thị trường lao động Đức.

Mối liên hệ Anh - Mỹ đóng vai trò rất quan trọng trong việc đưa Thổ Nhĩ Kỳ ra khỏi Trung Đông - và nước này giờ có một nền kinh tế lớn hơn bất kỳ một đối thủ nào trong khu vực.

Vì liên minh với Mỹ ít nhất cũng đưa đến một nền dân chủ, người Thổ có một cuộc bầu cử tự do vào năm 1950. Chính phủ trở nên đa đại diện khi người Hồi giáo có thể cạnh tranh các vị trí.

Nhân vật vĩ đại thực sự của Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại là Turgut Ozal, Tổng thống thứ 8 của nước này từ năm 1989 đến 1993. Ông đã mở cửa Thổ Nhĩ Kỳ ra thế giới xuất khẩu và tạo ra một đất nước thành công ngày nay.

Ozal có một nền tảng tôn giáo chuẩn mực nhưng hiểu rõ thế giới và biết sẽ có vấn đề thực sự nếu đẩy tổn giao đi quá xa. Trên tất cả, ông hiểu tầm quan trọng của việc duy trì truyền thống đối ngoại thận trọng.

Ozal là một Thatcher của Thổ Nhĩ Kỳ và vào thập niên 1980, sự giải phóng năng lượng đã mang lại phồn thịnh cho nước này - giao thương với toàn thể thế giới, hãng hàng không thuộc diện tốt nhất, các nhà văn được nhiều người đọc nhất, chính phủ được mọi nơi tham vấn ý kiến.

Ozal qua đời năm 1993 và không ai kế thừa di sản ông để lại. Thay đó là đảng tôn giáo AKP với nhà lãnh đạo toàn quyền là Recep Tayyip Erdogan, người đặt ra nhiệm vụ phải nuôi dưỡng "các thế hệ hiếu thảo" và tích cực giúp các đồng minh của Tình Anh em Hồi giáo trong cuộc chiến Syria.

Một trong những ưu tiên của Erdogan là hạ bệ Tổng thống Syria Bashar al-Assad và cuộc phiêu lưu của ông đến giờ khá thành công, nhưng nó lại khởi đầu một sự chuyển hướng lớn về chính sách đối ngoại của Thổ Nhĩ Kỳ, thậm chí có thể gây nguy hiểm cho đất nước.

Thổ Nhĩ Kỳ đang đứng ở thế cao và có tiếng nói với nhiều nước trên thế giới. Thủ tướng Đức Merkel đã đến để đề nghị Ankara giúp đỡ trong cuộc khủng hoảng di dân trong khi châu Âu đồng ý thay đổi hệ thống nhập cảnh tạo thuận lợi cho các thương gia Thổ Nhĩ Kỳ. Người Mỹ cũng trở nên "dễ chịu".

Tuy nhiên, trước kẻ thù ngày càng hung bạo là IS, rất có thể các cường quốc phương Tây sẽ quay sang hợp tác với Nga. Nói cách khác, Thổ Nhĩ Kỳ có nguy cơ bị cô lập. Do vậy, nếu có một bài học cho nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ, thì đó là đừng nên chọc tức Nga.

Theo Thanh Hảo

Vietnamnet

MỚI NHẤT
Trực thăng tấn công của Nga áp sát Thổ Nhĩ Kỳ
Trực thăng tấn công của Nga áp sát Thổ Nhĩ Kỳ

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Nga xác nhận đã triển khai các trực thăng tấn công và vận tải đến một căn cứ ở Armenia, sát biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. Đây có thể là lời cảnh báo với Ankara.

Thứ tư, 09/12/2015 - 03:00

Đức chặn âm mưu khủng bố tại thủ đô Berlin
Đức chặn âm mưu khủng bố tại thủ đô Berlin

(Dân trí) - Cảnh sát Đức đồng thời cũng lục soát nhiều nơi tại thủ đô và bang miền đông Saxony, nhằm truy lùng 3 nghi can được cho là đang lên kế hoạch tấn công khủng bố Berlin bằng thuốc nổ.

Thứ tư, 09/12/2015 - 02:30

Nước Nga của Putin lo Trung Quốc "uy hiếp an ninh"
Nước Nga của Putin lo Trung Quốc "uy hiếp an ninh"

Giới chuyên gia quân sự của Nga cho rằng, với tuyến đường sắt, quân đội Trung Quốc có thể đến các nước Trung Á chỉ trong chưa đầy ba giờ đồng hồ.

Thứ tư, 09/12/2015 - 02:00

Venezuela: Thế bấp bênh như đi trên dây sau bầu cử Quốc hội
Venezuela: Thế bấp bênh như đi trên dây sau bầu cử Quốc hội

(Dân trí) - Thất bại lịch sử của ‘‘chủ nghĩa Chavez” đã được đa số cử tri Venezuela làm nên khi dùng lá phiếu để bày tỏ phản ứng với đương kim Tổng thống Maduro, mở ra một thời kỳ bấp bênh như đi trên dây với Venezuela.

Thứ tư, 09/12/2015 - 01:10

Trung Quốc dùng đòn hiểm mưu lợi bá quyền
Trung Quốc dùng đòn hiểm mưu lợi bá quyền

TQ sẽ tận dụng tối đa năng lực tài chính để xây dựng “sợi dây kinh tế” nối liền từ Thái Bình Dương đến châu Âu, nối các quốc gia khu vực Trung Á với Nam Á lại với nhau.

Thứ tư, 09/12/2015 - 01:00

Trung Quốc: "Quan tham" nhận hối lộ 3,7 triệu USD lĩnh án 15 năm tù
Trung Quốc: "Quan tham" nhận hối lộ 3,7 triệu USD lĩnh án 15 năm tù

(Dân trí) - Trung Quốc đã kết án cựu Phó chủ tịch tỉnh Hồ Bắc 15 năm tù vì tội tham nhũng và nhận hối lội. Đây là vụ án mới nhất trong chiến dịch chống tham nhũng sâu rộng do Chủ tịch nước Tập Cận Bình phát động.

Thứ tư, 09/12/2015 - 12:23

Bộ chính trị 2.0 của Tổng thống Vladimir Putin
Bộ chính trị 2.0 của Tổng thống Vladimir Putin

Ngày 3-11-2015, Công ty Minchenko, tổ chức tư vấn do nhà nghiên cứu chính trị thân Điện Kremli Evgeny Minchenko đứng đầu đã công bố báo cáo thường niên “Bộ Chính trị 2.0” về vai trò của các nhân vật thân cận với Tổng thống Vladimir Putin.

Thứ tư, 09/12/2015 - 12:00

Toàn cảnh thế giới qua những bức ảnh đắt giá nhất của AP
Toàn cảnh thế giới qua những bức ảnh đắt giá nhất của AP

Hàng năm, Hãng thông tấn AP lại bình chọn những bức ảnh tư liệu đẹp nhất của các nhà báo trên thế giới và những tác phẩm dưới đây sẽ phần nào miêu tả các sự kiện quan trọng của thế giới trong năm qua.

Thứ tư, 09/12/2015 - 11:00

Donald Trump dọa tranh cử độc lập sau phát ngôn gây sốc về người Hồi giáo
Donald Trump dọa tranh cử độc lập sau phát ngôn gây sốc về người Hồi giáo

(Dân trí) - Ứng viên tổng thống hàng đầu của đảng Cộng hòa Mỹ Donald Trump mới đây tiếp tục gây sốc với kêu gọi cấm hoàn toàn người Hồi giáo vào Mỹ. Trump cũng tuyên bố ý định ra tranh cử tổng thống độc lập sau chỉ trích của dư luận quốc tế.

Thứ tư, 09/12/2015 - 10:37

Mỹ trừng phạt Triều Tiên vì kinh doanh vũ khí
Mỹ trừng phạt Triều Tiên vì kinh doanh vũ khí

Mỹ hôm 8-12 đã áp đặt lệnh trừng phạt tài chính lên 6 cá nhân và một số công ty liên quan đến sự tăng nhanh vũ khí tại Triều Tiên.

Thứ tư, 09/12/2015 - 10:30

Công nương Kate lần đầu đội vương miện ưa thích của Công nương Diana
Công nương Kate lần đầu đội vương miện ưa thích của Công nương Diana

(Dân trí) - Công nương Kate Middleton của xứ Cambridge lần đầu tiên đội chiếc vương miện Lover’s Knot ưa thích của mẹ chồng là cố công nương Diana trong một buổi tiệc chiêu đãi ngoại giao.

Thứ tư, 09/12/2015 - 10:27

IS mưu đồ thánh chiến toàn cầu nếu phương Tây điều bộ binh
IS mưu đồ thánh chiến toàn cầu nếu phương Tây điều bộ binh

(Dân trí) - Giữa lúc các cuộc không kích nhằm vào IS tiếp tục leo thang, không ít ý kiến cho rằng cần phải điều bộ binh để thực sự hủy diệt nhóm này. Tuy nhiên, đây chính là điều IS mong đợi: một trận chiến cuối cùng với phương Tây như lời tiên tri.

Thứ tư, 09/12/2015 - 10:11

ĐÁNG QUAN TÂM
Nga dội gần 2.000 quả bom diệt khủng bố tại Syria chỉ trong 4 ngày
Nga dội gần 2.000 quả bom diệt khủng bố tại Syria chỉ trong 4 ngày

(Dân trí) - Không quân Nga đã dội gần 2.000 quả bom tại Syria, phá hủy hàng loạt mục tiêu cơ sở hạ tầng của khủng bố chỉ trong 4 ngày qua, Bộ Quốc phòng Nga cho biết trong một tuyên bố ngày 8/12.

Thứ tư, 09/12/2015 - 09:45

Iraq đề nghị NATO hối thúc Thổ Nhĩ Kỳ rút quân
Iraq đề nghị NATO hối thúc Thổ Nhĩ Kỳ rút quân

(Dân trí) - Thủ tướng Iraq Haider al-Abadi ngày 8/12 đã hối thúc NATO gia tăng áp lực lên đồng minh Thổ Nhĩ Kỳ để rút quân ngay lập tức ra khỏi miền bắc Iraq sau khi Ankara từ chối rút quân đã phái đến trước đó.

Thứ tư, 09/12/2015 - 09:27

Mỹ đóng cửa tổng lãnh sự tại Thổ Nhĩ Kỳ vì lý do an ninh
Mỹ đóng cửa tổng lãnh sự tại Thổ Nhĩ Kỳ vì lý do an ninh

(Dân trí) - Mỹ sẽ đóng cửa tổng lãnh sự nước này tại Istanbul, thành phố lớn nhất Thổ Nhĩ Kỳ, ngày hôm nay (9/12) vì lý do an ninh.

Thứ tư, 09/12/2015 - 08:29

Thổ Nhĩ Kỳ cân nhắc trả đũa cấm vận của Nga
Thổ Nhĩ Kỳ cân nhắc trả đũa cấm vận của Nga

(Dân trí) - Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Ahmet Davutoglu hôm qua 8/12 cho biết chính phủ nước này đang cân nhắc các biện pháp trả đũa lệnh trừng phạt của Nga sau vụ bắn rơi máy bay Su-24.

Thứ tư, 09/12/2015 - 08:19

Nga tìm thấy hộp đen máy bay Su-24 bị bắn rơi
Nga tìm thấy hộp đen máy bay Su-24 bị bắn rơi

(Dân trí) - Hộp đen từ chiếc máy bay Su-24 của Nga bị Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi hồi tháng trước đã được tìm thấy và chuyển lên Tổng thống Vladimir Putin. Nhà lãnh đạo Nga nói sẽ mở hộp đen với sự chứng kiến của các chuyên gia quốc tế để cho thấy sự thật về hành động “đâm sau lưng” bội bạc của Ankara.

Thứ tư, 09/12/2015 - 07:50

Tàu ngầm Nga lần đầu phóng tên lửa diệt IS
Tàu ngầm Nga lần đầu phóng tên lửa diệt IS

(Dân trí) - Ngày 8/12, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu cho biết nước này đã lần đầu tiên tấn công các mục tiêu của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng ở Syria bằng các tên lửa được phóng từ tàu ngầm ở Địa Trung Hải.

Thứ tư, 09/12/2015 - 07:00

Nga tung máy bay "ngày tận thế" ứng phó NATO
Nga tung máy bay "ngày tận thế" ứng phó NATO

Ilyushin Il-80 aircraft được mệnh danh là "Ngày tận thế" được Nga chuẩn bị để ứng phó trường hợp xảy ra chiến tranh hạt nhân với NATO.

Thứ tư, 09/12/2015 - 07:00

IS tìm cách tuyển mộ chiến binh ở Trung Quốc
IS tìm cách tuyển mộ chiến binh ở Trung Quốc

(Dân trí) - Hai tuần sau khi công bố video hành quyết con tin đầu tiên của Trung Quốc, Trung tâm tuyên truyền Al-Hayat của Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) cuối tuần qua đã đăng tải trên mạng Twitter và ứng dụng Telegram một bài hát bằng tiếng Trung kêu gọi những người Hồi giáo ở Trung Quốc gia nhập tổ chức.

Thứ tư, 09/12/2015 - 06:42

Hàn Quốc bắn cảnh cáo tàu tuần tra của Trung Quốc ở Hoàng Hải
Hàn Quốc bắn cảnh cáo tàu tuần tra của Trung Quốc ở Hoàng Hải

(Dân trí) - Hải quân Hàn Quốc hôm qua 8/12 đã bắn cảnh cáo một tàu tuần tra của Trung Quốc vì xâm phạm lãnh hải.

Thứ tư, 09/12/2015 - 06:30

Con trai Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ lên tiếng về cáo buộc liên quan tới IS
Con trai Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ lên tiếng về cáo buộc liên quan tới IS

(Dân trí) - Bilal Erdogan, con trai Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan, đã lần đầu tiên lên tiếng bác bỏ cáo buộc của Nga cho rằng gia đình ông “hưởng lợi bất hợp pháp” từ hoạt động buôn lậu dầu của Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) ở Syria và Iraq.

Thứ tư, 09/12/2015 - 06:25

Trung Quốc giám sát 137 quan chức ngân hàng nghi tham nhũng
Trung Quốc giám sát 137 quan chức ngân hàng nghi tham nhũng

(Dân trí) - Cơ quan chống tham nhũng Trung Quốc ngày 8/12 cho hay cơ quan này đã giám sát 137 cán bộ Ngân hàng công thương Trung Quốc (ICBC), ngân hàng lớn nhất tại nước này, động thái mới nhất trong chiến dịch chống tham nhũng trong lĩnh vực tài chính.

Thứ tư, 09/12/2015 - 06:11

Tàu ngầm Nga mang tên lửa xuất hiện ngoài khơi Syria
Tàu ngầm Nga mang tên lửa xuất hiện ngoài khơi Syria

(Dân trí) - Truyền thông Nga ngày hôm nay (8/12) dẫn lời một nguồn tin thuộc Bộ Quốc phòng Nga cho biết một tàu ngầm tàng hình mang tên lửa hành trình của Nga đã xuất hiện tại vùng lãnh hải phía đông Địa Trung Hải, ngay sát bờ biển Syria.

Thứ ba, 08/12/2015 - 06:12