Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân, nêu loạt điều kiện then chốt với Iran

Trong bài viết trên mạng xã hội Truth Social hôm 29/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nêu ra một loạt điều kiện với Iran, bao gồm các vấn đề được cho là khó đàm phán như chương trình hạt nhân hay eo biển Hormuz.

“Iran phải đồng ý rằng họ sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân hay bom hạt nhân. Eo biển Hormuz phải được mở cửa ngay lập tức, không thu phí và bảo đảm hoạt động hàng hải không bị hạn chế theo cả hai chiều”, Tổng thống Trump nêu rõ.

Theo Tổng thống Trump, “tất cả thủy lôi, nếu có, sẽ bị vô hiệu hóa”. Ông cho biết Mỹ đã loại bỏ nhiều loại thủy lôi như vậy “bằng cách kích nổ” nhờ “các tàu quét mìn dưới nước”, trong khi Iran sẽ hoàn tất việc loại bỏ và kích nổ ngay lập tức bất kỳ thủy lôi nào còn sót lại, dù số lượng không nhiều.

Ông Trump cũng thông báo Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.

“Các tàu bị mắc kẹt tại eo biển (Hormuz) do lệnh phong tỏa hải quân tuyệt vời và chưa từng có tiền lệ của chúng tôi - mà giờ đây sẽ được dỡ bỏ - có thể bắt đầu hành trình trở về nhà. Hãy gửi lời chào đến vợ, chồng, cha mẹ và gia đình của các bạn từ tôi, vị Tổng thống được yêu mến nhất của các bạn!”, nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh.

Kể từ ngày 13/4, Mỹ đã thông báo phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran. Lệnh phong tỏa vẫn được duy trì bất chấp việc Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran.

Để đáp trả lệnh phong tỏa, Iran cũng thông báo các hạn chế áp dụng đối với eo biển Hormuz sẽ trở nên nghiêm ngặt hơn. Hình ảnh vệ tinh cho thấy lưu lượng giao thông tại tuyến đường thủy quan trọng này gần như bằng không.

Iran về cơ bản đã phong tỏa eo biển Hormuz kể từ khi xung đột với Mỹ bùng phát từ cuối tháng 2. Tehran cũng đang có kế hoạch áp dụng hệ thống thu phí đối với việc đi qua eo biển nhằm bù đắp cho những tổn thất do nhiều năm chịu các lệnh trừng phạt kinh tế từ các chính phủ phương Tây.

Kho uranium làm giàu của Iran

Tổng thống Trump cũng cho biết kho uranium làm giàu của Iran sẽ được Mỹ đưa lên khỏi lòng đất và tiêu hủy với sự phối hợp cùng Iran và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế.

“Vật liệu phóng xạ đã được làm giàu, còn được gọi là “bụi hạt nhân”, được chôn sâu dưới lòng đất với những ngọn núi gần như sụp đổ do cuộc tấn công bằng máy bay ném bom B-2 mạnh mẽ của chúng ta cách đây 11 tháng, sẽ được Mỹ (quốc gia duy nhất, cùng với Trung Quốc, có khả năng để làm điều này) khai quật, phối hợp chặt chẽ với Iran và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, và tiêu hủy”, Tổng thống Mỹ nêu rõ.

Theo Tổng thống Trump, “sẽ không có khoản tiền nào được trao đổi cho đến khi có thông báo tiếp theo”, trong khi “các vấn đề khác, ít quan trọng hơn nhiều, đã được nhất trí”.

“Tôi sẽ họp ngay bây giờ, tại Phòng Tình huống, để đưa ra quyết định cuối cùng”, ông Trump cho biết thêm.

Iran hiện nắm giữ hơn 400kg uranium được làm giàu đến 60%, theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế. Mức uranium dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân thường yêu cầu độ làm giàu từ 90% trở lên.

Một trong những điều kiện mà Mỹ đưa ra nhằm chấm dứt cuộc xung đột với Iran là Iran phải từ bỏ quyền kiểm soát đối với uranium làm giàu cao. Washington lo ngại Tehran có thể sử dụng số uranium làm giàu này để chế tạo vũ khí hạt nhân - một ngưỡng mà Mỹ coi là “lằn ranh đỏ”.

Tổng thống Trump gần đây đã vạch ra kế hoạch tiêu hủy uranium làm giàu của Iran, nói rằng số vật liệu này sẽ được vận chuyển đến Mỹ, xử lý tại chỗ hoặc đưa đến một địa điểm khác.

Iran đã nhiều lần bác bỏ cáo buộc từ Mỹ rằng họ đang phát triển vũ khí hạt nhân. Tehran khẳng định họ có quyền phát triển chương trình nguyên tử vì mục đích hòa bình.