Mỹ có thể đàm phán hòa bình với Iran ngay trong tuần này

Kênh Channel 12 của Israel dẫn 3 nguồn tin cho biết Mỹ, cùng với các nước trung gian hòa giải gồm Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, đang thảo luận về việc tổ chức một “hội nghị thượng đỉnh hòa bình” với Iran vào ngày 26/3. Tại đây, các bên dự kiến thảo luận về thỏa thuận 15 điểm mới do Mỹ đề xuất nhằm chấm dứt xung đột.

Hội nghị thượng đỉnh có thể sẽ được tổ chức tại Islamabad, mặc dù các nguồn tin lưu ý rằng Iran vẫn chưa đồng ý với kế hoạch tổ chức hội nghị thượng đỉnh như vậy.

Theo Channel 12, Lãnh tụ Tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei, sẽ là người chấp thuận việc Iran có tham dự hội nghị thượng đỉnh hay không. Mỹ cho rằng ông Mojtaba đã bị thương trong chiến dịch quân sự của Mỹ - Israel và không xuất hiện trước công chúng kể từ khi nhậm chức.

Hiện chưa rõ các cuộc đàm phán sẽ diễn ra ở cấp độ nào. Trong khi Mỹ được cho là muốn một cuộc gặp cấp cao, chẳng hạn giữa Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, các cuộc gặp cũng có thể được tổ chức ở cấp thấp hơn, chẳng hạn giữa Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và các cố vấn cấp cao của Tổng thống Donald Trump là ông Jared Kushner và Steve Witkoff.

Bất chấp các cuộc đàm phán của Washington với Iran, các quan chức Mỹ và Israel nói với Channel 12 rằng họ không thấy khả năng chiến tranh kết thúc hoặc thậm chí tạm dừng trong 2-3 tuần tới, vì việc đạt được thỏa thuận dự kiến ​​sẽ mất nhiều thời gian hơn.

Theo Channel 12, Mỹ đã đưa cho Israel một kế hoạch 15 điểm để chấm dứt xung đột và Israel đã chuyển kế hoạch này cho Iran.

Tổng thống Trump ngày 23/3 cho biết ông đã đạt được khoảng 15 điểm đồng thuận trong một thỏa thuận tiềm năng thông qua các cuộc đàm phán gián tiếp với một nhân vật chủ chốt của Iran. Mặc dù vậy, ông chỉ nêu rõ một điểm là Iran “cam kết không sở hữu vũ khí hạt nhân”, điều mà nước này từng tuyên bố trước đây.

Ông chủ Nhà Trắng khẳng định có cơ hội nghiêm túc để đạt được một thỏa thuận. Tuy nhiên, tình báo Israel nhận định khoảng cách giữa hai bên vẫn rất lớn.

Hiện vẫn chưa rõ kênh đàm phán nào đã được các đặc phái viên Mỹ gồm ông Kushner và Witkoff thiết lập với Iran. Các quan chức Mỹ nói với Channel 12 rằng chính phủ Iran “đang trong tình trạng hỗn loạn” và đang gặp khó khăn trong việc duy trì liên lạc ngay cả trong nội bộ.

Đại sứ Iran tại Moscow Kazem Jalali ngày 24/3 cho biết không có bất kỳ liên lạc trực tiếp nào giữa Iran và Mỹ kể từ khi xung đột nổ ra.

“Trong hơn 20 ngày diễn ra cuộc chiến gây hấn - cuộc chiến của hai quốc gia này chống lại Iran - chúng tôi không hề có bất kỳ cuộc đàm phán nào với họ", nhà ngoại giao Iran nhấn mạnh.

Ông Jalali cho biết thông tin do Mỹ đưa ra về các cuộc đàm phán chỉ là một phần của chiến tranh tâm lý. Theo ông, những thông điệp như vậy là đòn thao túng tâm lý.

Đại sứ Iran nói thêm rằng những tuyên bố như vậy nhằm mục đích "hạ nhiệt lĩnh vực năng lượng" trong khi cuộc chiến vẫn tiếp diễn.

Hé lộ thỏa thuận 15 điểm

Channel 12 dẫn một nguồn tin phương Tây tiết lộ 14 trong số 15 yêu cầu và lợi ích mà Mỹ đã chuyển tới Iran như sau:

Các yêu cầu của Mỹ đối với Iran:

1. Iran phải tháo dỡ các năng lực hạt nhân hiện có.

2. Iran phải cam kết không bao giờ theo đuổi vũ khí hạt nhân.

3. Sẽ không có hoạt động làm giàu uranium trên lãnh thổ Iran.

4. Iran phải chuyển giao kho dự trữ khoảng 450kg uranium được làm giàu đến 60% cho Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) trong tương lai gần, theo lộ trình sẽ được thống nhất.

5. Các cơ sở hạt nhân Natanz, Isfahan và Fordo phải bị tháo dỡ.

6. IAEA, cơ quan giám sát hạt nhân của Liên hợp quốc, phải được trao quyền tiếp cận đầy đủ, minh bạch và giám sát bên trong Iran.

7. Iran phải từ bỏ “mô hình” lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

8. Iran phải ngừng tài trợ, chỉ đạo và trang bị vũ khí cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

9. Eo biển Hormuz phải luôn mở và hoạt động như một hành lang hàng hải tự do.

10. Chương trình tên lửa của Iran phải bị giới hạn cả về tầm bắn và số lượng, với các ngưỡng cụ thể sẽ được xác định ở giai đoạn sau.

11. Mọi động thái sử dụng tên lửa trong tương lai sẽ chỉ được giới hạn cho mục đích tự vệ.

Đổi lại, Iran sẽ được hưởng những lợi ích sau:

12. Iran sẽ được dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt do cộng đồng quốc tế áp đặt.

13. Mỹ sẽ hỗ trợ Iran thúc đẩy chương trình hạt nhân dân sự, bao gồm việc sản xuất điện tại nhà máy điện hạt nhân Bushehr.

14. Cơ chế “tái áp đặt trừng phạt” - cho phép tự động áp đặt lại các lệnh trừng phạt nếu Iran không tuân thủ - sẽ bị loại bỏ.

Hiện Mỹ và Iran chưa lên tiếng về thông tin trên.