Mỹ có giúp Philippines ngăn TQ lộng hành trên Biển Đông?

Philippines có thể sẽ cần đến TQ, nhưng không thể phủ nhận tình hình tranh chấp Biển Đông là một yếu tố tiên quyết định hình quan hệ Philippines – TQ.
>>Lý lẽ của Philippines đâm toạc "đường lưỡi bò" của Trung Quốc

Trong tư cách tổng thống mới của Philippines với 5 năm nhiệm kỳ trước mắt, tân Tổng thống Rodrigo Duterte đang đứng trước bài toán lưỡng nan trong lựa chọn chính sách an ninh. Đó là làm sao tăng cường quan hệ quốc phòng với Mỹ và cải thiện quan hệ chính trị với TQ. Bài toàn này đặt trong bối cảnh tình hình Biển Đông đang dậy sóng.

Tiến gần hơn với Mỹ?

Ông Duterte cần xoa dịu nỗi lo ngại ở Washington và truyền đi các dấu hiệu rằng nhiệm kỳ tổng thống của ông sẽ hướng đến việc hòa dịu quan hệ hai nước, thay vì những nhận xét giận dữ chống lại Mỹ trong suốt chiến dịch tranh cử tổng thống.

Thậm chí, ông Duterte cũng tỏ ra không mấy mặn mà với Hiệp ước hợp tác quốc phòng mở rộng (EDCA) mà Tòa án Tối cao Philippines đã phán quyết là hợp hiến. Đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy dường như nhiệm kỳ tổng thống của ông Duterte đang dần đi xa khỏi chủ nghĩa thân Mỹ của người tiền nhiệm – cựu tổng thống Benigno Simeon Aquino III.

Sự chuyển hướng này khiến cho Bộ Ngoại giao Mỹ và Lầu Năm Góc rất lo ngại. Những thay đổi tại Mỹ, đặc biệt là kết quả của cuộc bầu cử vào tháng 11/2016 tới đây càng làm gia tăng sự bất định trong mối quan hệ và định hướng tương lai giữa Mỹ và Philippines.


Trung Quốc không ngừng xây đảo nhân tạo trái phép trên Biển Đông. Ảnh: CSIS.

Trung Quốc không ngừng xây đảo nhân tạo trái phép trên Biển Đông. Ảnh: CSIS.

Trong khi đánh giá nghiêm túc về liên minh an ninh dài hạn của Philippines và Mỹ, ông Duterte có vẻ nhiệt tình hơn trong việc sửa chữa mối quan hệ chính trị với TQ. Trong thời gian gần đây, ông Duterte đã tuyên bố sẽ nối lại đàm phán song phương với TQ và ưu tiên thúc đẩy phát triển chung. Khi được phóng viên hỏi về những tranh chấp trên Biển Đông với TQ sau cuộc bầu cử, Duterte nhấn mạnh, “Tôi sẽ nói với TQ, đừng tuyên bố về bất cứ thứ gì ở đây – và tôi cũng sẽ không khăng khăng rằng đó là của chúng tôi.”

Từ chính sách cứng rắn của người tiền nhiệm trong vấn đề Biển Đông - “Cái gì của chúng ta là của chúng ta”, ông Duderte đang dần nghiêng về các giải pháp phòng ngừa (hedging bets) thông qua đàm phán với TQ. Và với phán quyết của PCA sắp tới đây, dường như ông Duterte muốn thỏa hiệp với TQ hơn là cố gắng thúc đẩy phán quyết – một điều mà chính ông rất coi trọng.

Nhưng sự thỏa hiệp này lại đặt ra một thách thức khá lớn nếu nó trở nên quá mức. Các lợi ích từ đầu tư, thương mại, du lịch và hỗ trợ phát triển từ TQ thông qua các thỏa hiệp có thể dẫn tới các biểu hiện phù thịnh đối với TQ – nguy cơ tiềm tàng làm suy yếu liên minh lâu dài của Philippines với Mỹ.

Một trăm điều khó

Tuy nhiên, sự bất định từ cả phía Mỹ và TQ sẽ khiến nhiệm vụ này trở nên rất khó khăn. Về phía Mỹ, Manila dường như có rất ít sự lựa chọn khi việc thúc đẩy quan hệ quốc phòng với Washington là bắt buộc, đặc biệt là trong bối cảnh ASEAN đang chia rẽ và chưa thể xây dựng một lập trường chung, chưa kể tới một COC trên Biển Đông. EDCA ký kết năm 2014 cho phép quân đội Mỹ quyền tiếp cận luân chuyển vào các căn cứ của Philippines, không chỉ là động lực cần thiết cho kế hoạch “xoay trục Châu Á” của chính quyền Obama, mà còn là một biện pháp cho các thách thức an ninh của Philippines.

Cụ thể, EDCA có thể làm sâu sắc thêm một cách đáng kể dấu ấn chiến lược của Mỹ tại Châu Á thông qua 5 căn cứ quân sự tại Philippines đang được xem xét là sân bay Clark, vịnh Subic, mũi Poro, trại Aguinaldo và pháo đài Magsaysay (Mogato 2014). Đồng thời, EDCA cũng giúp Philippines xây dựng một đối trọng để ngăn chặn các hành động đơn phương quá mức của TQ đối với các lợi ích của nước này, hoặc ít nhất là ngăn ngừa một kịch bản Scarborough thứ hai.

Tuy nhiên, các nhà phê bình vẫn hoài nghi và cho rằng thỏa thuận mới là một sai lầm chiến lược, hành động sẽ làm sâu sắc thêm sự phụ thuộc của Philippines vào nước Mỹ, và không thể ngăn chặn các hành động của TQ trên Biển Đông. Vì từ khi ký kết EDCA, phía Mỹ vẫn từ chối làm rõ rằng liệu Mỹ có ứng cứu Philippines trong trường hợp có xung đột nổ ra vì những thực thể tranh chấp tại Biển Đông hay không.


Tàu sân bay USS John C. Stennis (CVN 74) và USS Ronald Reagan (CVN 76) của Mỹ ngoài khơi biển Philippines. Ảnh:  Philstar.com

Tàu sân bay USS John C. Stennis (CVN 74) và USS Ronald Reagan (CVN 76) của Mỹ ngoài khơi biển Philippines. Ảnh:  Philstar.com

Từ 2014, với việc thúc đẩy “một vành đai, một con đường” (OBOR), TQ đang dần chứng minh nhận định này và khiến nhiều quốc gia tin vào vị thế dẫn đầu của họ trong trật tự khu vực những năm tiếp theo.

Tuy vậy, tăng cường quan hệ với TQ cũng tồn tại nhiều rủi ro cho Philippines. Trước 2009, TQ là một đối tác rất hấp dẫn đối với Philippines, nhưng từ khi nước này gia tăng căng thẳng quá mức trên Biển Đông và chiếm Scarborough năm 2012, quan hệ hai nước ngày càng trở nên xấu hơn. Philippines có thể sẽ cần đến TQ, nhưng không thể phủ nhận tình hình tranh chấp Biển Đông là một yếu tố tiên quyết định hình quan hệ Philippines - TQ.

Nhìn rộng ra, những thay đổi mang tính cấu trúc trong tam giác Mỹ - Philippines - TQ đánh dấu sự giao nhau của các thay đổi (cả nhận thức và chủ quan) về môi trường an ninh khu vực, cũng như những tính toán chính trị nội bộ của các phe phái chính trị tại Philippines. Câu hỏi là ông Duterte có thể làm gì để tận dụng những sự xoay trục đang xảy ra đồng thời, mà không tự đẩy mình vào vòng xoáy xung đột lợi ích.

Theo Nguyễn Nam

Vietnamnet

MỚI NHẤT
Mỹ sẽ điều tàu sân bay hiện đại nhất tới châu Á để đối phó Trung Quốc
Mỹ sẽ điều tàu sân bay hiện đại nhất tới châu Á để đối phó Trung Quốc

(Dân trí) - Các quan chức Hải quân Mỹ mới đây cho biết siêu tàu sân bay thế hệ mới USS Gerald R. Ford của nước này sẽ được triển khai tới các điểm nóng mang tầm chiến lược tại châu Á để đối phó với sức mạnh ngày càng lớn của Hải quân Trung Quốc trong khu vực.

Chủ nhật, 10/07/2016 - 11:13

Nô lệ tình dục tiết lộ những tháng ngày đau đớn trong tay phiến quân IS
Nô lệ tình dục tiết lộ những tháng ngày đau đớn trong tay phiến quân IS

(Dân trí) - Nadia Murad, hiện 22 tuổi, là một trong số hơn 5.000 phụ nữ Yazidi bị tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) bắt cóc khi nhóm này chiếm các vùng lãnh thổ ở miền bắc Iraq. Nadia cho biết cô bị hãm hiếp nhiều lần, bởi nhiều nam giới, nhiều tới mức mà cô không thể nhớ bao nhiêu.

Chủ nhật, 10/07/2016 - 11:09

Cử tri Nhật Bản đi bỏ phiếu bầu cử Thượng viện tại 48.000 điểm
Cử tri Nhật Bản đi bỏ phiếu bầu cử Thượng viện tại 48.000 điểm

Ngày 10/7, các cử tri Nhật Bản đã đến các điểm bầu cử để bỏ phiếu trong cuộc bầu cử Thượng viện.

Chủ nhật, 10/07/2016 - 11:00

Chính phủ Anh bác kiến nghị trưng cầu dân ý lần hai
Chính phủ Anh bác kiến nghị trưng cầu dân ý lần hai

(Dân trí) - Chính phủ Anh đã tuyên bố bác bỏ bản kiến nghị với chữ ký của 4,1 triệu người dân nước này, kêu gọi tiến hành cuộc trưng cầu dân ý lần thứ hai về tư cách thành viên của Anh trong Liên minh châu Âu (EU).

Chủ nhật, 10/07/2016 - 10:20

Thủ tướng Canada khiêu vũ cực "sung" trong ngày Quốc khánh
Thủ tướng Canada khiêu vũ cực "sung" trong ngày Quốc khánh

Thủ tướng điển trai của Canada, ông Justin Trudeau đã “ngẫu hứng” nhảy điệu jive cùng với vợ Sophie, Toàn quyền Canada - David Johnston, Bộ trưởng Bộ Di sản Melanie Joly, con gái Ella-Grace tại lễ kỷ niệm 149 năm Quốc khánh đất nước vào cuối tuần trước.

Chủ nhật, 10/07/2016 - 10:00

Nga trục xuất hai nhà ngoại giao Mỹ sau vụ ẩu đả trước đại sứ quán
Nga trục xuất hai nhà ngoại giao Mỹ sau vụ ẩu đả trước đại sứ quán

(Dân trí) - Bộ Ngoại giao Nga ngày 9/7 tuyên bố trục xuất hai nhân viên Đại sứ quán Mỹ tại Moscow (Nga) sau những hành động “không thân thiện” của Washington hồi tháng trước.

Chủ nhật, 10/07/2016 - 09:04

Giáo sư Carl Thayer lên tiếng về Trung Quốc trước giờ phán quyết PCA
Giáo sư Carl Thayer lên tiếng về Trung Quốc trước giờ phán quyết PCA

Chuyên gia Thayer dự đoán sau khi có phán quyết của Tòa trọng tài, Trung Quốc sẽ mở đợt tuyên truyền dữ dội và cố gắng dàn xếp với Philippines.

Chủ nhật, 10/07/2016 - 09:00

Những điều ít biết về vụ án Lệnh Kế Hoạch
Những điều ít biết về vụ án Lệnh Kế Hoạch

Vụ án Lệnh Kế Hoạch vừa kết thúc sau gần một tháng xét xử không công khai. Xung quanh nó bộc lộ nhiều điều và nhiều vấn đề khó hiểu, gây tranh cãi.

Chủ nhật, 10/07/2016 - 08:30

Lại rộ tin đồn trùm ma túy Mexico El Chapo vượt ngục lần 3
Lại rộ tin đồn trùm ma túy Mexico El Chapo vượt ngục lần 3

Mạng internet ngày 9/7 lại nóng lên với tin đồn trùm ma túy người Mexico Joaquin Guzman "El Chapo" tiếp tục vượt ngục lần thứ ba sau khi từng gây sốc với vụ đào thoát hồi năm ngoái.

Chủ nhật, 10/07/2016 - 08:00

Thế giới 360° tuần qua: Trung Quốc “đứng ngồi không yên” trước phán quyết Biển Đông
Thế giới 360° tuần qua: Trung Quốc “đứng ngồi không yên” trước phán quyết Biển Đông

(Dân trí) - Cận kề phán quyết củ tòa trọng tài quốc tế vào ngày 12/7 tới, Trung Quốc dùng nhiều chiêu trò khác nhau để bảo vệ cho yêu sách chủ quyền “đường lưỡi bò” phi lý ở Biển Đông, trong đó có dụ dỗ Philippines, đe dọa Mỹ và cả dùng tiền để mua chuộc ủng hộ.

Chủ nhật, 10/07/2016 - 07:26

Cuộc chiến ngầm Mỹ-Trung ở Biển Đông
Cuộc chiến ngầm Mỹ-Trung ở Biển Đông

(Dân trí) - Khi cả thế giới hướng sự chú ý đến cuộc khẩu chiến giữa Mỹ và Trung Quốc xung quanh vấn đề quân sự hóa Biển Đông, một cuộc chiếm ngầm để khẳng định uy lực của hải quân giữa hai quốc gia này đang nóng lên từng ngày.

Chủ nhật, 10/07/2016 - 06:43

Trực thăng quân sự Nga bị bắn rơi ở Syria, 2 phi công thiệt mạng
Trực thăng quân sự Nga bị bắn rơi ở Syria, 2 phi công thiệt mạng

(Dân trí) - Phiến quân Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS ở Syria ngày 8/7 đã bắn rơi một trực thăng của quân đội Nga gần thành cổ Palmyra khiến 2 phi công thiệt mạng, Interfax dẫn xác nhận của Bộ Quốc phòng Nga.

Chủ nhật, 10/07/2016 - 06:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Vụ săn gián điệp hụt của FBI
Vụ săn gián điệp hụt của FBI

Tháng 2/1994, FBI bắt giữ cựu đặc vụ CIA Aldrich Ames vì ông này làm gián điệp cho Liên Xô. Dù hài lòng vì tóm được điệp viên hưởng lương cao nhất lịch sử nhưng cả FBI và CIA đều cho rằng còn có nhiều điệp viên nhị trùng trong các cơ quan tình báo Mỹ...

Thứ bảy, 09/07/2016 - 11:00

Mỹ công bố thông tin gây bất ngờ về tuổi thật của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un
Mỹ công bố thông tin gây bất ngờ về tuổi thật của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un

(Dân trí) - Bộ Tài chính Mỹ tin rằng nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un năm nay mới 32 tuổi, trẻ hơn 2 tuổi so với các nhận định trước đó. Điều đó đồng nghĩa với việc ông Kim Jong-un mới 28 tuổi khi lên nắm quyền thay cha vào cuối năm 2011.

Thứ bảy, 09/07/2016 - 10:44

Đằng sau việc NATO triển khai quân tới Ba Lan và Baltic
Đằng sau việc NATO triển khai quân tới Ba Lan và Baltic

Phát biểu trong Hội nghị thượng đỉnh khối Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Warsaw, Ba Lan hôm 8-7, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg tuyên bố khối quân sự này sẽ triển khai 4 tiểu đoàn cơ động trên cơ sở luân phiên giữa các quốc gia thành viên tới Ba Lan và các quốc gia vùng Baltic.

Thứ bảy, 09/07/2016 - 08:00

Ba tác nhân sẽ thay đổi “cảnh quan” Đông Nam Á
Ba tác nhân sẽ thay đổi “cảnh quan” Đông Nam Á

Phán quyết của PCA, trưng cầu dân ý về Hiến pháp của Thái Lan và tiến trình hòa bình và hòa giải của Myanmar có thể làm thay đổi “cảnh quan” khu vực Đông Nam Á trong thời gian tới.

Thứ bảy, 09/07/2016 - 07:00

Tên lửa Triều Tiên phóng từ tàu ngầm nổ tung ở độ cao 10 km
Tên lửa Triều Tiên phóng từ tàu ngầm nổ tung ở độ cao 10 km

(Dân trí) - Hàn Quốc cho biết vụ phóng tên lửa đạn đạo từ tàu ngầm của Triều Tiên hôm nay đã thất bại, khi tên lửa phát nổ ở độ cao khoảng 10 km. Hiện Bình Nhưỡng vẫn im lặng về vụ phóng này.

Thứ bảy, 09/07/2016 - 06:19

Tổng thống Mỹ rút ngắn chuyến công du sau vụ nổ súng ở Dallas
Tổng thống Mỹ rút ngắn chuyến công du sau vụ nổ súng ở Dallas

Ngày 8/7, Nhà Trắng thông báo Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ rút ngắn chuyên công du châu Âu để đến Dallas, nơi xảy ra vụ nổ súng nhằm vào cảnh sát khiến 5 cảnh sát thiệt mạng nhằm xoa dịu các mâu thuẫn do phân biệt chủng tộc trong nước.

Thứ bảy, 09/07/2016 - 06:00

Cảnh sát Mỹ lần đầu dùng robot để tiêu diệt nghi phạm bắn tỉa
Cảnh sát Mỹ lần đầu dùng robot để tiêu diệt nghi phạm bắn tỉa

(Dân trí) - Trong vụ bắn tỉa ở thành phố Dallas tối ngày 7/7, cảnh sát Mỹ lần đầu tiên sử dụng một loại robot phá bom đặc biệt, có khả năng mang theo thuốc nổ và được kích hoạt từ xa để tiêu diệt nghi phạm gây ra vụ tấn công này.

Thứ bảy, 09/07/2016 - 05:38

Quân đội Syria đẩy mạnh tấn công ở Aleppo
Quân đội Syria đẩy mạnh tấn công ở Aleppo

Quân đội Syria và các lực lượng đồng minh đẩy mạnh tấn công trên khắp các địa bàn quan trọng của tỉnh Aleppo.

Thứ bảy, 09/07/2016 - 05:00

Donald Trump có khả năng bỏ cuộc giữa chừng
Donald Trump có khả năng bỏ cuộc giữa chừng

Hiện đang có nhiều đồn đoán, tỷ phú Donald Trump không hề thích làm Tổng thống Mỹ, mà chỉ muốn là người chiến thắng trong cuộc đua.

Thứ bảy, 09/07/2016 - 04:00

Phạm nhân Mỹ phá buồng giam cứu quản giáo bị đau tim
Phạm nhân Mỹ phá buồng giam cứu quản giáo bị đau tim

(Dân trí) - Một nhóm phạm nhân bị giam giữ tại hạt Parker, bang Texas (Mỹ) ngày 23/6 đã đồng loạt phá cửa buồng giam để giải cứu người quản giáo đang lên cơn đau tim bên ngoài, bất chấp hành vi bị coi là vi phạm quy định của nhà giam.

Thứ bảy, 09/07/2016 - 03:35

Khi Trung Quốc “ve vãn” Seoul bất thành
Khi Trung Quốc “ve vãn” Seoul bất thành

(Dân trí) - Với quyết định cho phép triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD của Mỹ tại Hàn Quốc, Seoul đã cho thấy rằng họ muốn duy trì liên minh với Mỹ chặt chẽ hơn bao giờ hết và sẽ giảm phụ thuộc vào Trung Quốc trong việc kiềm chế Triều Tiên.

Thứ bảy, 09/07/2016 - 03:21

NATO tập trận tại Biển Đen đúng ngày khai mạc Hội nghị thượng đỉnh
NATO tập trận tại Biển Đen đúng ngày khai mạc Hội nghị thượng đỉnh

Ngày 8/7, cuộc tập trận quân sự "Breeze 2016" đã bắt đầu tại vùng lãnh hải của Bulgaria trên Biển Đen, với sự tham gia của hơn 30 tàu và máy bay từ sáu nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Thứ bảy, 09/07/2016 - 03:00