Iran nêu yêu cầu với các tàu đi qua eo biển Hormuz

Theo một công văn mà hãng tin Reuters tiếp cận được vào ngày 24/3, Iran đã thông báo với Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) rằng “các tàu không thù địch” có thể đi qua eo biển Hormuz nếu họ phối hợp với chính quyền Iran.

Công văn từ Bộ Ngoại giao Iran đã được gửi tới Hội đồng Bảo an gồm 15 thành viên và Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres và các nước thành viên IMO.

“Các tàu không thù địch, bao gồm những tàu thuộc sở hữu hoặc liên kết với các quốc gia khác, có thể được hưởng quyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz khi phối hợp với các cơ quan chức năng có thẩm quyền của Iran - với điều kiện là các tàu này không tham gia hoặc hỗ trợ các hành động gây hấn chống lại Iran và tuân thủ đầy đủ các quy định an toàn và an ninh đã được công bố”, công văn nêu rõ.

Theo công văn, Iran đã “thực hiện các biện pháp cần thiết và tương xứng để ngăn chặn các bên gây hấn cũng như đồng minh của họ lợi dụng eo biển Hormuz để tiến hành các hoạt động thù địch chống lại Iran”.

Công văn nêu rõ các tàu, thiết bị và bất kỳ tài sản nào thuộc sở hữu của Mỹ hoặc Israel, cũng như những bên khác tham gia vào cuộc xung đột, đều không được tự do đi lại qua eo biển Hormuz.

Iran được cho là bắt đầu thu phí quá cảnh với một số tàu thương mại qua eo biển Hormuz.

Theo các nguồn thạo tin giấu tên, Iran bắt đầu yêu cầu mức phí lên tới 2 triệu USD mỗi chuyến theo từng trường hợp, về thực chất tạo ra một dạng “phí quá cảnh” không chính thức trên tuyến đường thủy này.

Những khoản thanh toán này cho thấy ảnh hưởng của Iran đối với eo biển Hormuz, nơi bình thường có khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu, cùng khối lượng lớn lương thực, kim loại và các nguyên liệu khác được vận chuyển mỗi ngày.

Khi cuộc chiến ở Trung Đông đã bước sang tuần thứ tư, điều này cũng phản ánh nhu cầu cấp bách của một số bên tiêu thụ trong việc bảo đảm dòng chảy năng lượng không bị gián đoạn.

Kể từ khi chiến sự nổ ra, chỉ có một lượng nhỏ tàu đi qua eo biển, phần lớn có liên quan tới Iran, một số ít tàu khác dường như đã chọn lộ trình đi sát bờ biển Iran.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố eo biển Hormuz mở cửa cho tất cả các nước, trừ Mỹ và Israel, đồng thời nói thêm rằng một số tàu từ “các quốc gia khác nhau” đã được phép đi qua. Tuy nhiên, trên thực tế, các tàu có liên hệ với phương Tây phải đối mặt với nhiều trở ngại đáng kể để đảm bảo hành trình an toàn qua eo biển.

Trước khi xung đột bùng phát, khoảng 138 tàu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày. Hiện con số này đã giảm xuống chỉ còn khoảng 3-5 tàu/ngày.

Hormuz là một trong những tuyến hàng hải quan trọng và nhộn nhịp nhất thế giới, với trung bình 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu được vận chuyển qua khu vực này mỗi ngày trong năm 2025, tương đương khoảng 25% hoạt động thương mại dầu bằng đường biển toàn cầu. Khoảng 80% lượng này được chuyển đến các quốc gia châu Á, bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.