Cuộc chiến với virus Hanta bên trong một phòng thí nghiệm

Đầu tháng 5, tàu du lịch MV Hondius với khoảng 150 người đến từ 23 quốc gia mắc kẹt ngoài khơi với các hành khách bị nghi ngờ nhiễm một chủng virus Hanta chết người.

Con tàu đã dừng lại ở một số hòn đảo xa xôi, và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cần có câu trả lời. Liệu một trung tâm nghiên cứu y sinh ở Senegal, cách đó một giờ bay, có thể hỗ trợ một đội ngũ thu thập các mẫu bệnh phẩm từ các trường hợp nghi nhiễm trên tàu hay không?

Để xét nghiệm các bệnh nhân trên tàu, WHO đã thu thập các nguồn cung ứng từ phòng thí nghiệm và thuê riêng một máy bay để chở một đội ngũ đến quần đảo này rồi quay trở lại với các mẫu bệnh phẩm. Các mẫu thử được đóng gói 3 lớp: đặt trong các ống nghiệm, bọc trong túi nilon và niêm phong trong một hộp carton có dán các biển báo cảnh báo.

Máy bay đã hạ cánh xuống Senegal vào rạng sáng ngày 5/5. Tại Viện Pasteur Dakar, các nhà khoa học đã làm việc suốt đêm, sử dụng các thiết bị phòng thí nghiệm tinh vi và máy tính công suất lớn để đưa ra kết quả mà các quan chức y tế trên toàn thế giới đang mong đợi. Họ nhận thức được rằng mỗi một giờ đồng hồ đều có ý nghĩa quyết định.

Gói hàng được mở ra bên trong một phòng thí nghiệm an toàn sinh học chuyên dụng và được vô hiệu hóa bởi một đội ngũ đã qua đào tạo, những người chuẩn bị các mẫu phẩm để xét nghiệm. Các giọt nhỏ sau đó được phân tích bằng máy giải trình tự gen có khả năng lập bản đồ bộ gen của virus.

Trong vòng 24 giờ, họ đã tạo ra bộ gen một phần cho thấy căn bệnh ảnh hưởng đến các hành khách là virus Hanta chủng Andes được biết đến là lây lan qua tiếp xúc gần giữa người với người.

Kết quả được gửi đến WHO vào đầu ngày 6/5, trùng khớp với các phát hiện từ Nam Phi và Thụy Sĩ, những nơi đã nhận được mẫu phẩm từ các bệnh nhân khác.

WHO đã công bố các phát hiện này tại một cuộc họp báo. Đến ngày 8/5, toàn bộ bộ gen đã được lập bản đồ. Các phòng thí nghiệm trên toàn thế giới đã so sánh các trình tự để xác định các đột biến có thể ảnh hưởng đến cách thức hoạt động của virus.

Vai trò của phòng thí nghiệm Tây Phi trước đây chưa từng được mô tả chi tiết, và nó cho thấy các mạng lưới nghiên cứu toàn cầu có thể giúp kiểm soát các đợt bùng phát dịch bệnh như thế nào.

"Việc có được năng lực và khả năng phát hiện các mầm bệnh khác nhau này ở những khu vực khác nhau trên thế giới là điều tối quan trọng. Điều này thực sự quan trọng đối với việc quản lý ca bệnh lâm sàng, và cũng đối với việc truy vết tiếp xúc, vốn là yếu tố thực sự then chốt ", Tiến sĩ Moussa Moise Diagne, nhà virus học kiêm trưởng bộ phận giải trình tự gen tại Viện Pasteur cho biết.

Viện Pasteur, một tổ chức quốc tế có trụ sở tại Pháp, đóng vai trò trung tâm trong việc ứng phó với các đợt bùng phát dịch bệnh ở khu vực châu Phi cận Sahara.

Trung tâm của viện tại Senegal đã hỗ trợ khoảng 20 quốc gia trong đại dịch Covid-19 và đã trợ giúp các biện pháp ứng phó với virus Marburg ở Guinea và Ebola ở Cộng hòa Dân chủ Congo, bao gồm cả việc cải tiến một xét nghiệm nhanh cho đợt bùng phát hiện tại.