Cơ hội nào cho thỏa thuận kiểm soát vũ khí Mỹ-Nga-Trung?

Tổng thống Donald Trump tỏ ý muốn Trung Quốc tham gia cùng Nga và Mỹ vào một thỏa thuận kiểm soát vũ khí mới trước thềm cuộc gặp hai bên ở Thụy Sĩ nhưng Bắc Kinh lại không nghĩ như vậy.

Cơ hội nào cho thỏa thuận kiểm soát vũ khí Mỹ-Nga-Trung? - 1

Ông Trump kỳ vọng đạt được một thỏa thuận kiểm soát vũ khí “thế hệ kế tiếp” cùng Nga và Trung Quốc. Ảnh: GETTY

Ngày 17-7, hai phái đoàn Mỹ và Nga theo dự kiến sẽ gặp nhau ở TP Geneva (Thụy Sĩ) để thảo luận về khả năng ký kết một hiệp ước giới hạn vũ khí hạt nhân mới. Phái đoàn Mỹ sẽ được dẫn đầu bởi Thứ trưởng Ngoại giao John Sullivan, còn phái đoàn Nga sẽ do Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov dẫn đầu.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Nga leo thang do gặp phải nhiều bất đồng, trong đó có vấn đề kiểm soát vũ khí.

Theo tờ The New York Times, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần tỏ ra không mặn mà với việc gia hạn thêm Hiệp ước Cắt giảm vũ khí chiến lược (START mới) ký với Moscow năm 2010 vốn sẽ hết hạn vào năm 2021. Trước đó, hồi tháng 2-2019, Ngoại trưởng Mike Pompeo bất ngờ tuyên bố Mỹ sẽ tiến hành rút khỏi Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) trong sáu tháng với cáo buộc Nga đã vi phạm hiệp ước này. Đáp lại, điện Kremlin cũng tuyên bố dừng tham gia INF và Tổng thống Vladimir Putin chính thức ký đạo luật liên bang để chấm dứt việc tuân thủ vào tháng 6 sau đó.

Thỏa thuận kiểm soát vũ khí “thế hệ kế tiếp” Mỹ - Nga - Trung?

Hãng tin AP cho hay Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố ông kỳ vọng đạt được một thỏa thuận kiểm soát vũ khí “thế hệ kế tiếp” cùng Nga và Trung Quốc (TQ) và sẽ bao gồm tất cả loại vũ khí hạt nhân. Chủ nhân Nhà Trắng cũng đã trực tiếp đề cập dự định này với Tổng thống Putin và Chủ tịch TQ Tập Cận Bình tại Hội nghị thượng đỉnh nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) 2019 hồi tháng 6. Tổng thống Putin tỏ ý quan tâm đến đề xuất này nhưng cũng chia sẻ rằng ông vẫn muốn tiếp tục gia hạn Hiệp ước START 2010 thay vì một thỏa thuận mới hoàn toàn.

Nhiều chuyên gia nhận định các động thái gần đây của Mỹ cho thấy giới lãnh đạo Washington đã có sự biến chuyển trong quan điểm về cách tiếp cận song phương Mỹ-Nga truyền thống về kiểm soát vũ khí. Theo đó, cường quốc này cho rằng cách tiếp cận trên chỉ là một di sản sót lại từ thời kỳ Chiến tranh lạnh và không phù hợp trong bối cảnh quan hệ quốc tế hiện đại, khi TQ đang trỗi dậy với vị thế là một cường quốc hạt nhân.

“Một cuộc gặp mặt tốt đẹp sẽ cho thấy lập trường của Nga về sự tham gia của TQ trong tương lai” - AP dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ.

Cũng theo quan chức này, hiện vẫn chưa rõ liệu Bắc Kinh phản ứng như thế nào với đề nghị của ông Trump. Trong tuyên bố đưa ra một tháng trước Hội nghị thượng đỉnh G20, Bộ Ngoại giao TQ cho biết nước này sẽ không bao giờ tham gia một thỏa thuận cùng Mỹ và Nga do “chưa có tiền lệ và cơ sở cho sự tồn tại của một thỏa thuận kiểm soát vũ khí ba bên”. Bắc Kinh vì vậy cũng sẽ không cử phái đoàn tham gia cuộc gặp ở Geneva sắp tới.

Cường quốc châu Á này từ lâu luôn khẳng định chỉ duy trì số lượng vũ khí hạn chế để tự vệ. Tuy nhiên, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ đã dự báo kho vũ khí hạt nhân của Bắc Kinh sẽ tăng gấp đôi trong 10 năm tới.

Tại Diễn đàn hòa bình thế giới lần thứ tám do ĐH Thanh Hoa và Học viện Ngoại giao TQ tổ chức mới đây, nhiều học giả nhận định chỉ khi cả Mỹ và Nga phải cắt giảm số lượng vũ khí của mình xuống mức rất nhỏ và tiến tới giải trừ hoàn toàn vũ khí hạt nhân thì Bắc Kinh mới đồng ý tham gia thỏa thuận kiểm soát chung. Các chuyên gia TQ cũng cho rằng TQ thật sự không cần phải tuân theo bất kỳ yêu cầu kiểm soát vũ khí nào do nước này đã đề ra nguyên tắc không tấn công phủ đầu bằng vũ khí hạt nhân trừ khi bị tấn công trước. Một động thái khác là quân đội TQ cũng không đặt đầu đạn hạt nhân lên tên lửa trong thời bình.

Theo ý kiến chuyên gia Daryl Kimball thuộc Hiệp hội Kiểm soát vũ khí (ACA), khả năng Mỹ, Nga chịu từ bỏ hoàn toàn Hiệp ước START 2010 để ký một thỏa thuận tay ba khác cùng TQ sẽ rất khó xảy ra. Ông nhận định các bên sẽ không thể nào đàm phán kịp trước thời hạn năm 2021 và một giải pháp khả dĩ hơn sẽ là gia hạn START 2010 thêm năm năm nữa.

Đài CNN cho biết quyền Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper đã chính thức từ chức hôm 15-7 và chiếc ghế này sẽ được giao cho Bộ trưởng Hải quân Richard Spencer. Ông Spencer là người đã cho mở chiến dịch tự do hàng hải đầu tiên của Mỹ ở Bắc Cực nhằm thách thức hiện diện quân sự của TQ và Nga ở đây vào đầu năm 2019. 

Trả lời phỏng vấn của hãng tin Bloomberg, hai quan chức Mỹ giấu tên cho biết sở dĩ Washington chịu ngồi vào bàn đàm phán vấn đề kiểm soát vũ khí vào lúc này là bởi các đánh giá mới cho thấy Moscow đã dừng những hành động mà Mỹ cho là “gây bất ổn” ở nhiều khu vực. Vị này sau đó viện dẫn vụ bắt giữ 24 thủy thủ Ukraine ở biển Azov hồi tháng 11-2018 và vụ đầu độc cựu điệp viên Nga Sergei Skripal ở Anh hồi tháng 3-2018 là ví dụ điển hình của các hành động trong quá khứ của Nga.

Mỹ bắt được tín hiệu tốt từ Nga

Cũng theo hai người này, đánh giá trên cũng là lý do khiến Tổng thống Trump cho đến giờ vẫn chưa chính thức tuyên bố áp đặt lệnh trừng phạt Nga sau vụ đầu độc ông Skripal. Bloomberg cho biết lệnh trừng phạt đã được soạn thảo từ đầu năm nay và sẽ được công bố vào tháng 4-2019 theo kế hoạch. Nhiều khả năng đoàn Mỹ vẫn sẽ sử dụng chiêu bài trừng phạt để làm “đòn bẩy” trước các đại diện của Nga trên bàn đàm phán Geneva.

“Chúng tôi có linh cảm mình có thể đạt được gì đó trong lần này” - một quan chức khác nhận định.

Pháp muốn bàn cách cứu vãn thỏa thuận hạt nhân Iran với Nga, Mỹ

Trả lời trước báo chí, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm 15-7 cho biết ông có kế hoạch thảo luận với người đồng cấp Iran Hassan Rouhani, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump trong những ngày tới về việc tuân thủ của Iran đối với thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Đây cũng là một vấn đề được ông Trump quan tâm trong thời gian gần đây, bên cạnh các hiệp ước liên quan đến vũ khí hạt nhân với Nga. Theo hãng tin TASS, ông Macron khẳng định mục tiêu chính của các cuộc thảo luận là để giữ gìn thỏa thuận hạt nhân Iran 2015, cũng như tạo điều kiện đối thoại giữa các nước liên quan không chỉ về vấn đề hạt nhân mà còn là vấn đề tên lửa đạn đạo và an ninh của khu vực. 

Theo Vĩ Cường

Pháp luật TP.HCM

MỚI NHẤT
Malaysia lý giải vụ tịch thu 240 triệu USD của tập đoàn dầu khí Trung Quốc
Malaysia lý giải vụ tịch thu 240 triệu USD của tập đoàn dầu khí Trung Quốc

(Dân trí) - Bộ trưởng Tài chính Malaysia khẳng định vụ tịch thu 240 triệu USD từ tập đoàn dầu khí quốc gia Trung Quốc không nhắm mục tiêu vào chính phủ nước này.

Thứ năm, 18/07/2019 - 09:03

Trung Quốc giục Mỹ “quyết định” thỏa thuận thương mại sau cảnh báo của ông Trump
Trung Quốc giục Mỹ “quyết định” thỏa thuận thương mại sau cảnh báo của ông Trump

(Dân trí) - Trung Quốc thúc giục chính quyền Mỹ “đưa ra quyết định” về việc ký kết thỏa thuận thương mại, đồng thời cảnh báo việc áp thuế bổ sung có thể khiến các cuộc đàm phán bị đình trệ.

Thứ năm, 18/07/2019 - 08:12

Ông Putin mở rộng sắc lệnh cấp hộ chiếu nhanh cho người Ukraine
Ông Putin mở rộng sắc lệnh cấp hộ chiếu nhanh cho người Ukraine

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có động thái nhằm mở rộng số lượng công dân Ukraine được phép nộp hồ sơ xin hộ chiếu Nga với những thủ tục được đơn giản hóa và có thể thực hiện nhanh chóng.

Thứ năm, 18/07/2019 - 08:11

Bị “cấm cửa” dự án F-35, Thổ Nhĩ Kỳ đòi Mỹ sửa chữa sai lầm
Bị “cấm cửa” dự án F-35, Thổ Nhĩ Kỳ đòi Mỹ sửa chữa sai lầm

(Dân trí) - Thổ Nhĩ Kỳ đã chỉ trích quyết định của Mỹ khi loại Ankara khỏi chương trình máy bay chiến đấu F-35 do thương vụ S-400 với Nga.

Thứ năm, 18/07/2019 - 07:22

Tòa án Nga gia hạn giam giữ 6 thủy thủ Ukraine
Tòa án Nga gia hạn giam giữ 6 thủy thủ Ukraine

(Dân trí) - Một tòa án ở Moscow đã gia hạn giam giữ thêm 3 tháng đối với 6 thủy thủ đầu tiên trong số 24 thủy thủ Ukraine bị Nga bắt giữ trong vụ đụng độ tại eo biển Kerch năm ngoái.

Thứ tư, 17/07/2019 - 10:13

Hé lộ nơi ẩn náu của thủ lĩnh tối cao IS
Hé lộ nơi ẩn náu của thủ lĩnh tối cao IS

(Dân trí) - Một cựu bộ trưởng Iraq đã tiết lộ nơi ẩn náu của thủ lĩnh tối cao thuộc Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS).

Thứ tư, 17/07/2019 - 09:10

Nổ súng tại Iraq, Phó Tổng lãnh sự Thổ Nhĩ Kỳ thiệt mạng
Nổ súng tại Iraq, Phó Tổng lãnh sự Thổ Nhĩ Kỳ thiệt mạng

(Dân trí) - 3 người, trong đó có Phó Tổng lãnh sự Thổ Nhĩ Kỳ, đã thiệt mạng trong một vụ nổ súng tại một nhà hàng ở Erbil, Iraq.

Thứ tư, 17/07/2019 - 08:19

Bị đòi tiền dự án, Trung Quốc kêu gọi Malaysia “hạ hoả”
Bị đòi tiền dự án, Trung Quốc kêu gọi Malaysia “hạ hoả”

Trung Quốc hôm 16-7 đề nghị Malaysia giải quyết tranh chấp với một công ty nhà nước Trung Quốc thông qua “bàn bạc thân thiện”.

Thứ tư, 17/07/2019 - 08:18

Nguy cơ Mỹ “gậy ông đập lưng ông” vì trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ
Nguy cơ Mỹ “gậy ông đập lưng ông” vì trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ

(Dân trí) - Mỹ có thể hứng chịu hệ quả nếu quyết định trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ sau khi Ankara mua hệ thống phòng không S-400 của Nga.

Thứ tư, 17/07/2019 - 05:50

Rộ tin đồn cựu vương Malaysia ly hôn hoa hậu Nga chỉ sau một năm kết hôn
Rộ tin đồn cựu vương Malaysia ly hôn hoa hậu Nga chỉ sau một năm kết hôn

(Dân trí) - Cựu vương Malaysia Muhammad V được cho là đã ly hôn cựu hoa hậu Moscow, Nga Oksana Voevodina chỉ sau chưa đầy 1 năm kết hôn và 2 tháng sau khi cặp đôi đón con đầu lòng, truyền thông Malaysia đưa tin.

Thứ tư, 17/07/2019 - 04:20

"Mỹ hãy dừng bán vũ khí cho Trung Đông nếu muốn bàn về tên lửa với Iran"
"Mỹ hãy dừng bán vũ khí cho Trung Đông nếu muốn bàn về tên lửa với Iran"

(Dân trí) - NGoại trưởng Iran tuyên bố Tehran sẵn sàng bàn bạc về chương trình tên lửa đạn đạo của nước này với Mỹ với điều kiện Washington phải dừng việc bán vũ khí tại Trung Đông.

Thứ tư, 17/07/2019 - 04:07

Tổng thống Trump dọa đánh thuế thêm hàng Trung Quốc
Tổng thống Trump dọa đánh thuế thêm hàng Trung Quốc

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump tuyên bố ông có thể áp thuế bổ sung với hàng hóa Trung Quốc nếu muốn sau khi hai nước đồng ý đình chiến thương mại.

Thứ tư, 17/07/2019 - 04:03

ĐÁNG QUAN TÂM
NATO có thể vô tình làm lộ kho vũ khí hạt nhân của Mỹ tại châu Âu
NATO có thể vô tình làm lộ kho vũ khí hạt nhân của Mỹ tại châu Âu

(Dân trí) - Trong khi xây dựng báo cáo về năng lực răn đe hạt nhân tương lai của NATO, một quan chức của khối được cho đã vô tình làm lộ các địa điểm được Mỹ sử dụng để đặt vũ khí hạt nhân ở châu Âu.

Thứ tư, 17/07/2019 - 02:39

Tokyo khuyến khích 600.000 người làm việc ở nhà để tránh giao thông quá tải
Tokyo khuyến khích 600.000 người làm việc ở nhà để tránh giao thông quá tải

(Dân trí) - Hơn nửa triệu người dân thủ đô Tokyo được đề nghị làm việc ở nhà để giải quyết tình trạng tắc nghẽn giao thông trong dịp diễn ra Thế vận hội Olympic năm 2020.

Thứ tư, 17/07/2019 - 02:30

Anh đưa tàu chiến thứ 3 tới vịnh Ba Tư giữa căng thẳng với Iran
Anh đưa tàu chiến thứ 3 tới vịnh Ba Tư giữa căng thẳng với Iran

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Anh thông báo sẽ đưa tàu chiến thứ 3 tới vịnh Ba Tư giữa lúc căng thẳng leo thang trong khu vực.

Thứ tư, 17/07/2019 - 11:48

Ông Trump tuyên bố không bán F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ vì thương vụ S-400
Ông Trump tuyên bố không bán F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ vì thương vụ S-400

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump tuyên bố chính quyền Mỹ sẽ không bán máy bay chiến đấu F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ sau khi Ankara quyết định mua hệ thống phòng không S-400 của Nga.

Thứ tư, 17/07/2019 - 11:10

Mỹ treo ảnh cuộc gặp lịch sử Trump-Kim ở biên giới liên Triều tại Nhà Trắng
Mỹ treo ảnh cuộc gặp lịch sử Trump-Kim ở biên giới liên Triều tại Nhà Trắng

(Dân trí) - Bức ảnh chụp lại cuộc gặp lịch sử khi tổng thống Mỹ đương nhiệm đầu tiên bước sang biên giới Triều Tiên đã được treo trong Nhà Trắng.

Thứ tư, 17/07/2019 - 10:59

Tổng thống Trump kêu gọi điều tra quan hệ giữa tình báo Trung Quốc và Google
Tổng thống Trump kêu gọi điều tra quan hệ giữa tình báo Trung Quốc và Google

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chính quyền của ông sẽ điều tra xem liệu Google có hỗ trợ chính phủ Trung Quốc hay không, sau khi một nhân vật tiếng tăm trong giới công nghệ Mỹ đưa ra các cáo buộc tương tự.

Thứ tư, 17/07/2019 - 10:29

Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ không ép thay đổi chế độ ở Iran
Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ không ép thay đổi chế độ ở Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ không ép để lật đổ các nhà lãnh đạo Iran nhưng Iran không được có vũ khí hạt nhân.

Thứ tư, 17/07/2019 - 09:49

Bộ trưởng Pháp mất chức sau bê bối dùng quỹ công mở tiệc tôm hùm xa hoa
Bộ trưởng Pháp mất chức sau bê bối dùng quỹ công mở tiệc tôm hùm xa hoa

(Dân trí) - Một bộ trưởng Pháp đã tuyên bố từ chức sau khi ông vướng phải cáo buộc dùng tiền quỹ công tổ chức những bữa tiệc xa hoa để chiêu đãi bạn bè, người thân.

Thứ tư, 17/07/2019 - 09:10

Nga khai hỏa tên lửa hành trình siêu âm uy lực trên biển Nhật Bản
Nga khai hỏa tên lửa hành trình siêu âm uy lực trên biển Nhật Bản

(Dân trí) - Nga đã công bố đoạn video ghi lại cảnh tàu chiến nước này bắn ra 2 tên lửa hành trình chống hạm siêu âm P-270 Mosquito trong khuôn khổ cuộc tập trận chiến thuật trên biển Nhật Bản.

Thứ tư, 17/07/2019 - 08:30

Ủy ban châu Âu EC có “nữ tướng” đầu tiên trong lịch sử
Ủy ban châu Âu EC có “nữ tướng” đầu tiên trong lịch sử

(Dân trí) - Bà Ursula von der Leyen, người Đức, đã đắc cử chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) và sẽ trở thành người phụ nữ đầu tiên nắm giữ cương vị này.

Thứ tư, 17/07/2019 - 08:15

Triều Tiên nói Mỹ phá vỡ tinh thần đàm phán, dọa thử hạt nhân trở lại
Triều Tiên nói Mỹ phá vỡ tinh thần đàm phán, dọa thử hạt nhân trở lại

(Dân trí) - Triều Tiên cảnh báo sẽ từ bỏ các cam kết về phi hạt nhân hóa với Mỹ, cáo buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump phá vỡ tinh thần đàm phán khi lên kế hoạch tập trận chung với Hàn Quốc.

Thứ tư, 17/07/2019 - 07:48

Iran bị nghi bắt tàu chở dầu “mất tích” tại eo biển Hormuz
Iran bị nghi bắt tàu chở dầu “mất tích” tại eo biển Hormuz

(Dân trí) - Một tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz đột nhiên mất tín hiệu vị trí trong bối cảnh căng thẳng vùng Vịnh leo thang sau một loạt vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu gần đây.

Thứ tư, 17/07/2019 - 07:08