“Không thể đánh đố dân…”

“Không thể đánh đố dân lên thành phố mà hỏi, lên Trung ương mà kiện”. Đó là một trong các vấn đề được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập trong cuộc tiếp xúc cử tri 10 phường của Hà Nội sau kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI.

Trong cuộc tiếp xúc cử tri hôm 5/5 ấy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm còn yêu cầu, quán triệt nhiều điều đáng chú ý, nhất là vấn đề hoạt động của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sau gần 1 năm đi vào vận hành.

Hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp kể từ khi đi vào vận hành từ ngày 1/7/2025 là điều thấy rõ. Điều đó diễn ra trên cả nước, không riêng gì ở Thủ đô Hà Nội, đó là việc đổi mới tổ chức bộ máy tinh gọn hơn, giảm bớt tầng nấc trung gian, xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Tất nhiên, vì chưa có tiền lệ, nên việc xuất hiện, nảy sinh những bất cập, khó khăn cũng là lẽ thường. Vấn đề quan trọng là chúng ta nhận ra những nút thắt, trở ngại ấy một cách kịp thời trong quá trình vận hành, từ đó có những kiến nghị để tháo gỡ, để bộ máy hoạt động ngày càng thông suốt hơn, phát huy hiệu lực, hiệu quả, phục vụ người dân ngày càng thuận tiện, thông thoáng hơn.

Mới đây, vào ngày 28/4, trong buổi họp báo, đại diện Bộ Nội vụ đã đưa ra 5 nhóm giải pháp tháo gỡ khó khăn, vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp. Trong đó, đáng chú ý là việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, nhất là các quy định về phân cấp, phân quyền, tổ chức bộ máy và công tác cán bộ theo tinh thần rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Bộ Nội vụ đã tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch sơ kết 1 năm hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó đã xác định rõ các nội dung và giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương trong việc tổ chức sơ kết. Theo đại diện Bộ Nội vụ, việc sơ kết có ý nghĩa rất quan trọng, là dấu mốc để nhìn nhận, đánh giá toàn diện quá trình thực hiện một năm qua, rút ra các bài học kinh nghiệm, nhân rộng những điển hình tiên tiến, xác định những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp, yêu cầu, nhiệm vụ cho giai đoạn tới.

Trở lại cuộc tiếp xúc cử tri 10 phường của Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm quán triệt không để “xã, phường chờ xin ý kiến thành phố, Trung ương”, tất cả công việc phải phân cấp, phân quyền và giải quyết ở cơ sở với mốc thời hạn nhất định.

Việc phân cấp, phân quyền là nguyên lý quản lý nhà nước hết sức quan trọng, trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho cấp dưới giúp giải quyết công việc nhanh chóng, hiệu quả. Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành 28 nghị định về phân quyền, phân cấp; phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, điều nhân dân mong muốn là mô hình mới phải thực sự gần dân, sát dân và tạo thay đổi thực chất trong phục vụ người dân, doanh nghiệp. Gần dân, sát dân, vì dân, phụng sự nhân dân là điều hết sức quan trọng, để dân tin yêu Đảng, gần gũi, thân thiện với bộ máy công quyền. Chính quyền mới thực chất không phải chỉ mới ở tên gọi, ở “tấm áo”, mà phải mới về chất, về nội dung phụng sự nhân dân, đặt vị trí người dân ở trung tâm, lên hàng đầu, không thể tồn tại tình trạng xa dân, gây khó dễ, tiêu cực, coi thường nhân dân, doanh nghiệp.

Trước và sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, tôi đã có dịp đi công tác tại một số địa phương trong cả nước. Từ những bỡ ngỡ, hồi hộp, âu lo ban đầu, những khó khăn nảy sinh trong thực tế, những kiến nghị cụ thể cho đến việc vận hành cơ bản ổn định, thông suốt với mục đích người dân, doanh nghiệp ngày càng được phục vụ tốt hơn. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh mọi việc phải được giải quyết ở xã, phường bởi thực tế nhiều địa phương rộng, từ nhà dân lên tới xã cũng hàng chục, thậm chí hàng trăm cây số, nếu chính quyền cơ sở không gần dân thì rất khó khăn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt phải bỏ tình trạng “xã, phường chờ xin ý kiến thành phố, Trung ương”, yêu cầu tất cả công việc đều được phân cấp, phân quyền và giải quyết ở cơ sở với mốc thời hạn nhất định, không “ngâm” hồ sơ. Chừng nào dân còn bức xúc, còn thắc mắc thì chính quyền cơ sở ở phường, xã phải có trách nhiệm giải quyết. “Có vấn đề gì thì chính quyền cơ sở phải trao đổi với bộ, ngành hoặc các sở, không thể đánh đố dân, yêu cầu dân việc này lên thành phố mà hỏi hoặc lên Trung ương mà kiện”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định.

Cuối năm 2025, trong chuyến công tác tại tỉnh Quảng Ninh, tôi có buổi làm việc với đặc khu Vân Đồn, nghe cán bộ đặc khu phản ánh những khó khăn thấy rõ, không chỉ gây mất thời gian mà còn tốn kém kinh phí của người dân, ví như việc đăng ký kết hôn hoặc đăng ký khai tử, bà con các xã đảo trước kia đều phải di chuyển vào trung tâm đặc khu vừa mất thời gian, vừa mất kinh phí khoảng hơn 1 triệu đồng/lần di chuyển, ăn uống… Đặc khu đã kiến nghị vấn đề này một cách kịp thời, để tháo gỡ khó khăn cho người dân. Đến nay, chính quyền cấp xã/phường theo mô hình mới đã đi vào vận hành được gần 1 năm.

Qua một năm, “guồng quay” đã cơ bản ổn định, như hồi cuối tháng 4, chúng tôi có đến thăm một phường của tỉnh Ninh Bình (thuộc tỉnh Nam Định cũ), với quy mô dân số, diện tích tương đương một huyện cũ của tỉnh Nam Định, đồng chí Chủ tịch UBND phường khẳng định chắc nịch rằng, mọi việc đã hoàn toàn thông suốt, bộ máy hoạt động ổn định.

Gần một năm đi vào vận hành, bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp đã chứng minh cơ bản những điểm mạnh cũng như những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Điểm mạnh chắc chắn phải tiếp tục được phát huy tốt hơn nữa. Hạn chế, vướng mắc, khó khăn, bất cập đã và sẽ được chỉ ra, tìm cách giải quyết dứt điểm, nhanh chóng, để chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là sự đổi mới về mặt hình thức, mà phải thực chất gần dân, vì dân. Chính quyền cơ sở là cấp gần dân nhất, không có lý do gì để tồn tại, xảy ra những bức xúc từ phía nhân dân. Vì thế, cũng “không thể đánh đố dân lên thành phố mà hỏi, lên Trung ương mà kiện”, như quán triệt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!