GS Phan Đình Diệu, một trí thức lớn của Việt Nam đã qua đời

GS Phan Đình Diệu, nhà toán học, khoa học máy tính của Việt Nam đã qua đời lúc 10h sáng nay, 13/5, sau một thời gian lâm bệnh.

GS Phan Đình Diệu sinh năm 1936 tại Hà Tĩnh. Ông được ghi nhận là một trong những người có công lao đầu tiên xây dựng và phát triển ngành tin học tại Việt Nam. Trong cuộc đời mình, ông cũng nổi tiếng với sự chính trực và có những đóng góp tâm huyết về chính sách phát triển khoa học giáo dục nước nhà.


GS Phan Đình Diệu trong một lần trả lời phỏng vấn về cải cách giáo dục. Ảnh: Lê Anh Dũng

GS Phan Đình Diệu trong một lần trả lời phỏng vấn về cải cách giáo dục. Ảnh: Lê Anh Dũng

Ông là viện trưởng đầu tiên của Viện Khoa học tính toán và Điều khiển (nay là Viện Công nghệ thông tin Việt Nam), người sáng lập Hội Tin học Việt Nam, Phó Trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo Chương trình quốc gia về Công nghệ thông tin khoá 1 (1993-1997).

Sinh ra và lớn lên ở Hà Tĩnh, ông học Trường ĐH Sư phạm Khoa học với một lý do đơn giản là để có học bổng vì kinh tế khó khăn. Ở đây, ông tìm thấy sự say mê với ngành Toán học. Năm 1957, ông tốt nghiệp thủ khoa và được giữ lại trường giảng dạy.

Sau khi hoàn thành luận án tiến sĩ khoa học ở Liên Xô ngành Toán học tính toán và Điều khiển học, ĐH Tổng hợp quốc gia Moskva, ông về nước và bắt đầu tập trung nghiên cứu và phát triển ngành Khoa học máy tính ở Việt Nam.

Năm 1971, ông được đề nghị làm Trưởng phòng Toán học tính toán của Uỷ ban Khoa học Nhà nước vào thời điểm cả nước chỉ mới có một dàn máy tính đuợc đặt tại đây, đòi hỏi phải được nghiên cứu để sử dụng và đào tạo cán bộ. Ông đã tìm hiểu và học tập để xây dựng những tập thể cán bộ không những biết sử dụng máy tính, mà còn có khả năng nghiên cứu ở trình độ cao về một số hướng phát triển hiện đại của khoa học máy tính và tin học.

Không chỉ là một nhà khoa học tài năng, GS. Phan Đình Diệu còn là một người thầy gần gũi, tận tình mà nghiêm khắc với học trò. Ông có thời gian làm cán bộ giảng dạy ở Khoa Công nghệ Thông tin (sau này là Trường ĐH Công nghệ, thuộc ĐHQG Hà Nội), và là chuyên gia cao cấp của đại học này.

Ông cũng là Ủy viên Đoàn Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về khoa học giáo dục.

Gia đình GS Phan Đình Diệu có 3 người con. Các con trai, gái, dâu, rể đều theo đuổi sự nghiệp khoa học - giáo dục và công tác tại các môi trường Pháp, Mỹ, Việt Nam. Trong đó GS Phan Dương Hiệu, PGS Phan Thị Hà Dương, là những nhà toán học sớm đạt được nhiều thành tựu từ khi còn trẻ.

Nhớ lại những kỷ niệm với GS Diệu, anh Giang Công Thế (làm việc tại Ngân hàng Thế giới) – thường được biết tới với bút danh Hiệu Minh – kể lại: “Là người có tâm với khoa học và rất yêu toán và tin, anh (GS Diệu) bỏ không biết bao công sức để xây dựng ngành này cho nước nhà cùng với những giáo sư đầu ngành như Tạ Quang Bửu, Hoàng Tụy, Lê Văn Thiêm, Nguyễn Văn Đạo…

Đi sang Pháp, thay vì dành tiền mua xe Peugeot về bán lấy lãi như nhiều người, anh mua rất nhiều linh kiện PC cho Viện”.


Từ trái sang: GS Tạ Quang Bửu, GS Lê Văn Thiêm và GS Phan Đình Diệu. Ảnh: Facebook GS Hà Huy Khoái

Từ trái sang: GS Tạ Quang Bửu, GS Lê Văn Thiêm và GS Phan Đình Diệu. Ảnh: Facebook GS Hà Huy Khoái

Trong một buổi gặp gỡ tại Sài Gòn với nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải, khi được hỏi "Tại sao ông mê khoa học xã hội?", GS Phan Đình Diệu trả lời: "Nó hấp dẫn. Tôi thích tìm hiểu từ nhân văn, văn học, nghệ thuật, khuynh hướng hậu hiện đại. Tôi cảm thấy người ta nói đến hậu hiện đại một cách thời thượng chứ chưa thật sự hiểu".

Hồi tưởng lại những kỷ niệm với GS Phan Đình Diệu, anh Đào Kiến Quốc (công tác tại Trung tâm Ứng dụng Công nghệ thông tin của ĐHQG Hà Nội) đã viết:

"Ông là người cực kỳ uyên bác và khúc triết. Nhưng bài ông trình bày trong semina đều rất sâu sắc. Thời làm tiến sĩ khoa học bên Nga, thầy làm về toán học kiến thiết, một thứ toán có liên quan mật thiết đến lý thuyết tính toán. Toán học kiến thiết không thừa nhận luật phản chứng, không thừa nhận vô hạn tiềm năng, chỉ thừa nhận vô hạn thực tai, không thừa nhận sự tồn tai theo kiểu kinh điển mà tồn tại tức là phải có một quy trình chỉ ra được sau hữu hạn bước. Điều này thật phù hợp với tư duy máy tính... Nghe nói, khi thành lập Viện Khoa học Tính toán và Điều khiển, người ta giao cho TSKH Nguyễn Thúc Loan làm Viện trưởng và chính ông Loan sau một thời gian ở vị trí này đã nói, xin để anh Diệu làm Viện trường, anh ấy làm sẽ tốt hơn tôi.

Thầy Diệu chuyển về làm cho Chương trình Quốc gia về CNTT giai đoạn 1996-2000 (thường được gọi là IT2000). Chương trình này đã đặt ra những vấn đề nền tảng cho sự phát triển CNTT của VN sau này trong đó có việc thành lập các khoa CNTT trọng điểm, việc xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia, việc tin học hóa hành chính nhà nước. Năm kia, tôi đọc lại các tài liệu về chương trình này và vẫn không hết ngạc nhiên về tầm nhìn của GS mặc dù đã qua 20 năm".

Theo GS Nguyễn Đăng Hưng, Chủ nhiệm chương trình cao học Việt – Bỉ kể lại, trong khoảng thời gian dài hợp tác khoa học giáo dục với Viêt Nam đã có gần 20 giảng viên, giáo sư được ông mời sang Bỉ giao lưu khoa học. Buổi thuyềt trình về “Tin học và trí thông minh nhân tạo” của GS Phan Đình Diệu đã để lại ấn tượng rõ nét nhất trong tâm hưởng các nhà khoa học Bỉ.

"Khác với nhiều nhà khoa học sao nhãng khoa học trong thời gian dài - điều khó tránh khỏi là họ và nhanh chóng trở thành tụt hậu - GS Phan Đình Diệu vẫn tiếp tục nghiên cứu trong những điều kiện khó khăn. Kết quả là khi qua các nước phát triển giao lưu khoa học ông không có dấu hiệu đến từ một nước chậm phát triển như tôi thường thấy”.

Từ năm 2003, ông tham gia diễn đàn cải cách giáo dục của 23 nhà khoa học trong và ngoài nước do GS Toán học Hoàng Tuỵ khởi xướng, có tên là “Hướng về giáo dục”. Phương châm “cải cách giáo dục: mệnh lệnh của cuộc sống” đã được nhóm duy trì trong các hoạt động góp ý, phản biện chính sách sau này.

Theo Hạ Anh - Nguyễn Thảo

VietNamNet

MỚI NHẤT
Điểm giao dịch vắng vẻ trong ngày "hạn chót" đăng ký ảnh thuê bao
Điểm giao dịch vắng vẻ trong ngày "hạn chót" đăng ký ảnh thuê bao

(Dân trí) - Hôm nay 15/5 là thời hạn cuối cùng để khách hàng chụp ảnh chân dung cập nhật cho cho thuê bao, sau khi được lùi hạn từ hôm 24/4. Ghi nhận của phóng viên tại các điểm giao dịch của nhà mạng, lượng khách hàng tới thực hiện việc này không nhiều.

Thứ ba, 15/05/2018 - 02:58

“Hình nền 3D với hiệu ứng động cực đẹp mắt” là thủ thuật nổi bật tuần qua
“Hình nền 3D với hiệu ứng động cực đẹp mắt” là thủ thuật nổi bật tuần qua

(Dân trí) - Hình nền 3D với hiệu ứng thay đổi theo góc nhìn tuyệt đẹp dành cho smartphone, ứng dụng miễn phí giúp chuyển file ảnh không dây từ smartphone lên máy tính, hướng dẫn cách tạo hiệu ứng ảnh “tan biến” cực độc đáo... là những thủ thuật nổi bật tuần qua.

Thứ ba, 15/05/2018 - 02:19

TV thời 2018: Không chỉ có chất lượng hình ảnh
TV thời 2018: Không chỉ có chất lượng hình ảnh

Năm 2018 là thách thức cho TV thông minh, vì nội dung thôi chưa đủ. Khi sự đắng đo trong một yếu tố trở nên ngang bằng, người dùng sẽ chuyển sang các yếu tố phụ để đưa ra quyết định mua hàng. Điều này khá đúng với thị trường TV hiện nay, khi những dòng TV sở hữu nhiều nội dung hơn sẽ được người dùng ưu tiên lựa chọn, khi chất lượng hình ảnh nếu không quá khó tính sẽ khó nhận ra được sự khác biệt.

Thứ ba, 15/05/2018 - 11:45

Galaxy S10 rò rỉ khiến fan phấn khích bởi tính năng được mong đợi từ lâu
Galaxy S10 rò rỉ khiến fan phấn khích bởi tính năng được mong đợi từ lâu

(Dân trí) - Với tính năng được kỳ vọng sẽ xuất hiện trên S10, Samsung đứng trước cơ hội một lần nữa “vượt mặt” Apple để mang đến những tính năng đột phá trên dòng sản phẩm của mình.

Thứ ba, 15/05/2018 - 11:29

Mùa hè sôi động của thị trường laptop sinh viên
Mùa hè sôi động của thị trường laptop sinh viên

Mùa hè luôn là thời điểm tuyệt vời để các bạn sinh viên lựa chọn cho mình một chiếc laptop để đồng hành trong năm học mới. 2018 cũng không phải là ngoại lệ, với nhiều sự lựa chọn về mẫu mã đa dạng và chương trình khuyến mãi hấp dẫn.

Thứ ba, 15/05/2018 - 10:02

Facebook lại để lộ dữ liệu của hơn 3 triệu người dùng sau bài quiz tính cách
Facebook lại để lộ dữ liệu của hơn 3 triệu người dùng sau bài quiz tính cách

(Dân trí) - Sau vụ bê bối đình đám mang tên Cambridge Analytica, Facebook vẫn tiếp tục gặp phải tình trạng lộ lọt dữ liệu khiến người dùng phẫn nộ trước những biện pháp bảo mật của mạng xã hội này.

Thứ ba, 15/05/2018 - 08:45

Công nghệ - Cầu nối "chất xám" Việt và thung lũng Silicon
Công nghệ - Cầu nối "chất xám" Việt và thung lũng Silicon

(Dân trí) - Đó là cảm nhận của hơn 100 khách mời, là các chuyên gia người Việt trẻ đang làm việc trong ngành công nghệ ngay tại Thung lũng Silicon, khi tham dự sự kiện Vietnam Internet Ecosystem do VNG tổ chức vào cuối tháng 4/2018 tại Mỹ.

Thứ ba, 15/05/2018 - 08:16

Khám phá thế giới muôn sắc màu qua bộ ảnh chụp đối lập ngày đêm đặc sắc
Khám phá thế giới muôn sắc màu qua bộ ảnh chụp đối lập ngày đêm đặc sắc

(Dân trí) - “Chuyện 69” - thú chơi ảnh sáng tạo nên những khung cảnh đối lập vào 6 giờ sáng và 9 giờ tối vẫn chưa giảm nhiệt, nay đã truyền thêm cảm hứng cho những ý tưởng chụp ảnh xuyên ngày đêm hòa quyện một cách hoàn hảo đến khó tin. Điểm độc đáo nhất là những bức ảnh tuyệt đỉnh này chỉ được chụp bằng smartphone.

Thứ ba, 15/05/2018 - 07:18

Clip màn bắt cóc trẻ em ngang nhiên giữa ban ngày gây sốc cư dân mạng
Clip màn bắt cóc trẻ em ngang nhiên giữa ban ngày gây sốc cư dân mạng

(Dân trí) - Đoạn clip ghi lại khoảnh khắc một người đàn ông cố gắng bắt cóc một đứa trẻ trên đường phố ngang nhiên ngay giữa ban ngày khiến nhiều người cảm thấy sốc và bất an cho sự an toàn của những đứa trẻ khi đi trên đường, đặc biệt khi không có cha mẹ ở cạnh bên.

Thứ ba, 15/05/2018 - 06:45

Giải pháp cho doanh nghiệp khi lựa chọn máy in
Giải pháp cho doanh nghiệp khi lựa chọn máy in

(Dân trí) - Với sự phát triển vượt bậc của công nghệ, hiện nay, ngày càng nhiều doanh nghiệp ý thức được tầm quan trọng của việc bảo mật máy in trong doanh nghiệp và lựa chọn những nhà cung cấp tin cậy.

Thứ ba, 15/05/2018 - 06:00

Tổng thống Mỹ bất ngờ muốn "cứu" ZTE khiến dư luận hoang mang
Tổng thống Mỹ bất ngờ muốn "cứu" ZTE khiến dư luận hoang mang

(Dân trí) - Sau khi ban hành lệnh cấm và khiến ZTE chỉ còn con đường rời khỏi nước Mỹ, Tổng thống Donald Trump bỗng nhiên gây bất ngờ khi cho biết ông đang nỗ lực đưa hãng trở lại kinh doanh.

Thứ hai, 14/05/2018 - 05:00

Tài xế Uber cưỡng hiếp hành khách rồi chụp ảnh “tự sướng” với nạn nhân
Tài xế Uber cưỡng hiếp hành khách rồi chụp ảnh “tự sướng” với nạn nhân

(Dân trí) - Một tài xế Uber đã bị bắt giữ sau khi cưỡng hiếp một nữ hành khách bị say rượu ngay trên ghế sau chiếc xe của mình, sau đó tên này còn dùng điện thoại để chụp ảnh “tự sướng” với nạn nhân.

Thứ hai, 14/05/2018 - 04:13

ĐÁNG QUAN TÂM
iPhone bốc cháy làm máy bay gặp nạn khiến 56 người tử vong?
iPhone bốc cháy làm máy bay gặp nạn khiến 56 người tử vong?

(Dân trí) - Người thân của các nạn nhân trong vụ tai nạn máy bay của hãng hàng không EgyptAir khiến 56 người tử vong đã nộp đơn kiện nhằm vào hãng hàng không này và Apple sau khi có những bằng chứng cho thấy một chiếc iPhone hoặc iPad bị tăng nhiệt độ và bốc cháy bên trong buồng lái là nguyên do gây ra vụ tai nạn.

Thứ hai, 14/05/2018 - 02:39

Top 4 smartphone vừa túi tiền với sinh viên
Top 4 smartphone vừa túi tiền với sinh viên

(Dân trí) - Học sinh, sinh viên là những người dùng trẻ, yêu thích cập nhật những xu hướng công nghệ hiện đại, tuy nhiên giá thành luôn là rào cản lớn nhất. Và sau đây là 4 smartphone đáp ứng đầy đủ các yếu tố mà các bạn học sinh, sinh viên cần cho 1 chiếc dế yêu đúng chất “ngon, bổ, rẻ”

Thứ hai, 14/05/2018 - 12:00

Sàn giao dịch tiền ảo lớn nhất Hàn Quốc bị "sờ gáy" vì gian lận
Sàn giao dịch tiền ảo lớn nhất Hàn Quốc bị "sờ gáy" vì gian lận

(Dân trí) - Upbit, sàn giao dịch tiền ảo lớn nhất tại Hàn Quốc và đứng thứ 4 trên thế giới vừa bị chính phủ Hàn Quốc bắt tay vào điều tra vì nghi ngờ liên quan tới các khoản phí giả mạo và chiếm đoạt tài sản của các nhà đầu tư.

Thứ hai, 14/05/2018 - 11:40

Sốc khoảnh khắc iPhone bất ngờ phát nổ và bốc cháy ngay trên bàn
Sốc khoảnh khắc iPhone bất ngờ phát nổ và bốc cháy ngay trên bàn

(Dân trí) - Đoạn clip ghi lại khoảnh khắc một chiếc iPhone đang được đặt trên bàn tại một cửa hàng sửa chữa điện thoại đã bất ngờ phát nổ và bốc cháy mặc dù không hề bị tác động nào từ bên ngoài khiến nhiều người sốc và lo ngại về nguy cơ smartphone phát nổ.

Thứ hai, 14/05/2018 - 11:37

Giải thưởng Nhân tài Đất Việt tiếp tục truyền cảm hứng cho giới trẻ tại TPHCM
Giải thưởng Nhân tài Đất Việt tiếp tục truyền cảm hứng cho giới trẻ tại TPHCM

(Dân trí) - Tiếp tục truyền lửa đam mê cho giới trẻ yêu công nghệ, Giải thưởng Nhân tài Đất Việt sẽ có buổi giao lưu cùng các sinh viên tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh diễn ra vào lúc 14h00 chiều mai, thứ Ba, ngày 15/5/2018

Thứ hai, 14/05/2018 - 11:35

Giá tầm trung với nhiều tính năng, Vivo Y85 "hot" lên từng ngày
Giá tầm trung với nhiều tính năng, Vivo Y85 "hot" lên từng ngày

(Dân trí) - Nhiều tính năng mới mẻ cùng thiết kế thời trang, Vivo Y85 đang là một trong những smartphone dưới 6 triệu được giới công nghệ quan tâm. Sản phẩm đang được đặt trước duy nhất tại Thế Giới Di Động từ nay đến hết 22/5.

Thứ hai, 14/05/2018 - 09:51

Thưa thớt người dân đi đăng kí ảnh chân dung cho thuê bao di động
Thưa thớt người dân đi đăng kí ảnh chân dung cho thuê bao di động

(Dân trí) - Không còn cảnh chen lấn và làm việc đến đêm muộn, hầu như các địa điểm giao dịch của nhà mạng trong hai ngày cuối tuần qua thưa thớt người dân đi đăng ký thông tin thuê bao và ảnh chân dung. Nhiều người tỏ ra khó chịu và chất vấn các thông tin xoay quanh việc sử dụng CMND thay vì phải "ngồi chờ" để cập nhật ảnh.

Thứ hai, 14/05/2018 - 09:00

"Quy tắc 5 giờ" để thành công như các tỷ phú công nghệ Mỹ
"Quy tắc 5 giờ" để thành công như các tỷ phú công nghệ Mỹ

(Dân trí) - Bill Gates, Elon Musk, Mark Zuckerberg, và nhiều tỷ phú công nghệ đều có một điểm chung đó là tuân thủ nghiêm túc theo một quy tắc chung, được gọi là "quy tắc 5 giờ". Tuy nhiên mỗi người trong số họ lại sử dụng "5 giờ" của mình theo những cách khác nhau.

Thứ hai, 14/05/2018 - 08:49

Nạp năng lượng cho tuần làm việc mới với loạt ảnh động siêu hài hước
Nạp năng lượng cho tuần làm việc mới với loạt ảnh động siêu hài hước

(Dân trí) - Loạt ảnh động hài hước dưới đây sẽ giúp bạn có được tâm trạng tốt hơn trước khi bắt đầu một tuần làm việc mới.

Thứ hai, 14/05/2018 - 07:05

Clip “cô gái liều mạng trèo vách đá cheo leo để chụp ảnh” gây sốc tuần qua
Clip “cô gái liều mạng trèo vách đá cheo leo để chụp ảnh” gây sốc tuần qua

(Dân trí) - Đoạn clip ghi lại khoảnh khắc một cô gái trẻ liều mình trèo lên vách núi đá dựng đứng để có được một bức ảnh đẹp khiến nhiều người xem cảm thấy sốc và rùng mình vì sự nguy hiểm. Ngoài ra tuần qua còn có các clip như cô gái lột áo quần khi bị chỉ trích về cách ăn mặc, rợn người kiểu cắt tóc bằng cưa máy...

Chủ nhật, 13/05/2018 - 06:45

Bộ sưu tập hình nền 3D với hiệu ứng động cực đẹp mắt dành cho smartphone
Bộ sưu tập hình nền 3D với hiệu ứng động cực đẹp mắt dành cho smartphone

(Dân trí) - Ứng dụng dưới đây sẽ mang đến màn hình smartphone của bạn những hình nền 3D với hiệu ứng động thay đổi theo góc nhìn cực đẹp mắt trên smartphone để giúp cho màn hình chiếc điện thoại của bạn trở nên sinh động hơn, thay vì một hình ảnh tĩnh quen thuộc và nhàm chán.

Thứ bảy, 12/05/2018 - 03:06

ZTE bị loại khỏi "cuộc chơi": Ai sẽ là người kế tiếp?
ZTE bị loại khỏi "cuộc chơi": Ai sẽ là người kế tiếp?

(Dân trí) - Cho tới nay, vụ việc xảy ra với ZTE vẫn chưa khiến người ta người ta hết bàng hoàng khi chứng kiến một tập đoàn viễn thông trị giá hàng tỷ USD với hàng ngàn nhân viên bị buộc phải đóng cửa chỉ sau có 1 đêm.

Thứ bảy, 12/05/2018 - 10:35