Thịt “nuôi cấy”: Chay hay mặn?

Dân trí Mới đây, thông tin Trung Quốc hợp đồng mua thịt nuôi cấy phòng thí nghiệm của Israel với hợp đồng trị giá 300 triệu đô làm nóng dư luận. Thịt nuôi cấy là loại gì? Cách sản xuất ra sao? Dùng loại thịt nhân tạo này là thức ăn chay hay mặn?

Thịt “nuôi cấy”: Chay hay mặn? - 1

Thế nào là thịt “nuôi cấy”?

Thịt nuôi cấy tế bào (cell-cultured meat), còn có các tên khác là thịt ống nghiệm (in vitro meat), thịt phòng thí nghiệm (lab-grown meat), thịt tổng hợp (synthetic meat), là một loại thịt nhân tạo sản sinh bằng cách nuôi cấy các tế bào cơ bắp trong một dung dịch huyết thanh dinh dưỡng và phát triển thành dạng miếng thịt như bắp cơ động vật.

Với phương cách tương tự, các nhà khoa học cũng có thể tạo ra các sản phẩm động vật như sữa nhân tạo hoặc lòng trắng trứng không từ trứng bằng cách nuôi những con nấm men được biến đổi gen di truyền để tạo ra các protein tương ứng sau đó được chiết xuất và trộn với đúng hàm lượng trong sữa hoặc trứng thật.

Với nền 'nông nghiệp tế bào' này các nhà khoa học đầy đủ cơ sở để hy vọng có thể tạo ra những loại thịt nhân tạo khác nhau nhưng đều tốt phù hợp với tình trạng sức khỏe, căn bệnh và thậm chí tạo ra thịt của những con vật quý hiếm, đã tuyệt chủng để thưởng thức “cho biết” mùi vị thế nào.

Lịch sử và cách sản xuất thịt tổng hợp

Nhiều nhà khoa học cho rằng, Thủ tướng Anh Winston Churchill là người gợi ý việc sản xuất thịt tổng hợp vào năm 1931 qua phát biểu đi trước thời đại: "Chúng ta sẽ bỏ được sự vô lý khi phải nuôi cả con gà chỉ để ăn một mình cặp đùi, cái ức, bằng cách chỉ nuôi những bộ phận này một cách riêng biệt trong một môi trường phù hợp".

Những mốc thời gian phát triển thịt nuôi cấy như sau: Năm 1971, Russel Ross đã lần đầu tiên nuôi cấy sợi cơ trong ống nghiệm. Năm 1990, việc nuôi cấy tế bào gốc động vật bắt đầu, và năm 2001, Cơ quan Quản trị Hàng không Không gian NASA (Mỹ) đã tiến hành các thí nghiệm sản xuất thịt gà tây nuôi cấy để dùng cho các phi hành gia. Năm 2002, Hiệp hội nghiên cứu sinh học ứng dụng NSR/Touro phát triển nuôi cấy những món cá tổng hợp.

Năm 1998, Jon F. Vein, Hoa Kỳ nộp đơn xin cấp bằng sáng chế, để sản xuất thịt tổng hợp để chế biến món ăn cho người. Năm 2001, bác sĩ Wiete Westerhof, bác sĩ Willem van Eelen và doanh nhân Willem van Kooten tuyên bố họ đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế trên toàn thế giới về quy trình sản xuất thịt được nuôi cấy. Năm 2003, Oron Catts và Ionat Zurr, ĐH Harvard đã trình bày miếng "bít tết" nuôi cấy từ tế bào ếch.

Năm 2005, bài báo đầu tiên về chủ đề thịt lợn nuôi cấy trong phòng thí nghiệm đăng trên tạp chí Công nghệ mô tế bào (Tissue Engineering). Năm 2008, Hiệp hội Thịt In Vitro phối hợp Viện Nghiên cứu Thực phẩm Na Uy tổ chức hội thảo quốc tế lần đầu tiên về sản xuất thịt nuôi cấy. Năm 2009, tạp chí Time tuyên bố sản xuất thịt nuôi trồng là một trong 50 ý tưởng đột phá của năm. Tính đến năm 2012, có đến 30 phòng thí nghiệm nổi tiếng trên thế giới thông báo đang nghiên cứu về nuôi thịt.

Việc nuôi tế bào để sản sinh ra thịt tổng hợp cũng rất đơn giản, theo đúng phương pháp nuôi cấy tế bào đã áp dụng cả trăm năm qua. Đầu tiên, các tế bào 'vệ tinh' lấy từ cơ gốc của động vật sống. Khi được nuôi với huyết thanh giàu dinh dưỡng, các tế bào gốc có thể biến thành các tế bào khác nhau của cơ, với tốc độ rất nhanh, gấp đôi số lượng trong vài ngày. Sau khi nhân lên, các tế bào cơ được cho thành các dải, giống như sợi trong thớ cơ động vật sống. Cuối cùng khi đã đủ kích cỡ và hàm lượng protein cần thiết, chúng sẽ được thu hoạch và đem đi chế biến món ăn

Thịt “nuôi cấy”: Chay hay mặn? - 2

Thịt nuôi cấy: chay hay mặn?

Vì được sản xuất từ gốc là các tế bào động vật, nên nhóm bảo vệ quyền động vật hoan nghênh: tránh giết mổ, tàn sát súc vật nuôi….

Nhưng một số người ăn chay, đặc biệt nhóm ăn chay tuyệt đối kinh điển (vegans) lại chống đối vì cho là đây là loại thịt phát triển từ nuôi cấy bắp cơ con vật nên vô hình trung dùng các món ăn có thịt nuôi cấy tổng hợp cũng là ăn thịt động vật, là sát sinh.

Theo lý thuyết Phật giáo, sinh vật (chúng sinh) chia ra hai loại là chúng sinh hữu tình (động vật) và chúng sinh vô tình (thực vật). Người tu hành, người theo theo đạo, Phật tử, cần tránh, hạn chế sát sinh đặc biệt là giết mổ động vật để tránh đau đớn cho con vật, vì chúng cũng có cảm tính như con người. Ngay cả thực vật, chúng cũng có sự sống cho nên chúng ta cũng chỉ phải “giết” cây cỏ đúng với nhu cầu thức ăn cần thiết, tránh vô cớ “chặt cây phá cối” như kinh kệ đã ghi.

Chiếu theo lý thuyết “chúng sinh” của Phật giáo này, thịt nuôi cấy tế bào hoàn toàn là loại chúng sinh “vô tình”, không cảm giác, không tình cảm, giống hoàn toàn tế bào thực vật, nên đây đúng là món ăn chay thuần túy.

Thật ra, việc ăn chay cũng có nhiều lý thuyết, lệ luật khác nhau: (1) Phật giáo nguyên thủy (Bắc tông) cho rằng sự giải thoát con người bắt nguồn từ nơi thanh tịnh ba nghiệp thân khẩu ý, chứ không phải do vấn đề ăn, do đó Phật không đặt nặng vấn đề ăn chay hay ăn mặn. Theo Phật giáo khất thực là thể hiện "ăn để sống mà hành đạo", do đó khi đi khất thực được gì thì cứ ăn thức đó, (2) Một số Phật tử Nam tông ở Srilanca, Myanmar, Thái Lan, Campuchia.. cho rằng người tu hành không tự mình sát sinh, không khích lệ sát sanh, và không vô cớ sát sanh là không phạm giới sát sinh; (3) Gần 90% dân Myanmar theo đạo Phật, nhưng chỉ trừ những ngày đi khất thực, họ ăn hoàn toàn những thức ăn thông thường và không ăn chay. Các sư không ở chùa mà ở thiền viện, buổi sáng hằng ngày đi khất thực, không ăn chay và chỉ được ăn từ khi mặt trời mọc đến trước trưa, sau 12h trưa đến sáng hôm sau tuyệt đối không được ăn.

Thay lời kết

Cũng như thịt thực vật (plant-based meat), thịt nuôi cấy (cell-cultured meat) cũng là những thực phẩm “trí tuệ” thời công nghệ 3.0. Nhờ những kiến thức khoa học tân tiến, các công kỹ nghệ gia thực phẩm đã cung cấp cho chúng ta những món thịt sạch, hợp theo những yêu cầu dinh dưỡng, sức khỏe, có thể dùng cho tất cả mọi người, cho cả hai giới ăn mặn lẫn ăn chay….

Thịt nuôi cấy cũng góp phần rất lớn trong việc bảo vệ môi trường sống. Theo tính toán của các chuyên gia Liên Hợp Quốc, việc chăn nuôi gia súc theo kiểu cách truyền thống đòi hỏi tốn kém rất nhiều tài nguyên như đất đai, nguồn nước.., đốt rất nhiều nhiên liệu củi than, hóa thạch, nên chăn nuôi kiểu cũ này sẽ làm cạn kiệt tài nguyên môi trường nhanh. Hơn nữa, chăn nuôi truyền thống cũng gây phát thải khá nhiều khí nhà kính ảnh hưởng đến biến đổi khí hậu. Do đó, trên góc nhìn vĩ mô, WHO nhận định việc triển khai nền “nông nghiệp tế bào”, thịt nuôi cấy nhân tạo, sẽ có tác động rất tích cực và vô cùng to lớn để cải thiện môi trường sống của con người trên trái đất vốn đang ô nhiễm trầm trọng.

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

MỚI NHẤT
Những dấu hiệu chứng tỏ cơ thể bạn thiếu kẽm
Những dấu hiệu chứng tỏ cơ thể bạn thiếu kẽm

(Dân trí) - Kẽm chỉ xếp thứ hai sau sắt trong danh sách những khoáng chất được tìm thấy nhiều nhất trong cơ thể con người, với chức năng chính là giữ cho da, tóc, răng và móng khỏe mạnh, chưa kể đến chức năng của hệ sinh dục và hệ miễn dịch.

Chủ nhật, 08/10/2017 - 01:15

Giữ gìn sức khỏe tinh thần khi bước sang tuổi 40
Giữ gìn sức khỏe tinh thần khi bước sang tuổi 40

(Dân trí) - Sức khỏe tinh thần cũng quan trọng ngang với sức khoẻ thể chất. Trên thực tế, cả hai có ảnh hưởng đến nhau: trạng thái tinh thần ảnh hưởng đến mọi thứ từ huyết áp đến hoóc môn và nhịp tim khi nghỉ ngơi.

Chủ nhật, 08/10/2017 - 10:16

Thu hồi thuốc Hoạt huyết dưỡng não không đạt chất lượng về thành phần
Thu hồi thuốc Hoạt huyết dưỡng não không đạt chất lượng về thành phần

(Dân trí) - Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) vừa ra quyết định đình chỉ thu hồi thuốc viên bao đường Hoạt huyết dưỡng não của Công ty Cổ phần Thương mại Dược vật tư y tế Khải Hà sản xuất.

Chủ nhật, 08/10/2017 - 10:02

Giày cao gót, béo phì khiến bệnh xương khớp người Việt ngày càng trẻ hóa
Giày cao gót, béo phì khiến bệnh xương khớp người Việt ngày càng trẻ hóa

(Dân trí) - Gia tăng người bị loãng xương nặng, vận động quá mức, đi giày cao gót liên tục; đặc biệt là thừa cân, béo phì nhưng lại chạy và đi bộ quá nhiều…khiến người Việt mắc các bệnh thoái hóa khớp ngày càng gia tăng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, cứ tăng 0,45kg cơ thể thì khớp gối sẽ phải chịu thêm 1,5kg khi đi bộ và chịu thêm 4,5kg khi chạy.

Chủ nhật, 08/10/2017 - 09:57

Thu hồi toàn quốc sữa rửa mặt xuất xứ Mỹ
Thu hồi toàn quốc sữa rửa mặt xuất xứ Mỹ

(Dân trí) - Cục Quản lý Dược vừa có quyết định thu hồi phiếu công bố 1 loại sữa rửa mặt đồng thời thu hồi mỹ phẩm này trên toàn quốc do công thức ghi nhãn và công thức sản xuất không đúng như hồ sơ công bố.

Chủ nhật, 08/10/2017 - 07:01

Những thói quen để ít bệnh tật nhất
Những thói quen để ít bệnh tật nhất

(Dân trí) - Từ tắm nước lạnh đến ăn trứng, hãy khám phá những thói quen lành mạnh có thể giúp bạn ít bệnh tật và sống khỏe mạnh hơn.

Chủ nhật, 08/10/2017 - 06:16

Nên ăn 1 quả chuối hay bơ quả mỗi ngày
Nên ăn 1 quả chuối hay bơ quả mỗi ngày

(Dân trí) - Theo nghiên cứu mới nhất, thêm một quả chuối hay quả bơ trong chế độ dinh dưỡng mỗi ngày có thể giúp ngăn ngừa nhồi máu cơ tim hay đột quỵ.

Chủ nhật, 08/10/2017 - 05:37

Giật mình những cái chết "xanh"
Giật mình những cái chết "xanh"

Ở độ tuổi học sinh, do những thay đổi về hormone tăng trưởng trong giai đoạn dậy thì khiến khả năng kiềm chế tâm lý của các em rất kém

Chủ nhật, 08/10/2017 - 04:33

89.000 người chết trên thế giới do bệnh truyền nhiễm nguy hiểm Melioidosis
89.000 người chết trên thế giới do bệnh truyền nhiễm nguy hiểm Melioidosis

(Dân trí) - Bệnh Melioidosis hay còn gọi là bệnh Whitmore là một loại bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây nên. Melioidosis có bệnh cảnh lâm sàng đa dạng, tiến triển nhanh và có nguy cơ dẫn đến tử vong cao nếu bệnh nhân không được chẩn đoán sớm và điều trị kháng sinh kịp thời.

Thứ bảy, 07/10/2017 - 05:15

Giám đốc Sở Y tế nói gì vụ “chụp ảnh thu tiền” trong Trung tâm y tế thành phố?
Giám đốc Sở Y tế nói gì vụ “chụp ảnh thu tiền” trong Trung tâm y tế thành phố?

(Dân trí) - Trước sự việc Trung tâm Y tế thành phố Ninh Bình tự ý cho người ngoài vào mở dịch vụ chụp ảnh thu tiền trong cơ quan nhà nước, Giám đốc Sở Y tế Ninh Bình cho rằng: “Cái gì tốt cho dân, cái gì dân đỡ khổ thì mình làm và nên ủng hộ”.

Thứ bảy, 07/10/2017 - 05:11

Khi các bác sĩ lạm dụng chỉ định y khoa...
Khi các bác sĩ lạm dụng chỉ định y khoa...

(Dân trí) - Theo 1 nghiên cứu độc lập đăng tải trên JAMA tuần này, các bác sĩ đã có những chỉ định điều trị không cần thiết và thậm chí gây hại cho bệnh nhân. Và bệnh nhân cần học cách để giúp các bác sĩ không lạm dụng kỹ thuật.

Thứ bảy, 07/10/2017 - 03:16

Khớp “hỏng đâu thay đấy” nhờ can thiệp Robot hiện đại
Khớp “hỏng đâu thay đấy” nhờ can thiệp Robot hiện đại

(Dân trí) - TS Hoàng Gia Du, Trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình và cột sống (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, trước đây bệnh nhân phải phẫu thuật khớp gối sẽ mổ mở, vết thương lớn và đặc biệt, những “sửa chữa” tinh vi vô cùng khó khăn. Nhưng hiện nay, ứng dụng phẫu thuật Robot cho phép can thiệp những phẫu thuật khớp vốn rất tinh vi.

Thứ bảy, 07/10/2017 - 01:21

ĐÁNG QUAN TÂM
7 người suýt mất mạng sau khi uống rượu làm thuốc bóp
7 người suýt mất mạng sau khi uống rượu làm thuốc bóp

(Dân trí) - Trao đổi với Dân Trí sáng nay (7/10), BS Trịnh Văn Mạnh, Giám đốc bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh cho biết, cả 7 bệnh nhân bị ngộ độc do uống uống rượu ngâm rễ, thân cây làm thuốc bóp vào viện. Hiện bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch, sức khỏe tiến triển tốt và đã tỉnh táo.

Thứ bảy, 07/10/2017 - 11:29

Chuẩn bị như thế nào cho sức khỏe tương lai?
Chuẩn bị như thế nào cho sức khỏe tương lai?

(Dân trí) - Nếu có một lĩnh vực mà câu châm ngôn này không áp dụng được thì đó là sức khỏe. Thật tiếc khi phải nói rằng với cơ thể thì 40 tuổi vẫn là 40 tuổi. Bạn có thể sống như vẫn đang ở tuổi 28, nhưng rất có thể là bạn sẽ sớm thấy những hậu quả sau đó. Một điều đáng buồn, nhưng cần phải biết.

Thứ bảy, 07/10/2017 - 08:43

Vắc xin phòng Zika: Thử nghiệm lâm sàng bước đầu thành công
Vắc xin phòng Zika: Thử nghiệm lâm sàng bước đầu thành công

(Dân trí) - Vắc xin có chứa 1 đoạn ADN của công ty Inovio Pharmaceuticals và Viện khoa học Đời sống GeneOne (Hàn Quốc) đã sinh miễn dịch chống lại Zika trong giai đoạn đầu thử nghiệm trên người.

Thứ bảy, 07/10/2017 - 07:20

Nguy cơ ung thư cổ tử cung sau 2 tuần khô hạn
Nguy cơ ung thư cổ tử cung sau 2 tuần khô hạn

Chứng khô hạn âm đạo ở phụ nữ có nguy cơ biến chứng thành ung thư cổ tử cung chỉ sau 2 tuần nếu không được điều trị đúng cách.

Thứ bảy, 07/10/2017 - 06:10

Bàn tay ướt sũng mồ hôi do đâu?
Bàn tay ướt sũng mồ hôi do đâu?

Con trai em 7 tuổi, lúc nào lòng bàn tay cháu cũng ướt sũng mồ hôi. Năm nay cháu vừa vào tiểu học mà khi viết mồ hôi tay ra nhiều quá ướt cả vở. Xin hỏi bác sĩ con em bị bệnh gì? nên chữa trị thế nào? Trần Minh (tranminh@gmail.com)

Thứ bảy, 07/10/2017 - 05:44

Cháy da mặt, bỏng cổ vì hóa chất tẩy rửa bồn cầu
Cháy da mặt, bỏng cổ vì hóa chất tẩy rửa bồn cầu

(Dân trí) - Đang loay hoay dọn nhà vệ sinh, người đàn ông sơ ý làm đổ chai hóa chất. Anh đã phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng bỏng nặng vùng mặt, cổ và tay do loại dung dịch chứa axit mạnh bắn trúng.

Thứ sáu, 06/10/2017 - 04:36

Cách chức Phó trưởng khoa vì đe dọa đồng nghiệp
Cách chức Phó trưởng khoa vì đe dọa đồng nghiệp

(Dân trí) - Ông Nguyễn Minh Toàn - Phó trưởng khoa Nội tim mạch (Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Định) bị cách chức vì có hành vi thuê người xâm hại đến sức khỏe đồng nghiệp.

Thứ sáu, 06/10/2017 - 04:04

Chủ quan, bệnh nhi suy lục phủ ngũ tạng vì sốt xuất huyết
Chủ quan, bệnh nhi suy lục phủ ngũ tạng vì sốt xuất huyết

(Dân trí) - Dù đã được bác sĩ khám chấn đoán mắc sốt xuất huyết đề nghị nhập viện điều trị, nhưng gia đình chủ quan không nghe theo chỉ định. Một ngày sau, bệnh nhi bị sốt xuất huyết, suy đa cơ quan, rơi vào nguy kịch.

Thứ sáu, 06/10/2017 - 03:34

Hạ bậc thi đua của bác sĩ gác chân lên ghế
Hạ bậc thi đua của bác sĩ gác chân lên ghế

(Dân trí) - TS Nguyễn Xuân Hiệp, Giám đốc BV Mắt TƯ cho biết, liên quan đến sự việc nữ bác sĩ ngồi gác chân lên ghế khi đối thoại với bệnh nhân, BV đã yêu cầu hạ một bậc thi đua của bác sĩ này.

Thứ sáu, 06/10/2017 - 01:01

Kỳ lạ ca bệnh chảy máu không cầm
Kỳ lạ ca bệnh chảy máu không cầm

Các bác sĩ vừa Bệnh viện Nhân dân 115 TP HCM vừa "đau đầu" khi xử trí ca bệnh chảy máu dữ dội không rõ nguyên nhân.

Thứ sáu, 06/10/2017 - 12:41

Tại sao có cảm giác mệt mỏi cả ngày?
Tại sao có cảm giác mệt mỏi cả ngày?

(Dân trí) - Đôi lúc cả ngày cứ có cảm giác mệt, chúng ta tự nhủ có thể do lịch trình công việc bận rộn, hoặc có cảm giác lười hơn bình thường mà thôi. Nhưng lý do thực sự là gì? Đó có thể một trong các vấn đề về sức khoẻ cần chú ý dưới đây.

Thứ sáu, 06/10/2017 - 11:15

Thực hư chuyện bệnh nhân còn sống bị đưa vào nhà xác
Thực hư chuyện bệnh nhân còn sống bị đưa vào nhà xác

(Dân trí) - Sáng 6/10, BS Nguyễn Thái Hưng - PGĐ BVĐK Quảng Ngãi đã có những thông tin ban đầu với Dân trí về việc người nhà một nạn nhân tai nạn giao thông cho rằng nạn nhân vẫn còn sống khi bị đưa vào nhà xác.

Thứ sáu, 06/10/2017 - 11:09