Mô mỡ là một tuyến nội tiết

Dân trí Trước nay, mô mỡ thường được xem kho chứa chất béo, dạng dự trữ năng lượng cho cơ thể, đơn thuần. Nhưng gần đây, nhiều nhà khoa học của các trung tâm nghiên cứu lớn trên thế giới đều thống nhất rằng “mô mỡ cũng là một tuyến nội tiết” liên quan đến nhiều chức năng, căn bệnh trong cơ thể người…

Bài viết cập nhật những thông tin khoa học gần nhất về mô mỡ.

Mô mỡ là một tuyến nội tiết - 1

Khác biệt tuyến ngoại và nội tiết

Tuyến là một tập hợp một nhóm tế bào tạo thành một nang với cùng chức năng là chế tiết ra các chất sinh học. Tùy theo tính chất và cách thức chế tiết, nang tuyến được chia làm hai loại: (1) tuyến ngoại tiết: chất tiết thường chứa nước, các enzyme, chất khoáng, chất nhầy nhớt theo ống dẫn trực tiếp đến cơ quan mà không ngấm vào máu.

Các chất sinh học trong dịch ngoại tiết không tác động trên tế bào sống mà thường tác dụng trên sinh chất trong quá trình tiêu hóa, dinh dưỡng, thải bã, thải độc..(2) tuyến nội tiết: chất tiết là những hoóc môn (nội tiết tố) được chế tiết vào máu và được đưa đến các cơ quan đích còn sống để điều hòa các quá trình trao đổi và chuyển hóa vật chất thông qua các enzyme tại đây.

Vì các hoóc môn có tác dụng trên các mô tế bào sống, qua trung gian các enzyme, nên một tuyến nội tiết bao giờ cũng có cơ chế feedback (hồi chỉnh, phản hồi ngược) để điều hòa hoạt động của nó, giữ cho hệ thống nội tiết của cơ thể luôn luôn đạt trạng thái cân bằng động (homeostasis).

Mô mỡ là một tuyến nội tiết
Mô mỡ là một tuyến nội tiết

Năm 1987, người ta đã biết mô mỡ trắng sản xuất các steroid sinh dục và adipsin, một yếu tố nội tiết làm giảm cân rõ ở loài gặm nhấm bị béo phì. Đến năm 1994, leptin được phát hiện, khẳng định mô mỡ trắng như một cơ quan nội tiết.

Đến nay, các nhà khoa học phát hiện mô mỡ trắng chế tiết khá nhiều hoóc môn peptide khác nhau. Đây là những adipokine có nhiều tác dụng tại chỗ cũng như toàn thân. Trong các hoóc môn này, leptin và adiponectin đang được quan tâm nghiên cứu hơn cả, đặc biệt trên các đối tượng thừa cân, béo phì, đái tháo đường.

* Leptin

Hoóc môn leptin được phát hiện năm 1994. Tên gọi leptin có từ gốc Hy Lạp leptos có nghĩa là gầy.

Leptin được tiết ra bởi các mô mỡ dưới da và nội tạng; một lượng nhỏ leptin được chế tiết từ biểu mô của dạ dày và nhau thai.

Leptin có các chức năng như: (1) Điều hòa trọng lượng cơ thể qua thái độ ăn uống, cảm giác đói, thân nhiệt và sự tiêu hao năng lượng cơ thể. Tiêm leptin hằng ngày cho chuột làm giảm ăn một cách trầm trọng sau vài ngày và có thể làm thể trọng giảm đến 50% sau 1 tháng.

Sự giảm thể trọng này do giảm đói và giảm tiêu thụ thức ăn, tăng tiêu hao năng lượng qua sự tiêu thụ oxy tăng, thân nhiệt cao hơn và giảm khối lượng mô mỡ; (2) Tác dụng trên hệ nội tiết – thần kinh. Thiếu leptin làm tăng hoạt trục dưới đồi-yên-thượng thận và ức chế trục dưới đồi - yên - giáp cũng như trục sinh dục; (3) Tác dụng trên tim mạch. Leptin làm tăng huyết áp thông qua sự hoạt hóa giao cảm, tăng tái hấp thu natri ở thận, và người béo phì thường tăng huyết áp vì lý do này; (4) Chức năng sinh sản. Phụ nữ có lượng mỡ cơ thể quá thấp, leptin cũng thấp, chu kỳ kinh nguyệt thường dừng lại, (5) Các chức năng khác. Leptin còn có nhiều vai trò về nội tiết khác như: điều hoà chức năng miễn dịch, tạo huyết, tân sinh mạch máu và phát triển xương.

* Adiponectin

Adiponectin được phát hiện vào thập niên 90 bởi bốn nhóm nghiên cứu độc lập, và được đặt các tên khác nhau (Acrp30 (adipocytes complement-related protein of 30 kDa), AdipoQ, GBP28 (gelatin binding protein of 28 kDa), ApMl (adipose most abundant gen transcript 1).

Hoóc môn adiponectin là một protein giống collagen, được tiết bởi tế bào mỡ trắng. Nồng độ adiponectin máu giảm ở người béo phì, đái tháo đường.

Adiponectin có các chức năng như (1) Điều hòa trọng lượng cơ thể, ngăn ngừa béo phì; (2) Điều hòa glucose máu. Adiponectin làm tăng nhạy cảm của tế bào gan đối với insulin, tăng dung nạp glucose của tế bào; (3) Giảm kháng insulin do ức chế tân tạo glucose ở gan và làm tăng vận chuyển glucose ở cơ; (4) Các chức năng khác. Adiponectin có tác dụng trên chuyển hóa lipid, chống viêm và chống vữa xơ động mạch.

Lời bàn

Ngày nay, trong y khoa và dinh dưỡng học, chất béo đang thu hút rất nhiều nghiên cứu. Theo Tiến sĩ Aaron Cypess, ĐH Harvard, Trung tâm Đái tháo đường Joslin, Boston cho biết: "Chất béo là vấn đề hấp dẫn nhất trên thế giới” và "Chúng ta mới chỉ bắt đầu hiểu được chất béo". Còn Tiến sĩ Rachel Whitmer, Phòng nghiên cứu Kaiser Permanente, Oakland, California, nhận định: "Chất béo có nhiều chức năng trong cơ thể hơn chúng ta tưởng".

Dưới nhãn quan mô mỡ là một tuyến nội tiết, nhiều vấn đề khá hóc búa về nội tiết và chuyển hóa đã dần dần sáng tỏ: Người béo phì tăng huyết áp ngoài nguy cơ xơ vữa động mạch mà còn do nồng độ leptin cao làm tăng tái hấp thu muối ở thận; Người béo phì có nguy cơ mắc đái tháo đường thể 2 cao; Sự rối loạn các trục thần kinh nội tiết, não-tuyến yên-tuyến nội tiết (mô mỡ), sẽ làm rối loạn cơ chế điều hòa việc chuyển đổi thức ăn thành năng lượng hoặc thành mỡ dự trữ, và gây ra béo phì.

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

MỚI NHẤT
Vay 71 tỷ đồng mua Robot phẫu thuật
Vay 71 tỷ đồng mua Robot phẫu thuật

(Dân trí) - Số tiền 71 tỷ đồng từ nguồn vốn vay kích cầu vừa được Bệnh viện Chợ Rẫy sử dụng để đầu tư cho hệ thống Robot phẫu thuật. Đây là bệnh viện thứ 2 tại TPHCM triển khai phẫu thuật Robot.

Thứ hai, 23/10/2017 - 01:14

Phúc thẩm vụ VN Pharma: Truy cứu trách nhiệm Cục Quản lý dược
Phúc thẩm vụ VN Pharma: Truy cứu trách nhiệm Cục Quản lý dược

(Dân trí) - Sáng 23/10, theo dự kiến, TAND cấp cao tại TPHCM tuyên án vụ VN Pharma. Tuy nhiên, sau quá trình nghị án, do tính chất vụ án phức tạp, xuất hiện nhiều tình tiết mới nên HĐXX quyết định sẽ quay lại phần xét hỏi, trong đó tập trung làm rõ trách nhiệm của Cục Quản lý dược.

Thứ hai, 23/10/2017 - 11:06

12 tháng đầu đời trẻ em có thể tăng đến 25 cm
12 tháng đầu đời trẻ em có thể tăng đến 25 cm

(Dân trí) - TS.BS Phan Bích Nga, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì (Viện Dinh Dưỡng Quốc gia) cho biết 1.000 ngày đầu đời là giai đoạn tăng trưởng tốt nhất của trẻ. Giai đoạn tăng trưởng chiều cao tốt tiếp theo là lứa tuổi dậy thì.

Thứ hai, 23/10/2017 - 10:39

ĐBSCL: Bệnh tay chân miệng tăng cao
ĐBSCL: Bệnh tay chân miệng tăng cao

(Dân trí) - Nhiều địa phương ở ĐBSCL đang bùng phát bệnh tay-chân-miệng (TCM), trở thành mối lo trong cộng đồng. Tuy số nhiên ca nặng không nhiều, nhưng số ca nhẹ gia tăng và phát tán nhanh, gây khó khăn cho quá trình kiểm soát dịch.

Thứ hai, 23/10/2017 - 10:10

Sáng nay tuyên án phúc thẩm vụ VN Pharma
Sáng nay tuyên án phúc thẩm vụ VN Pharma

(Dân trí) - Sáng 23/10, TAND cấp cao tại TPHCM tuyên án vụ án làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan tổ chức và buôn lậu xảy ra tại Công ty Cổ phần VN Pharma ra xét xử.

Thứ hai, 23/10/2017 - 08:45

Nhận biết những dấu hiệu đáng sợ của phình mạch não
Nhận biết những dấu hiệu đáng sợ của phình mạch não

(Dân trí) - Phình mạch não là một phần bị phồng lên hoặc phình ra của thành mạch máu do một điểm yếu trong thành. ... Nó có thể trở nên quá mỏng dẫn đến tự rò rỉ hoặc vỡ, làm máu chảy vào vùng xung quanh não gọi là vùng dưới màng nhện.

Thứ hai, 23/10/2017 - 07:08

Rút phạt, xin lỗi bác sĩ bị phạt 5 triệu đồng vì nói xấu Bộ trưởng
Rút phạt, xin lỗi bác sĩ bị phạt 5 triệu đồng vì nói xấu Bộ trưởng

(Dân trí) - Chiều tối ngày 22/10, đại diện Sở Thông tin & Truyền thông tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết cơ quan này vừa có cuộc họp và thống nhất rút quyết định xử phạt, sẽ xin lỗi bác sĩ Hoàng Công Truyện.

Thứ hai, 23/10/2017 - 12:03

Vụ "bôi nhọ" Bộ trưởng Y tế: Bác sĩ Truyện chính thức lên tiếng
Vụ "bôi nhọ" Bộ trưởng Y tế: Bác sĩ Truyện chính thức lên tiếng

Bác sĩ Hoàng Công Truyện, Phó khoa Hồi sức cấp cứu Trung tâm Y tế huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế, vừa trả lời Báo Người Lao Động về việc ông bị khiển trách, phạt tiền vì "bôi nhọ" Bộ trưởng Y tế.

Chủ nhật, 22/10/2017 - 05:18

Đừng ngủ ngửa trong 3 tháng cuối thai kỳ!
Đừng ngủ ngửa trong 3 tháng cuối thai kỳ!

(Dân trí) - Các nhà khoa học Mỹ vừa đưa ra cảnh báo mới dành cho thai phụ về nguy cơ gây thai lưu khi mẹ nằm ngủ ngửa trong 3 tháng cuối thai kỳ.

Chủ nhật, 22/10/2017 - 02:44

Tự chữa khô hạn, nguy cơ mất đường sinh nở vì viêm nhiễm
Tự chữa khô hạn, nguy cơ mất đường sinh nở vì viêm nhiễm

Chị Liên tự dùng dầu dừa bôi vào vùng kín để giải quyết chứng khô âm đạo, không ngờ lại bị viêm nhiễm dẫn tới vô sinh.

Chủ nhật, 22/10/2017 - 02:10

Phát hiện xe tải chở 1 tấn thực phẩm ôi thiu
Phát hiện xe tải chở 1 tấn thực phẩm ôi thiu

(Dân trí) - Lực lượng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Thanh Hóa vừa phát hiện một chiếc xe tải vi phạm trật tự an toàn giao thông, trên xe có chở theo hàng chục thùng xốp đựng 1 tấn thực phẩm bẩn, ôi thiu.

Chủ nhật, 22/10/2017 - 02:05

Đàn bà sinh nở mồ côi một mình...
Đàn bà sinh nở mồ côi một mình...

Một phụ nữ tại Thanh Hóa đang mang thai 3 tháng đã cho con nhỏ 20 tháng tuổi uống thuốc chuột và cùng chết lại một lần nữa báo động về tình trạng phụ nữ mang thai, sau sinh bị trầm cảm tự tử. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai dường như chưa được chăm sóc về vấn đề này.

Chủ nhật, 22/10/2017 - 08:34

ĐÁNG QUAN TÂM
Đái tháo đường: Đừng nghĩ bệnh “nhà giàu” mà thờ ơ!
Đái tháo đường: Đừng nghĩ bệnh “nhà giàu” mà thờ ơ!

(Dân trí) - “Người mắc bệnh đái tháo đường ngày càng tăng, đặc biệt nhiều người không biết mình bị bệnh. Đến khi phát hiện thì bệnh chuyển sang biến chứng nặng, phải cắt cụt chi…”- ThS. BS Chuyên khoa II Nguyễn Hoàng Vũ, Trưởng khoa Nội tiết - Bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Định cho biết.

Chủ nhật, 22/10/2017 - 05:49

Thức ăn quá 'đậm đà' liệu có tốt?
Thức ăn quá 'đậm đà' liệu có tốt?

Nhiều người muốn món ăn mình “đậm đà” nên cho quá nhiều gia vị vào. Ngoài ra, còn có nhiều người “chữa cháy” món ăn của mình bằng cách cho thêm đường hoặc muối vàonếu lỡ món ăn có quá mặn hoặc quá ngọt. Điều này có thể ảnh hưởng khá lớn đến sứckhỏe.

Chủ nhật, 22/10/2017 - 04:09

Phúc thẩm VN Pharma: Hải quan sân bay Tân Sơn Nhất phủ nhận trách nhiệm
Phúc thẩm VN Pharma: Hải quan sân bay Tân Sơn Nhất phủ nhận trách nhiệm

(Dân trí) - Ông Phạm Đình Chương - cán bộ hải quan sân bay Tân Sơn Nhất, được triệu tập đến tòa để hỏi về trách nhiệm của hải quan trong việc để lọt lô thuốc H-Capita. Tuy nhiên, ông Chương cho rằng hải quan không có trách nhiệm vì giấy tờ doanh nghiệp cung cấp là hợp lệ.

Thứ bảy, 21/10/2017 - 05:27

Bộ Y tế cần những đóng góp thẳng thắn qua kênh chính thống
Bộ Y tế cần những đóng góp thẳng thắn qua kênh chính thống

(Dân trí) - Trước nhiều quan điểm trái chiều về một bác sĩ ở Thừa Thiên Huế bị phạt 5 triệu đồng vì nói xấu Bộ trưởng Y tế trên facebook, đại diện Bộ Y tế cho biết ngành luôn cần những đóng góp thẳng thắn nhưng có thể gặp trực tiếp, qua kênh chính thức chứ không phải là những thông tin bôi xấu trên mạng xã hội.

Thứ bảy, 21/10/2017 - 03:24

Cấp cứu vì "vỡ tim" sau khi chó cưng chết
Cấp cứu vì "vỡ tim" sau khi chó cưng chết

(Dân trí) - Trong quá trình điều trị đau tim cho một phụ nữ Texas (Mỹ), người đã khóc than cho cái chết của con mèo Yorkshire yêu quý, các bác sĩ đã phát hiện ra triệu chứng của bệnh nhân thực chất là hội chứng trái tim tan vỡ.

Thứ bảy, 21/10/2017 - 12:18

Bí kíp chống viêm, trị nhiệt miệng tại nhà
Bí kíp chống viêm, trị nhiệt miệng tại nhà

(Dân trí) - Những vết loét ở lưỡi, nướu hoặc bên trong môi hoặc má của bạn có nhiều nguyên nhân gây ra như dị ứng, vết thương, nhiễm trùng, thậm chí là căng thẳng. Mỗi lần bị mắc phải, cảm giác thật khó chịu và chỉ muốn làm thế nào để chữa trị nhanh các vết nhiệt miệng này.

Thứ bảy, 21/10/2017 - 07:07

Thanh Hóa: Quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế âm gần 900 tỷ đồng
Thanh Hóa: Quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế âm gần 900 tỷ đồng

(Dân trí) - Số liệu thống kê của Bảo hiểm xã hội (BHXH) tỉnh Thanh Hóa cho thấy, trong 9 tháng đầu năm 2017, Quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (KCB BHYT) của địa phương này đã âm gần 900 tỷ đồng.

Thứ bảy, 21/10/2017 - 05:03

Giải pháp quan trọng cho người cao tuổi nằm liệt
Giải pháp quan trọng cho người cao tuổi nằm liệt

Mục tiêu của việc chăm sóc vệ sinh bài tiết cho người già hạn chế vận động là giúp họ luôn cảm thấy thoải mái, sạch sẽ, để sống vui sống khỏe cùng con cháu.

Thứ bảy, 21/10/2017 - 04:23

Hà Tĩnh: Khai trương điểm xét nghiệm nhanh an toàn thực phẩm
Hà Tĩnh: Khai trương điểm xét nghiệm nhanh an toàn thực phẩm

(Dân trí) - Nhằm kiểm tra nhanh các chỉ tiêu an toàn trong thực phẩm về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất, kháng sinh, chất bảo quản, hàn the…ngày 20/10, Sở Y tế Hà Tĩnh đã tiến hành khai trương điểm xét nghiệm nhanh an toàn thực phẩm tại chợ TP.Hà Tĩnh.

Thứ bảy, 21/10/2017 - 04:11

Ngày 20-10 vui tươi lạc quan với hàng trăm phụ nữ bị ung thư vú
Ngày 20-10 vui tươi lạc quan với hàng trăm phụ nữ bị ung thư vú

(Dân trí) - Chiều 20/10 tại Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Trung ương Huế đã diễn ra chương trình “Tháng 10 Hồng: Nâng cao nhận thức phòng bệnh về ung thư vú” do Hội Ung thư vú Huế phối hợp Trung tâm Ung bướu - Bệnh viện Trung ương Huế tổ chức.

Thứ sáu, 20/10/2017 - 08:30

Chịu khô hạn lâu ngày, phụ nữ có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung di căn
Chịu khô hạn lâu ngày, phụ nữ có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung di căn

Bác sĩ Nguyễn Trường Kiên - Phó khoa Ngoại, Bệnh viện K Trung ương cho biết, nguyên nhân gây ung thư cổ tử cung ở phụ nữ không phải là do khô âm đạo, nhưng những biến chứng từ khô âm đạo và hậu quả của nó để lại chính là nguyên nhân gây viêm nhiễm, ung thư cổ tử cung ở phụ nữ.

Thứ sáu, 20/10/2017 - 05:25

Khánh Hòa: Chủ động cho học sinh nghỉ học nếu nghi mắc sốt xuất huyết
Khánh Hòa: Chủ động cho học sinh nghỉ học nếu nghi mắc sốt xuất huyết

(Dân trí) - Ngành GD-ĐT tỉnh Khánh Hòa vừa có văn bản chỉ đạo các đơn vị, các trường học trên địa bàn về việc chủ động cho học sinh nghỉ học nếu nghi ngờ mắc bệnh sốt xuất huyết (SXH). Trong 9 tháng đầu năm nay, trên địa bàn Khánh Hòa đã ghi nhận hơn 2.500 ca mắc SXH.

Thứ sáu, 20/10/2017 - 05:18